Traditionalism

[Rasputin]

[Rasputin]

«واقعیت این است که مسیحیت از لحظهای که بهدینِ تمدن و امپراتوری بزرگی بدل گردید، مجبور شد شمشیر بهدست گیرد، تا بدین وسیله قادر بهادامهی حیات باشد و پابرجا بماند. مسیحیت در یک لحظهی تاریخی باید تصمیم خود را میگرفت که آیا میخواهد دین راهبین باقی بماند و یا بهدین تمدنی عظیم بدل شود. بدیهی است که گزینش راه اخیر مسئولیتِ حکمرانی و جنگ کردن را نیز با خود داشت. پادشاهان مسیحی چون شارل کبیر یا لوئی نهم – ملقب بهلوئی مقدس – یقیناً با همان سرسختی و خشونت بهجنگ میپرداختند که این یا آن حکمران مسلمان. جنگجویان مسیحی در میدانهای کارزار بههیچ وجه نرمدلتر و بلندنظرتر از حریفان مسلمان خود نبودند.»

«باری، این اتهام که "اسلام دین شمشیر است" از بنیاد بیاساس است. اسلام با وضع قوانینی برای جنگ، حدّ و مرزی برای آن تعیین نموده است؛ در مقابل، مسیحیت جنگ را خارج از حوزهی اختیارات و تأملات خود گذارد. اتفاقی نیست که جنگهای فجیع و فراگیر قرن حاضر همه در غرب آغاز شد؛ جایی که مسیحیت نیروی مذهبی مسلط است. دنیویگرایان/secularists بهکرات گفتهاند که دین موجب وقوع جنگ میان مسیحیان و مسلمانان شده؛ و اینکه دین علت اصلی بروز جنگهاست. اینان قادر بهتشخیص این امر نبودهاند که جهانِ دنیویشدهی مدرن بیش از هر دینی باعث کشتار انسانها شده است. جنگ – حداقل در مفهومی محدود – در طبیعت امور قرار دارد. از این رو اسلام، بهجای آنکه جنگ را همچون پدیدهای که وجود خارجی ندارد، نادیده گیرد، بهآن پرداخته و برایش قوانینی مذهبی وضع نموده است تا بهاین طریق حتیالامکان از گسترش و زیانهای آن بکاهد».

نویسنده سپس خاطر نشان میسازد که بههیچ وجه قصد انتقاد از مسیحیت را ندارد، بلکه هدفش بیشتر دفاع از اسلام است در برابر حملاتی که از سوی بسیاری در غرب بهاین دین میشود. وی افزون بر این در موارد متعددی بهمکتبها فلسفی مدرن و اثرات سوء آنها در کشورهای اسلامی پرداخته و بهطور ضمنی و یا صریح، از دیدگاه اسلام بهآنها پاسخ گفته است.

او بدون آنکه در مقالهای جداگانه بهبررسی ادیان دیگر بپردازد، در جایجای کتابش رابطه و نزدیکی میان ادیان الهی بزرگ را نشان میدهد و بهشباهتهای بارزی که میان آنها وجود دارد اشاره میکند. اما در عین حال متذکر میشود که بر خلاف این عقیدهی رایج که تمام ادیان را در نهایت برابر میداند، وی در بررسیهای خود نه تنها بهشباهتهای ساختاری، بلکه همچنین بهتفاوتهایی نیز که میان اسلام و دیگر ادیان وجود دارد، پرداخته است. در این مورد بیش از همه تشابهات و تفاوتهای موجود میان اسلام و مسحیت را مورد توجه قرار داده است.

نصر در سه فصل نخستِ کتاب بهموازات تشریح اصول اساسی اسلام و مقام قرآن در نزد مسلمانان و شخصیت و جایگاه پیامبر اسلام، اشاراتی نیز دارد بهاصول اعتقادی و مقدسات مسیحیان؛ و ضمن برشمردن همگرايیها و واگرايیهای موجود میان مسیحیت و اسلام، بهدشواریهایی که بر سر راه ایجاد تفاهم میان ادیان مختلف وجود دارد، میپردازد و در این زمینه مثالهایی جالب هم ارائه میدهد.

مثلاً برای یک فرد مسلمان درک اهمیت صلیب در مسیحیت دشوار است؛ او کلاً نمیتواند درک کند که چرا یک مسیحی در برابر صلیب زانو میزند، آنرا با خود حمل میکند و در مواقع احساس خطر و یا در حالت پریشانی و ناتوانی، با دست علامت صلیبی بر سینه میکشد. از سوی دیگر، حرمت قرآن در نزد مسلمانان و کشش و جذابیت «سحرآمیزی» که این کتاب مقدس برای آنان دارد، باعث شگفتی و حیرت مسیحیان شده است و از این رو در صدد برآمده اند تا توضیحی منطقی برای آن بیابند و یا بهتجزیه و تحلیل این پدیدهی منحصر بهفرد بپردازند. در حالی که وجود قرآن بهمسلمانان احساس ایمنی و امید میدهد و نیرو میبخشد.

مشخصات کتاب:
Ideals and Realities of Islam. Seyyed Hossein Nasr. (New Revised US Edition) Preface by Titus Burckhardt, Foreword by Huston Smith. Kazi Publications, Chicago.