نوشيدنى مرگ*دار:مقام اول ايران در زمينه مصرف نوشابه*هاى گازدار
قديمي*ها راست گفته*اند كه هر چه را منع مي*كنى طرفدارانش بيشتر مي*شوند. اين مثل در مورد نوشابه، اين نوشيدنى پرطرفدار- كه كارشناسان تغذيه به دليل مضرات آن توصيه*هاى بسيارى به مصرف*كنندگان براى كاهش مصرف آن مي*كنند- مصداق پيدا مي*كند.
اكثر ما با وجود آگاهى نسبت به مضرات استفاده از نوشابه، تحت شرايط خاصى قادر به خوددارى از استفاده از اين نوشيدنى نيستيم.
هنوز براى بسيارى از ما، تصور برگزارى يك ميهمانى رسمى كه هزينه زيادى صرف فراهم كردن مقدمات آن شده است بدون حضور نوشابه*هاى رنگارنگ و خوش*طعم ممكن نيست.
لقمه بدون اين نوشيدنى از گلوى خيلى از ايراني*ها پايين نمي*رود. چه كنيم؟ عادت كرده*ايم و باز هم به قول قديمي*هاى نكته*سنج ,ترك عادت موجب مرض است,.
نوشابه چيست؟
نوشابه نوعى نوشيدنى شيرين حاوى گاز كربنيك است كه براى برطرف كردن تشنگى و اغلب همراه غذا صرف مي*شود.
اين نوشيدنى در نقاط مختلف با نام*هاى گوناگون خوانده مي*شود. به عنوان مثال در كاليفرنيا و فلوريدا آن را ,سودا, و در برخى از مناطق كانادا آن را ,پاپ, مي*نامند. اما در اكثر مناطق، اين نوشيدنى را با نام نوشابه مي*شناسند.
به گفته مارال مصطفي*زاده، يك كارشناس تغذيه، به طور كلى نوشابه در دو نوع كافئين*دار و بدون كافئين در بازار موجود است كه به نوشابه*هاى فاقد كافئين نوشابه*هاى رژيمى مي*گويند.
وى مي*گويد: براى تهيه نوشابه*هاى رژيمى از مواد شيرين**كننده مصنوعى مانند ساخارين استفاده مي*شود كه اين مواد اگرچه مزه شيرينى ايجاد مي*كنند، اما كالرى يا مواد مغذى نداشته و سبب چاقى نمي*شود. اما اين موضوع بدين معنا نيست كه نوشابه*هاى رژيمى ضررى براى بدن* انسان ندارند.
اندر مضرات نوشابه
پوكى استخوان، ديابت، كم*خوني، چاقي، بيماري*هاى قلبى-عروقي، نارسايي*هاى كليوى و سرطان برخى از عوارض نوشيدن نوشابه*هاى گازدار است.
دكتر مصطفي*زاده با بيان عوارض اين ماده مي*گويد: متاسفانه بر اثر نوشيدن نوشابه*هاى گازدار سن ابتلا به پوكى استخوان در ايرانيان، به ويژه زنان به 35سال كاهش و ميزان شكستگي*ها سه تا چهار برابر افزايش يافته است.
وى ادامه مي*دهد: اسيد فسفريك موجود در نوشابه يكى از موادى است كه باعث ايجاد عوارضى از جمله پوكى استخوان، اختلال در گوارش غذا، اسيدى شدن خون، كاهش كلسيم خون(فقر كلسيم)، تخريب ميناى دندان و ... مي*شود.
به گفته وي، با مصرف نوشابه ميزان اسيدفسفريك خون افزايش مي*يابد و از آنجا كه كليه*ها قادر به دفع سريع آن نيستند، فشار مضاعفى به آنها تحميل مي*شود كه باعث بروز عوارض كليه مي*شود.
