The Threat To Al-Jazeera

[Rasputin]

Since its launch just over a decade ago, the al-Jazeera satellite TV station has transformed the politics of the Middle East. For the first time, people in the region had access to a genuinely free and independent source of news and comment that was neither under the control of dictatorial regimes nor western states or corporations. Under its slogan of "The opinion ... and the other opinion", al-Jazeera gave an Arab world hungry for information and debate the means to talk to itself and shape its future.

[Rasputin]

جرج گلووی (George Galloway) سياستمدار چپ*گرای اسکاتلندی و نماينده*ی پارلمان بريتانياست که به خاطر ديدگاه*های راديکال*اش درباره*ی سياست*های خارجی تونی بلر و مخالفتش با شرکت بريتانيا در جنگ عراق شهرت دارد. مخالفت*هايی که منجر به اخراج او از حزب کارگر بريتانيا شد. وی از مخالفان تحريم عراق در سال*های پس از جنگ خليج فارس بود و دو بار در سال*های 1994 و 2002 با صدام حسين ملاقات کرد. گلووی در سال 2004 گروه Respect را به وجود آورد که ائتلافی از شاخه*ی چپ حزب کارگر، حزب کارگران سوسياليست، و ساير نيروهای چپ و برخی چهره*های مشهور راديکال و چپ بريتانيا مثل تونی بن و کن لوچ بود. او در سال 2006 در برنامه*ی سلبريتی بيگ برادر (Celebrity Big Brother) کانال چهار تلويزيون بريتانيا ظاهر شد که اقدامی جنجالی، غيرمتعارف و بی*سابقه در ميان سياستمداران بريتانيايی بود و توجه زيادی را جلب کرد.

همسر او امينه ابوزيد فلسطينی است و گلووی تعلق خاطر زيادی به مسأله*ی فلسطين و جهان عرب به طور کلی دارد. او به تازگی در فرودگاه گلاسکو از سوی برخی افراد ناشناس مورد حمله واقع شد. در مقاله*ی زير که در روزنامه*ی گاردين منتشر شده، گالووی به نقش مهم و حياتی تلويزيون الجزيره در منطقه*ی خاورميانه و جهان عرب توجه کرده و اقدام*های علنی و پشت پرده*ی آمريکا عليه اين شبکه را زير ذره*بين قرار داده است.

تلويزيون ماهواره*ای الجزيره از زمان آغاز به کارش در يک دهه*ی پيش، سياست خاورميانه را دگرگون کرده است. برای نخستين بار مردم منطقه به يک منبع خبری آزاد و مستقل دسترسی پيدا کردند که نه تحت کنترل رژيم*های ديکتاتوری منطقه بود و نه دولت*های غربی و شرکای آنها.

تلويزيون الجزيره با شعار «اين ديدگاه... و ديدگاه ديگر» به جهان عرب که تشنه*ی اطلاعات و بحث*های سياسی بود اين امکان را داد که از طرف خود حرف بزند و آينده*اش را شکل دهد. پس از آن بود که تلويزيون*های ديگری در اين منطقه به تقليد از الجزيره سربرآوردند و اکنون با راه*اندازی ايستگاه تلويزيونی انگليسی*زبان به عنوان «صدای دنيای جنوب»، می*خواهد انحصارطلبی غربی در زمينه*ی اخبار بين*المللی را به چالش بکشد.

به علاوه اين تلويزيون، کشور قطر را به عنوان اسپانسر آن بر روی نقشه*ی سياسی قرار داد و به آن در دنيای عرب و فراسوی آن اعتبار بی*سابقه*ای بخشيد.

اما اکنون اين دستاورد به خطر افتاده است. شواهد حاکی از آن است که حکومت آمريکا می*خواهد از نفوذ خود بر دولت قطر استفاده کرده، استقلال اين شبکه را عقيم ساخته و آن را به زانو درآورده و به مسير دلخواه خود که طرفداری از غرب است بکشاند. اگر آمريکا موفق شود، اين فاجعه*ای برای دنيای عرب و شانس آنها برای آينده*ای دمکراتيک و مستقل خواهد بود.

