No More Rial In Iran ?

[Rasputin]

از جایگزینی تومان تا حذف ۳ صفر از ریال

این طرح كه برای نخستین بار پس از انقلاب در شهریور ماه سال ۸۴ از سوی تعدادی از نمایندگان مجلس و كارشناسان پولی و بانكی مطرح شد با مخالفت ابراهیم*شیبانی، رییس بانك مركزی ایران مواجه شد كه آن را اقدامی بی*دلیل می*خواند. اما اكنون و بعد از گذشت یك*سال و نیم از جریان آن٬ مجددا برخی از نمایندگان مجلس به دنبال طرح این مساله در مجلس هستند.

جلال جلیلیان مدیر اداره چاپ و نشر اسکناس بانک مرکزی اسکناس پنج هزارتومانی را نشان می*دهد- عکس: AFP
اما این بار طرح نمایندگان٬ جایگزینی تومان را به جای ریال برای سهولت مراودات تجاری و داد و ستدهای اقتصادی دنبال نمی*كند. این*بار طرح نمایندگان با توجیهی اقتصادی، بیانگر اتفاقات شگرفی است كه در یك*سال *و نیم گذشته در اقتصاد ایران روی داده* است.

به جریان افتادن این طرح با هدف حذف سه صفر از مقابل اسكناس*های در دست مردم در ایران، بیش از آن چیزی است كه یك*سال ونیم قبل زمزمه*هایی از آن به گوش می*رسید.

شنیده*شدن زمزمه*های روشن*تری ازتدوین طرح جدید نمایندگان، این پرسش*ها را پررنگ می سازد كه به فاصله یك*سال ونیم چه اتفاقی افتاده*است كه نیازمند تغییری در چنین سطحی و با این ابعاد در اقتصاد ایران باشد؟ آیا در طول این مدت شرایط مالی و پولی و حتی سیاست*های پولی و مالی در ایران به حدی تغییر كرده است كه تغییر واحد پولی كشور را ضروری می*سازد؟

تا پیش از ورود نمایندگان مطرح اقتصادی مجلس ایران همچون احمد توكلی و محمد خوش چهره به این موضوع می*شد به سادگی از كنار این طرح گذركرد، اما با اعلام این خبر كه قرار است سرشناسان اقتصادی پارلمان ایران در نشستی به بررسی این طرح بپردازند٬ تحولاتی به ذهن یادآورمی*شود كه در سالهای قبل و درست زمانی كه تورم وحشتناكی بر اقتصاد تركیه حاكم بود، مدیران اقتصادی این كشور را به این جمع*بندی رساند تا از شش صفر اسكناس*های لیرهای ترك صرف*نظر كنند و اسكناس*های جدیدی را در اقتصاد این كشور به جریان بیاندازند.

چیزی شبیه به تركیه

به عقیده برخی کارشناسان مسایل اقتصادی کشور، تغییر واحد پولی کشور بر نرخ تورم و مبادلات بین*المللی و داخلی تاثیرگذار بوده و استفاده از تجربیات کشورهای موفق در این زمینه نظیر ترکیه از جمله مباحثی است که توسط آنها مطرح می*شود. البته دراین بین برخی از کارشناسان نیز تاثیرگذاری این اقدام بر نرخ تورم را کوتاه مدت ارزیابی می*کنند و عده*ای نیز معتقدند هنوز زمان برای تغییر واحد پولی کشور فرا نرسیده است.

عده*ای بر این عقیده هستند كه چون دراقتصاد امروز كشور "ریال" عملا كاربردی ندارد، پس بهتر است حذف شود. البته این عده معتقدند كه اتخاذ چنین سیاستی در دراز مدت بر میزان تورم تاثیرگذار است. در مقابل نیز مخالفان با بیان اینكه بودن یا نبودن ریال تاثیر خاصی بر اقتصاد ندارد٬*این جایگزینی را به خاطر تعویض اسكناس*ها تنها تحمیل كردن یك هزینه سنگین به بانك مركزی خواندند.