دكتر سيدمرتضى صفوي، معاون سلامت وزارت بهداشت نيز در رابطه با مضرات نوشابه مي*گويد: هر بطرى نوشابه حاوى 12درصد يا 10قاشق چايخورى قند است كه اين ميزان قند، زمينه*ساز ابتلا به بيماري**هاى خطرناك متابوليكى مانند ديابت، چاقى امراض قلبى- عروقى و سرطان است. چرا كه مصرف قند در صورتى كه بيش از ميزان مورد نياز بدن باشد، به صورت گليكوژن در كبد ذخيره مي*شود و پس از مدتى به بافت چربى تبديل مي*شود.
وى معتقد است: كافئين يكى ديگر از افزودني*هاى نوشابه است كه مي*تواند باعث ايجاد ناآرامى و به هم خوردن سيستم خواب شود. از طرفى اين ماده، محرك و تاحدودى اعتياد آور است. بنابر اين نوشابه گازدار و به ويژه كولاها كه ميزان بيشترى كافئين دارند، باعث به هم خوردن نظم خواب، تشديد علائم پيش از قاعدگى و كم*آبى بدن مي*شود.
صفوى در ادامه مي*گويد: علاوه بر كافئين، رنگ*ها نيز يكى ديگر از افزودني*هاى نوشابه هستند كه به دليل سمى بودن اين رنگ*ها، دركبد كه محل سم*زدايى از خون است انباشته مي*شوند و به مرور باعث بروز عوارضى مانند نارسايي*هاى كبدى و يا حتى سرطان كبد مي*شوند.
آمارها چه مي*گويند
براساس آمار به*دست* آمده، طى بيست سال اخير، مصرف نوشابه*هاى گازدار در ايران با رشد 15درصدى مواجه بوده و در مقابل مصرف شير و لبنيات در همين مدت تنها يك دهم درصد رشد داشته است.
دكتر بابايى متخصص تغذيه در اين زمينه مي*گويد: ايران مقام اول را در بين كشورهاى دنيا در زمينه مصرف نوشابه*هاى گازدار دارد و در مقابل مصرف شير و لبنيات در ايران بسيار كم است.
وى علت اين امر را رواج فرهنگ غلط غذايى بين خانواده*هاى ايرانى مي*داند.
وى با اشاره به مصرف سالانه 9/2ميليارد ليتر نوشابه در ايران مي*گويد: خوشبختانه طى يكسال اخير با توجه به توصيه*هاى متخصصان تغذيه و آموزش*هاى وزارت بهداشت و درمان از طريق رسانه*هاى گروهى و همچنين معرفى دوغ و فرآورده*هاى لبنى به جاى نوشابه به مصرف سرانه هر فرد تا حدود زيادى كاهش يافته و به 34 ليتر براى هر فرد رسيده است كه اميدواريم كه اين رقم كاهش بيشترى پيدا كند.
سامان نجومى يك كارشناس تغذيه نيز مي*گويد: طبق مصوبه شوراي*عالى سلامت، مصرف نوشابه*هاى گازدار در ادارات دولتي، مدارس و ... ممنوع اعلام شده و به جاى آن مصرف دوغ توصيه شده است كه اين اقدام قدم بزرگى براى مقابله با نوشابه و مضرات آن است. اما هنوز در بسيارى از ادارات، شاهد مصرف اين نوشيدنى هستيم.
وى مي*افزايد: بر اساس قانون بودجه سال 1386 قيمت نوشابه*هاى گازدار قندى براى كنترل بيماري*هاى قلبى در سال*جارى حدود 10درصد افزايش يافته و اعتبار آن به عنوان ماليات سلامت در سال 86 در اختيار وزارت بهداشت و درمان قرار مي*گيرد كه به نظر مي*رسد اين مصوبه بيش از آن كه به سلامت مردم بپردازد به درآمد وزارت بهداشت توجه دارد.
اين كارشناس معتقد است نوشابه يك روزه نيامده كه حالا يك روزه مصرف آن در حد قابل توجهى كاهش يابد و براى مقابله با آن بايد سال*ها فرهنگ*سازى شود.
