Book & Persian Literature

[RedWine]

Yasmin Crowther’s début novel, The Saffron Kitchen, walks the fine line between fiction and memoir. In this compelling story of a woman caught between two worlds, foggy images of Iranian society are seen throughout, images that are peculiar to first generation Iranian immigrants.

Considering Iran’s drastic social changes during the last three decades, endearing stories are passed down to the young through memoirs of parents who have seen the best as well as the worst. When these stories are retold, some details are bound to be inaccurate while others may be missing altogether. However, the narrations possess a familiar resonance to those with similar experiences, and the stories succeed to touch on some fundamental aspects of the past. The Iranian reader may even identify with some of the characters and at times it reads more like one’s own memoir. Even when the story is colored to resemble a work of fiction, readers of all backgrounds can see the good, the bad, and an account of true chronicles that could otherwise be lost.

For simplicity of reference, I file this new genre under Farsi Lit. By that, I mean books written in English by a writer of Iranian descent, in particular bicultural stories based on memoirs of previous generation. It may be justified to consider such books a byproduct of the post-revolutionary immigration of Iranians to Western countries. Prior to this era, the language was known as Persian, and the word Farsi was exclusively used by people who spoke the language.

Born to an Iranian mother and a British father, Yasmin Crowther reflects on her maternal culture and is inspired by her mother’s stories. In this novel, the protagonist, Maryam -- a character modeled after Yasmin’s own mother -- is born to an army officer from Khorassan, aspires to study nursing, immigrates to England, marries an Englishman and has one daughter, Sara. Decades later, her compelling story takes the reader back to Mashhad, and depicts a vivid -- though slightly distorted -- image of Iranian life, past and present.

Crowther invites her readers into the depth of Iranian family and reveals the extent to which some parents go in order to protect their honor. As old wounds are opened, the loneliness that immigrants mask so artfully is clearly illustrated. Many Iranian immigrants would like to assume they have reached absolute freedom, but Crowther dares to question the issue by stating, “There are many types of freedom and each has its price: freedom to love, to travel, to belong. For each freedom we choose, we must give up another.”

Iranian parents are often praised for their generosity and unconditional love, but Crowther explores unspoken conditions set by strict fathers, vindictive rules that could never be bent, let alone broken. Maryam’s story exposes the Iranian family in a way that most people are reluctant to talk about, and few are honest enough to admit.

In fiction, it is not uncommon to use true characters while changing names, circumstances, and locations. However, this author’s attempt at new names is somewhat distracting. It may be easy to switch from Fatemeh to Fatima, but names such as Mairy (Could it be Mehry?) or Ehzat (Nehzat?) and Gossemarbart (Ghassemabad?) have a tendency to pull the informed reader out of the story. Once past that, I found the narrative vivid, eloquent and was swept away by the sensitive passages throughout the novel.

These lyrical words must come from the heart because -- as the Persian saying goes -- they settle into the heart. Crowther paints her scenes with the fine touch of an artist, thus giving her readers a chance to experience the events as the story unfolds. Here is an example of when Sara regains consciousness; “. . . echoes from the depths of the hospital: its trolleys, swinging doors, births and deaths. Nearer, I heard the squeak of shoes trying to tread quietly, and whispers. I could smell lilies.”

The Saffron Kitchen takes readers to the province of Khorassan, giving them the opportunity to roam through spectacular winter sceneries of Iran’s countryside. While to a native of Khorassan the images may seem somewhat altered, the average reader is sure to enjoy its fields of saffron, and cobalt blue doors.

The prose begins with a realistic description of an Iranian’s life in England. However, by the time the protagonist returns to the rural areas of Iran, there is a shift toward surrealism (i.e. a dance scene when characters are caught in a storm.) There are also a few changes in geographical names and, on more than one occasion, a detour from normal traditions is evident. For example, Torbat is a city and not a summer villa, women of Khorassan do not wear beaded or bright pink chadors, and they are almost never addressed by both names in daily conversations. However, considering that it is presented as a work of fiction, and with regard to the originality of the story, its fascinating characters, and vivid scenes, such flaws are indeed minor.

The Saffron Kitchen is a great reminder of how imperative it is to provide details when passing down stories to the next generation. Indeed, it will be through the young that the peculiar destiny of today’s Iranian immigrants will be retold. Yasmine Crowther has done a superb job of finishing a story that was only half told, but hers won’t be the last of its kind. One can only hope that the new generation of Iranian writers will continue to be the voice of those who have crossed far too many borders, climbed invisible mountains, and survived devastating storms.

[RedWine]

On Thursday, February 1, 2007, The University of Akron's Common Reading Program adopted Dr. Debra Johanyak's memoir of her Iranian experience: Behind the Veil: An American Woman's Memoir of the 1979 Iran Hostage Crisis. The Committee bypassed Jimmy Santiago Baca's book, A Place to Stand, in selecting Dr. Johanyak's book, as reported in the Associated Press.