اما درعین حال انتشار اسكناس*های درشت*تر كه با چاپ اسکناس ۵ هزار تومانی و عرضه آن به بازار وارد فاز عملی شده*است، این گزینه را نزدیك به واقعیت می*کند كه با توجه به افزایش بی*سابقه نقدینگی و رشد کم سابقه تورم٬* شرایط برای تغییر واحد پولی ایران مهیا شده است. هرچند كه محمد خوش*چهره نماینده مردم تهران تاكید می*كند كه این طرح هنوز كارشناسی نشده *است.

از اظهارنظرهای دولتی*ها نیز چنین برمی*آید كه تا آینده*ای نزدیك نباید چنین تحولی را انتظار كشید، هرچند كه در این میان كارشناسان و صاحب*نظران٬ مباحث تئوریك خود پیرامون تغییر واحد پولی ایران را آغاز كرده*اند.

وقت تغییر واحد پولی کشور است

دكتر محمد قلی یوسفی عضوهیات علمی دانشگاه اقتصاد علامه طباطبایی به خبرگزاری مهر می*وید: با توجه به این که طی سالیان اخیر تغییری در واحد ریالی کشور نداشته*یم، در حال حاضر لازم است تا فکر اساسی برای این موضوع شده و جایگزینی برای آن پیدا شود.

او با تاکید بر این که تصمیم برای تغییر واحد پول کشورمنطقی است، تصریح می*کند: گرچه ممکن است این تغییرات در ابتدا اثراتی بر روی روند تورمی کشور داشته باشد، اما در مرحله بعدی تبعات آن کاهش می*یابد.
آقای یوسفی می*گوید: تغییر پول ملی برای کاهش صفرهای پول ملی و انجام راحت تر محاسبات به برنامه*یزان کشور، مسئولان، سیستم بانکی ومحاسباتی کمک می*کند.

به فكر حل مسایل اساسی باشیم

در مقابل دكتر محمد*طبیبیان، رئیس موسسه عالی آموزش عالی بانکداری ایران در گفت*وگو با خبرگزاری مهر تغییر واحد پولی کشور را بیهوده، بی نتیجه و برای جامعه پرهزینه می*داند و می*گوید: کشورهایی که واحد پول خود را تغییر دادند، قبل از آن اقدامات دیگری نظیر کنترل نرخ تورم و کاهش صفرهای پول خود انجام داده بودند.

محمد طبیبیان توضیح می*دهد که کشوری نظیر ترکیه نیز زمانی چنین کاری را انجام داد که با ۶ تا ۷ صفر بر روی اسکناس*ها مواجه شد.

به اعتقاد آقای طبیبیان٬ مسئولان اقتصادی کشور به جای انجام چنین کارهای نمایشی باید به فکر حل مسائل اساسی کشور باشند.

دکتر بیژن بیدآباد، کارشناس ارشد پولی مالی نیز نظری مشابه آقای طبیبیان دارد و می*گوید، در بسیاری از کشورهای جهان بعد از سالهای متوالی تحمل تورم، مرسوم شد تا واحد پول را به واحد پرارزش*تری تبدیل کنند. هدف این بود که رقم مورد استفاده برای معاملات ارقام کوچکتری باشد.

به گفته آقای بیدآباد٬ تمام کشورهایی که چنین کرده*اند تا سالهای سال مسائل تداخل حسابها را داشتند. مشکلاتی که از این لحاظ پیش می*آید یکی این است که حسابداری با پول جدید هم*خوان نیست و باید حسابهای گذشته را به ارقام جدید تبدیل کرد. از سوی دیگر بانکهای اطلاعاتی کاغذی یا نرم افزاری کشور٬ هم*خوانی خود با پول ملی را از دست می*دهند و هزینه و زمان زیادی نیز لازم خواهد بود تا جامعه و افکار عمومی به پول جدید عادت کنند و حتی در برخی کشورها با گذشت بیش از نیم قرن هنوز این همخوانی ایجاد نشده است.