حرف دل توليدكنندگان
در حالى كه وزارت بهداشت و درمان، كارشناسان تغذيه و ... در مورد مضرات مصرف نوشابه*هاى گازدار توصيه*هاى اكيدى مي*كنند، شاهد ادامه فعاليت و حتى رشد كارخانه*هاى توليد نوشابه در كشور هستيم.
زمزم، پارسى كولا، شادنوش، ارم، اشي*مشي، بهنوش، ايراندا و ... از شركت*هاى توليدكننده انواع نوشابه*هاى گازدار هستند كه در اين بين برخى از كارخانه*هاى نوشابه*سازى در چند كشور نيز شعبه*هايى راه*انداخته*اند.
كسى نمي*داند توليدكنندگان اين نوشيدني*ها با توجه به تبليغات منفى در اين زمينه مصرف اين نوشيدني*ها چگونه سرپا ايستاده*اند و همچنان پرنفس* مي*تازند.
مدير يكى از كارخانه*هاى توليدكننده انواع نوشابه*هاى گازدار در اين زمينه مي*گويد: با توجه به تبليغات منفى كه براى مصرف نوشابه مي*شود اين نوشيدني* نيز مانند ساير مواد غذايى غيرمغذى مانند پفك، چيپس و ... همچنان توليد مي*شود و توليدكنندگان آن سرپا ايستاده*اند. به گفته وي، به هر حال نوشابه*هاى گازدار، مصرف*كنندگان زيادى دارد كه با علم به مضر بودن اين نوشيدني*ها، مردم به مصرف آن معتادند.
پس نمي*توان توليد اين نوشيدنى را از چرخه توليد حذف كرد.
به گفته وى بايد در جهت قبول و پذيرش اين فناوري*ها در صنايع غذايى براى ادامه حيات آن راهكارهاى ديگرى انديشيد و فرهنگ*سازى مناسبى صورت گيرد.
قديمي*ها راست گفته*اند كه هر چه را منع مي*كنى طرفدارانش بيشتر مي*شوند. اين مثل در مورد نوشابه، اين نوشيدنى پرطرفدار- كه كارشناسان تغذيه به دليل مضرات آن توصيه*هاى بسيارى به مصرف*كنندگان براى كاهش مصرف آن مي*كنند- مصداق پيدا مي*كند.
اكثر ما با وجود آگاهى نسبت به مضرات استفاده از نوشابه، تحت شرايط خاصى قادر به خوددارى از استفاده از اين نوشيدنى نيستيم.
هنوز براى بسيارى از ما، تصور برگزارى يك ميهمانى رسمى كه هزينه زيادى صرف فراهم كردن مقدمات آن شده است بدون حضور نوشابه*هاى رنگارنگ و خوش*طعم ممكن نيست.
لقمه بدون اين نوشيدنى از گلوى خيلى از ايراني*ها پايين نمي*رود. چه كنيم؟ عادت كرده*ايم و باز هم به قول قديمي*هاى نكته*سنج ,ترك عادت موجب مرض است,.
نوشابه چيست؟
نوشابه نوعى نوشيدنى شيرين حاوى گاز كربنيك است كه براى برطرف كردن تشنگى و اغلب همراه غذا صرف مي*شود.
اين نوشيدنى در نقاط مختلف با نام*هاى گوناگون خوانده مي*شود. به عنوان مثال در كاليفرنيا و فلوريدا آن را ,سودا, و در برخى از مناطق كانادا آن را ,پاپ, مي*نامند. اما در اكثر مناطق، اين نوشيدنى را با نام نوشابه مي*شناسند.
به گفته مارال مصطفي*زاده، يك كارشناس تغذيه، به طور كلى نوشابه در دو نوع كافئين*دار و بدون كافئين در بازار موجود است كه به نوشابه*هاى فاقد كافئين نوشابه*هاى رژيمى مي*گويند.
