Tweet
هر زمان كه انسان به مطلب طنزي در گوشهي مجلات ، روزنامهها و كتاب ها برميخورد بيترديد به ياد پدر معنوي طنز ايران "كيومرث صابري فومني" معروف به " گلآقا " ميافتد.
او طنز نويسي فهيم، عميق و سياستمدار بود كه هيچ گاه زبان خود را به الفاظ ركيك و زشت نيالود و از كلمات و واژهها، مفاهيمي خلق ميكرد كه در عين بيان و منظور نويسنده، انسان را به مدتي به خنده و شادي وا ميداشت.
آري، اكنون اين شاعر خوش ذوق و خوش قريحه در ميان ما نيست تا با قلم شيوا و نگارش سحرانگيزش لحظهاي لبخند را بر لبان خسته و رنجور انسانهاي خسته از زندگي روزمره بنشاند.
"صابري" پدر طنزپرداز نامآور ايران، با ساختن شخصيت و شيوه نگارش "گل آقا" در ستون دو كلمه حرف حساب ، كوله باري از تجربه و دانستههاي خود را به يادگار گذاشت تا ديگران نيز بتوانند از بركت اين مشعل فروزان بهره گيرند.
كيومرث صابري،"هواي تازه ژورناليسم ايران" ، در اواخر دهه ۱۳۶۰و اوايل دهه ۱۳۷۰بود ، همان گونه كه هفتهنامهاش موسوم به "گلآقا" ،سرآغاز طنز پس از انقلاب به شمار ميآمد، نشريهاي كه نقطه عطفي در فضاي ملال آور مطبوعاتي آن سالها بود.
گروهي از طنزنويسان برجسته و كاريكاتوريستهاي گل آقا بعدها طنزنويسان برجسته و مشهور شدند، به طوري كه نويسندگان برنامههاي طنز، كارشان را در گل آقا و در زير سايه تعليمات صابري آغاز كردند.
صابري نمونه تمام عيار يك روزنامهنگار با هوش و از جمله موفقترين و مشهورترين روزنامهنگار نيمه اول دهه ۷۰به شمار ميرود.
پيش از آنكه طيف جديد روزنامهها و نشريات سياسي شكل بگيرند و نويسندگانشان به چهرههاي محبوب و مشهور تبديل شوند، صابري در فضايي تك بعدي تر، نويسندهاي محبوب بود.
كيومرث صابري فومني به سال ۱۳۲۰در صومعه سرامتولد شد و درجواني،پدرش را از دست داد و از همان آغاز عهده دار زندگي خانواده شد، در جواني به تهران آمد و تحصيلات خود را تا دوره فوق ليسانس "ادبيات تطبيقي" ادامه داد.
از همان ابتدا، كارش را با هفته نامه "توفيق" آغاز كرد، او با نامهاي مستعار "گردن شكسته"، "گردن شكسته فومني" و "گل آقاي فومني" شعر و مطالب كوتاه طنز مينوشت، اما فعاليتش در حوزه ادبيات به اين خلاصه نشد.
او در سالهاي قبل از انقلاب به طور پراكنده در زمينه نقد ادبيات مطالبي مينوشت و يكي از بهترين نوشتههاي نقد ادبي خود را در مورد "نيما" در همان سالها در مجله نگين چاپ كرد.
روحيه صابري روحيهاي ديني بود ، همين او را به انقلاب نزديك كرد ، او همواره معتقد بود كه رايزني براي بزرگان سياست از هر شيوهاي كارآمدتر است و خود نيز تا مدتها چنين ميكرد.
در سال ۱۳۶۳با ورود به موسسه اطلاعات، كار طنز خود را باعنوان "دو كلمه حرف حساب" دنبال كرد.
شاخصترين كار مرحوم صابري راهاندازي موسسه فرهنگي "گل آقا" و انتشار هفته نامه، ماهنامه و سالنامه گل آقا است كه بسيار مورد توجه مسوولان ، نخبگان و اهل فرهنگ و هنر و طنز قرار گرفت.
انتشار مجله گل آقا از سال ۱۳۶۹تا ۸۱ادامه يافت و در اين سال متوقف شد درحالي كه ماهنامه و سالنامه گلآقا همچنان منتشر ميشود.
صابري دربرابر مشكلات اجتماعي و انساني صبور، بردبار و پايدار بود و در طنزهاي او در عين انتقاد و گزندگي، نجابت و صبوري موج ميزد و به تعبيري مرحوم صابري پايه گذار اين سبك و ويژگي در جامعه مطبوعات شد.
مرگ "آرش" تنها پسر او در سال ۱۳۶۳كه هنگام شركت در كنكور سراسري دانشگاهها براثر وقوع تصادف به وقوع پيوست بزرگترين مصيبت دوره حياتش بود و هرگز حاضر نبود كسي درباره آن سخني بگويد.
از مرحوم صابري يك فرزند دختر به يادگار مانده است كه صابري در زمان حيات خود مسووليت اداره موسسه گلآقا را به او سپرده بود.
"فريده خلتعبري" يكي از نويسندگان توانمند كودك و نوجوان درباره شخصيت صابري ميگويد: او يك شخصيت بسيار متواضع، دانا و در عين حال مسلط به كار بود كه با قلم شيواي خود مطالبي جذاب و زيبا مينوشت.
وي ميگويد : عدهاي طنز را با هجو و هزل اشتباه ميگيرند و در بسياري مواقع به بيراهه ميروند حال آنكه صابري همواره مقصود خود را با استفاده از كلمات ادبي و كاملا محترمانه به مخاطب منتقل ميكرد.
وي تصريح كرد: صابري به جاي پرداختن به واژگان نامناسب كه در مطالب طنز اغلب به كار ميرود و زبان طنز را به هجو تبديل ميكند، از كلماتي بهره ميگرفت كه در عين حال كه خنده را بر لبان مينشاند، انسان را به تامل و تفكر وا ميداشت.
مدير مسوول انتشارات شباويز يادآورشد: يكي از مهمترين بخشهاي فرهنگي و هنري در هر كشوري طنز است زيرا اين مقوله ميتواند از يك سو به نكات اجتماعي و جايگاه مختلف رويدادها بپردازد و از سوي ديگر به زباني صحبت كند كه دلنشين باشد و تلخي مساله مطرح شده را بپوشاند.
به گفته خلعتبري، در ايران به مساله طنز به صورت جدي پرداخته نشده است در حالي كه اگر با طنز به بيان مسايل و مشكلات بپردازيم بهتر نتيجه مي گيريم.
وي افزود: نشريه گل آقا در واقع پرداختن به اين كمبود فرهنگي و هنري بود كه به استفاده از تصاوير، كاريكاتورها و نوشتهها به تمامي اهداف خود مي رسيد.
وي ، با بيان اين مطلب كهاي كاش به جاي يك "گل آقا"، دهها "گل آقا" داشته باشيم، اظهار داشت : پس از نشريه گل آقا هيچ مجله و نشريهاي نتوانسته در رديف آن قرار بگيرد و براي خود جايي در عرصه طنزپردازي ايران باز كند.
وي خاطرنشان كرد: متاسفانه تاكنون برنامه خاصي براي تقويت جايگاه طنز در ايران صورت نگرفته و حتي در كتاب سال و در كنار حوزه ادبيات، نيز طنز در زير مجموعه قرار گرفته است.
"كيومرث صابري فومني" پس از سالها طنزپردازي به زبان شيوا و دلنشين سرانجام در يازده ارديبهشت ماه سال ۸۳دار فاني را وداع گفت و در قطعه هنرمندان و نويسندگان بهشت زهرا (س) آرام گرفت.
Comment