کارشناس ارشد پولی مالی تاکید دارد که پول جدید اختلالات مقایسه*ای و معامله*ای ملی ایجاد می*کند و به هرج و مرج می*انجامد.

فارغ از اینكه در پایان نشست نمایندگان اقتصادی ایران برای تعیین تكلیف این طرح چه تصمیمی گرفته*می*شود، مهم این است كه از آنچه باعث شده، تا حذف سه صفر از ریال یا جایگزینی تومان به جای ریال به عنوان واحد پولی كشورمورد توجه قرارگیرد٬ نمی*توان گذشت. سیاست*های نادرست دولت در دو سال گذشته بازگشت كابوس تورم ۲۰ درصدی و نقدینگی ۴۰ درصدی به اقتصاد ایران را رقم زده* است كه فرار از این كابوس چنین طرح*ها و گزینه*هایی را پررنگ می*سازد.

[Rasputin]

در چند روز گذشته همزمان با تغییر رئیس کل بانک مرکزی ایران، زمزمه حذف سه صفر از اسکناس های و تغییر واحد پول ملی ایران دو باره به گوش می رسد.


این زمزمه ها سالها پیش، وقتی شروع شد که پول ملی در سرازیری افتاد و هر چه زمان گذشت ارزش خود را بیشتر از دست داد.

سرنوشت پول ایران که روزی ۷۰ریال آن می شد یک دلار، حالا به جایی رسیده که با ۹۰۰۰ ریال هم نمی شود یک دلار خرید. تورم و افزایش مداوم قیمت ها باعث شده که ریال روزهای سختی را سپری کند و هر روز بیشتر از گذشته ارزش خود را از دست بدهد.

راه حل هایی برای جلوگیری از سقوط ریال پیشنهاد شده است. یکی از راه حل ها، چهار پنج سال پیش بر سر زبان ها افتاد و خیلی زود هم فراموش شد؛ طرحی که مبنای آن تغییر واحد پول کشور از ریال به یک واحد پولی تازه به نام "نور" بود. این طرح همان موقع مخالفانی داشت. برخی هم می گفتند حالا چرا "نور"، مگر "تومان" خودمان چه اشکالی دارد که ده برابر ریال است و فعلا واحد غیر رسمی پول کشور است.

یک دیگر از راه حل های پیشنهادی، کاهش صفرهای پول ملی است. برخی می گویند حذف سه صفر از پول ملی کشور می تواند بخشی از مشکل پول ملی را حل کند.

به عنوان مثال حذف سه صفر از با ارزش ترین اسکناس فعلی ایران، اسکناس 5۰۰۰۰ ریالی(پنج هزارتومانی) را تبدیل به اسکناس 50ریالی (پنج تومانی) می کند.

این کارها البته می تواند مبادلات تجاری را تسهیل کند و از حجم اسکناس بکاهد اما آیا با تورم۱۵ درصدی، فایده ای دارد که صفرهای اسکناس حذف و واحد پول عوض شود؟

[gg666]

in barname ham faghat vase hamoon kelas avalia khooneh ke tomano rialo ghati pati mikonan..yadame bache boodam haamishe ghati mikardam tomano rialo.

vali nemishe in harfi ke mizanan..yani in karo bokonan hameye kasayee ke to bazare boorse iran oragh bahadar darn se soot varshekast mishan..tamame barname bazare boors beham mikhore..choon hameye hesabo ketabashoon rooye riale...taze age ye pele beran balatar va kar be bazarae boorse jahani berese badtar mishe. chon iran ro ba rial mishnasan..ey val,che shavad??

jaleb injast ke hadafe aslishoon kam kardane tedade sefrast...ba in vaze eghtesadi ke ye NAFARI too iran dorost karde hata age poola toman beshe bazam hey bayad sefr ezafe kard.