وى مي*گويد: براى تهيه نوشابه*هاى رژيمى از مواد شيرين**كننده مصنوعى مانند ساخارين استفاده مي*شود كه اين مواد اگرچه مزه شيرينى ايجاد مي*كنند، اما كالرى يا مواد مغذى نداشته و سبب چاقى نمي*شود. اما اين موضوع بدين معنا نيست كه نوشابه*هاى رژيمى ضررى براى بدن* انسان ندارند.
اندر مضرات نوشابه
پوكى استخوان، ديابت، كم*خوني، چاقي، بيماري*هاى قلبى-عروقي، نارسايي*هاى كليوى و سرطان برخى از عوارض نوشيدن نوشابه*هاى گازدار است.
دكتر مصطفي*زاده با بيان عوارض اين ماده مي*گويد: متاسفانه بر اثر نوشيدن نوشابه*هاى گازدار سن ابتلا به پوكى استخوان در ايرانيان، به ويژه زنان به 35سال كاهش و ميزان شكستگي*ها سه تا چهار برابر افزايش يافته است.
وى ادامه مي*دهد: اسيد فسفريك موجود در نوشابه يكى از موادى است كه باعث ايجاد عوارضى از جمله پوكى استخوان، اختلال در گوارش غذا، اسيدى شدن خون، كاهش كلسيم خون(فقر كلسيم)، تخريب ميناى دندان و ... مي*شود.
به گفته وي، با مصرف نوشابه ميزان اسيدفسفريك خون افزايش مي*يابد و از آنجا كه كليه*ها قادر به دفع سريع آن نيستند، فشار مضاعفى به آنها تحميل مي*شود كه باعث بروز عوارض كليه مي*شود.
دكتر سيدمرتضى صفوي، معاون سلامت وزارت بهداشت نيز در رابطه با مضرات نوشابه مي*گويد: هر بطرى نوشابه حاوى 12درصد يا 10قاشق چايخورى قند است كه اين ميزان قند، زمينه*ساز ابتلا به بيماري**هاى خطرناك متابوليكى مانند ديابت، چاقى امراض قلبى- عروقى و سرطان است. چرا كه مصرف قند در صورتى كه بيش از ميزان مورد نياز بدن باشد، به صورت گليكوژن در كبد ذخيره مي*شود و پس از مدتى به بافت چربى تبديل مي*شود.
وى معتقد است: كافئين يكى ديگر از افزودني*هاى نوشابه است كه مي*تواند باعث ايجاد ناآرامى و به هم خوردن سيستم خواب شود. از طرفى اين ماده، محرك و تاحدودى اعتياد آور است. بنابر اين نوشابه گازدار و به ويژه كولاها كه ميزان بيشترى كافئين دارند، باعث به هم خوردن نظم خواب، تشديد علائم پيش از قاعدگى و كم*آبى بدن مي*شود.
صفوى در ادامه مي*گويد: علاوه بر كافئين، رنگ*ها نيز يكى ديگر از افزودني*هاى نوشابه هستند كه به دليل سمى بودن اين رنگ*ها، دركبد كه محل سم*زدايى از خون است انباشته مي*شوند و به مرور باعث بروز عوارضى مانند نارسايي*هاى كبدى و يا حتى سرطان كبد مي*شوند.
آمارها چه مي*گويند
براساس آمار به*دست* آمده، طى بيست سال اخير، مصرف نوشابه*هاى گازدار در ايران با رشد 15درصدى مواجه بوده و در مقابل مصرف شير و لبنيات در همين مدت تنها يك دهم درصد رشد داشته است.
دكتر بابايى متخصص تغذيه در اين زمينه مي*گويد: ايران مقام اول را در بين كشورهاى دنيا در زمينه مصرف نوشابه*هاى گازدار دارد و در مقابل مصرف شير و لبنيات در ايران بسيار كم است.