وقتی تلويزيون الجزيره در 1996 تأسيس شد، حکومت آمريکا از آن به عنوان يک گام شجاعانه به سمت آزادسازی رسانه*ها در خاورميانه استقبال کرد اما بعد از يازده سپتامبر 2001 و حمله*ی آمريکا به افغانستان و عراق همه چيز تغيير کرد. سياست اجرايی آمريکا، نتوانست يک ايستگاه تلويزيونی محبوب و مورد اعتماد در جهان عرب و اسلام را که واقعيت*های مربوط به سياست*های آمريکا و اسرائيل را در منطقه منعکس می*کرد و زمان برنامه*اش را در اختيار دشمنان آنها قرار می*داد، تحمل کند. اگرچه اين تلويزيون زمان قابل توجهی را هم برای انعکاس ديدگاه*های دولت*های اسرائيل و آمريکا اختصاص داده اما تيم تحريريه*ی الجزيره همواره رويکردی دمکراتيک و ليبرال نسبت به «دمکراسی پيشتاز» جهانی داشته است.

در اين ميان، رژيم*های ديکتاتوری منطقه به واشنگتن فشار آوردند که در مورد اين «موعظه*گر پرآشوب» که به نظر آنها مردم را عليه حکومت*های استبدادی آنها برمی*انگيزد، کاری بکند. شبکه الجزيره، شبکه*های ديگر در دنيای عرب را وادار کرد که بازتر برخورد کنند اما اين آزادی نمی*توانست برای مدت طولانی دوام داشته باشد.

با اينکه حکومت آمريکا، شبکه*ی خبری عربی ال*هورا (al-Hurra) و حکومت عربستان شبکه*ی تلويزيونی العربيا (al-Arabiya) را راه انداختند اما هيچ*کدام نتوانستند از محبوبيت تلويزيون الجزيره بکاهند. با اين حال اين شبکه می*بايست بهای سنگينی برای استقلال و حرفه*ای بودن خود بپردازد.

دفاتر اين شبکه در بغداد و کابل به وسيله نيروهای آمريکايی بمباران شد. طارق ايوب، خبرنگار آن در بغداد کشته شد و خبرنگار ديگر آن در کابل به جرم تروريسم در اسپانيا دستگير شد. تصويربردار آن سميع الحج در کابل ربوده شد و همچنان در زندان گوانتانامو اسير است. از همه بدتر اينکه جرج بوش به تونی بلر گفته است که آنها بايد مقر اين تلويزيون در دوحه را بمباران کنند.

اکنون حکومت آمريکا که پايگاه نظامی عظيمی در قطر دارد، رويکرد بسيار زيرکانه*ای را برای شکستن استقلال و تکثر صدای دنيای عرب اتخاذ کرده است. نشانه*هايی در دست است که برخی عناصر حکومت قطر در برابر فشار بی*امان حکومت آمريکا تسليم شده*اند. يکی از منابع نزديک به تلويزيون الجزيره دراين*باره می*گويد: «برای تغيير جهت سياسی يک ايستگاه تلويزيونی نيازی به بمباران آن نيست.»

تغييرات سياسی اخير در قطر باعث طرفداری آشکار از آمريکا در ميان دولتمردان قطری خصوصاً سفير سابق اين کشور در واشنگتن شده است. يکی ديگر از دولتمردان با افتخار می*گويد که به زودی لحن و محتوای برنامه*های الجزيره تغيير خواهد کرد.

اما اين حرکت*ها نتيجه*ی معکوس داده است و باعث بروز اختلاف*های شديدی نه تنها در ميان قطری*ها بلکه در سراسر منطقه*ی خاورميانه شده و اين امکان وجود دارد که طرح کودتا عليه شبکه*ی الجزيره به ضد آن تبديل شود. اما اگر اين طرح موفق شود، يک شکست بزرگ برای آزادی و استقلال در دنيای عرب خواهد بود.