وى علت اين امر را رواج فرهنگ غلط غذايى بين خانواده*هاى ايرانى مي*داند.
وى با اشاره به مصرف سالانه 9/2ميليارد ليتر نوشابه در ايران مي*گويد: خوشبختانه طى يكسال اخير با توجه به توصيه*هاى متخصصان تغذيه و آموزش*هاى وزارت بهداشت و درمان از طريق رسانه*هاى گروهى و همچنين معرفى دوغ و فرآورده*هاى لبنى به جاى نوشابه به مصرف سرانه هر فرد تا حدود زيادى كاهش يافته و به 34 ليتر براى هر فرد رسيده است كه اميدواريم كه اين رقم كاهش بيشترى پيدا كند.
سامان نجومى يك كارشناس تغذيه نيز مي*گويد: طبق مصوبه شوراي*عالى سلامت، مصرف نوشابه*هاى گازدار در ادارات دولتي، مدارس و ... ممنوع اعلام شده و به جاى آن مصرف دوغ توصيه شده است كه اين اقدام قدم بزرگى براى مقابله با نوشابه و مضرات آن است. اما هنوز در بسيارى از ادارات، شاهد مصرف اين نوشيدنى هستيم.
وى مي*افزايد: بر اساس قانون بودجه سال 1386 قيمت نوشابه*هاى گازدار قندى براى كنترل بيماري*هاى قلبى در سال*جارى حدود 10درصد افزايش يافته و اعتبار آن به عنوان ماليات سلامت در سال 86 در اختيار وزارت بهداشت و درمان قرار مي*گيرد كه به نظر مي*رسد اين مصوبه بيش از آن كه به سلامت مردم بپردازد به درآمد وزارت بهداشت توجه دارد.
اين كارشناس معتقد است نوشابه يك روزه نيامده كه حالا يك روزه مصرف آن در حد قابل توجهى كاهش يابد و براى مقابله با آن بايد سال*ها فرهنگ*سازى شود.
حرف دل توليدكنندگان
در حالى كه وزارت بهداشت و درمان، كارشناسان تغذيه و ... در مورد مضرات مصرف نوشابه*هاى گازدار توصيه*هاى اكيدى مي*كنند، شاهد ادامه فعاليت و حتى رشد كارخانه*هاى توليد نوشابه در كشور هستيم.
زمزم، پارسى كولا، شادنوش، ارم، اشي*مشي، بهنوش، ايراندا و ... از شركت*هاى توليدكننده انواع نوشابه*هاى گازدار هستند كه در اين بين برخى از كارخانه*هاى نوشابه*سازى در چند كشور نيز شعبه*هايى راه*انداخته*اند.
كسى نمي*داند توليدكنندگان اين نوشيدني*ها با توجه به تبليغات منفى در اين زمينه مصرف اين نوشيدني*ها چگونه سرپا ايستاده*اند و همچنان پرنفس* مي*تازند.
مدير يكى از كارخانه*هاى توليدكننده انواع نوشابه*هاى گازدار در اين زمينه مي*گويد: با توجه به تبليغات منفى كه براى مصرف نوشابه مي*شود اين نوشيدني* نيز مانند ساير مواد غذايى غيرمغذى مانند پفك، چيپس و ... همچنان توليد مي*شود و توليدكنندگان آن سرپا ايستاده*اند. به گفته وي، به هر حال نوشابه*هاى گازدار، مصرف*كنندگان زيادى دارد كه با علم به مضر بودن اين نوشيدني*ها، مردم به مصرف آن معتادند.
پس نمي*توان توليد اين نوشيدنى را از چرخه توليد حذف كرد.
به گفته وى بايد در جهت قبول و پذيرش اين فناوري*ها در صنايع غذايى براى ادامه حيات آن راهكارهاى ديگرى انديشيد و فرهنگ*سازى مناسبى صورت گيرد.

Comment