Dr. Hooshang Amirahmadi, Director of the Center for Middle Eastern Studies at Rutgers University, describes Johanyak's memoir this way: 'The dual identity of Dr. Debra Johanyak makes her narrative unique and more balanced than any previous books on the subject. It is a story that had to be told and must be read by all who are concerned about the state of US-Iran relations and wish to see them improve.'

Dr. Johanyak hopes to offer a message of peace that will help to pave the way for healing the past and building a future between these two countries.

To purchase Behind the Veil: An American Woman's Memoir of the 1979 Iran Hostage Crisis.

[RedWine]

Mazdak Khajehpour’s would-be critique ["Glossing over"] seems less animated by an interest in accuracy than the need to promote his own biases. So regretfully I must counter his charge of inaccuracy with the same, and add to this one of my own: the willful distortion of my essay in the service of his own views.

With respect to his specific criticisms, I offer the following rejoinders:

The statement regarding Farrokhzad’s poetry “breaking new ground” clearly situates her within the tradition of women’s writing in Iran, not the broader modernist movement to which Mr. Khajehpour avers.
Mr. Khajehpour is pained by the appellation “emperor,” and indeed the concept of empire itself. My sympathies notwithstanding, the historical facts surrounding the title remains.
Though my readings of twentieth century Iranian history have long-since forced me to cast off my rose-colored glasses, Farrokhzad was indeed among the first generation of women to obtain a modern education, and whether one calls him emperor or no, the system was introduced by Reza Shah to supplant the mostly religious-based instruction that had previously existed in Iran.
Nowhere in the essay do I suggest that Farrokhzad was coerced into marriage. The article states the fact of her marriage at age sixteen, and does not presume to plumb the depths of her motivations as Mr. Khajehpour feels free to do.
As to the universal appeal of Farrokhzad’s poetry, her voice rings clear and true across all kinds of borders, but to elide the historical contexts of her work is as unconscionable as it is to elide the continued struggles of Iranian writers -- men and women alike.
Clearly Mr. Khajehpour has much to say about Iranian literature and history. I regret that he has found no means to express himself other than this mean-spirited attack.

[RedWine]

پنجمين دوره جايزه ادبی صادق هدايت عصر پنجشنبه سوم اسفند در تالار بتهوون خانه هنرمندان ايران و با حضور جمعی از اهل ادب و فرهنگ و خانواده هدايت برگزار شد.
تنديس اين دوره به نسرين مدنی با داستان کوتاه مرده شور اهدا شد و مرضيه جوکار با داستان وسوسه همه جنگل ها و آراز بارسقيان با داستان غريبه لوح تقدير دريافت کردند.

مديا کاشيگر، کاوه مير عباسی و حسين قديمی داوری اين دوره را به عهده داشتند و جوايز توسط اميرحسن چهلتن به برگزيدگان اهدا شد.

نسرين مدنی دانشجوی دوره فوق ليسانس ادبيات است و داستان نويسی را از دوران نوجوانی آغاز کرده است.

در اين مراسم که احترام برومند گوينده، قديمی تلويزيون اجرای آن را به عهده داشت نخست دکتر ايرج کاشف در سخنانی با عنوان "بوف کور و مدرنيسم" به نقل از جعفر مدرس صادقی گفت: شايد هدايت اولين داستان نويس ايرانی باشد که عناد خودش را با مخاطب به ساده ترين و صادقانه ترين وجه ممکن از زبان راوی بوف کور بيان کرده است.

وی گفت هدايت دوبار به آخر خط رسيد: بار اول با بوف کور و بار دوم با حاجی آقا.

آقای کاشف هدايت را تنها روشنفکر ايرانی دانست که به دليل آگاهی انتقادی اش از واقعيت و گرايش بدبينانه اش نسبت به انواع ايدئولوژی ها از ميان روشنفکران طرد شده است.

به اعتقاد وی هدايت تغيير سريع جهان را ديد و اين تغيير را با تجربه زمان حال درآميخت. در آثار هدايت به ويژه در بوف کور تجربه مدرنيته به لحظه زيسته شده و تجربه ای قابل نقل تبديل می شود و هدايت نه تنها به مدرنيته نظر دوخت، بلکه توسط آن نيز ديده شد.

در ادامه برنامه، خسرو سينايی کارگردان و فيلمنامه نويس سخن گفت و چهار قطعه والس و موزت را با آکاردئون نواخت.




سينايی قبل از آن گفت ما کمتر به خودمان زحمت شناختن هدايت را داده ايم و افزود هدايت جوان در پاريس مانند گيرنده ای حساس تمام چيزهای دور و اطراف را جذب کرد.

به نظر سينايی هدايت از هنرهای مختفی مانند سينما، موسيقی و نقاشی تاثير پذيرفت.

سينايی که راز ماندگاری هدايت را چند بعدی بودن او می داند، گفت که به احتمال زياد هدايت اين والس های قديمی را در کافه های پاريس می شنيده است.

سپس کيکاووس باکيده، دوبلور تلويزيون داستان کوتاه تاريکخانه را که به پنج زبان ترجمه شده است، اجرا کرد و مهرداد پازوکی قطعه ای را که بر اساس شعر جاده نمناک مهدی اخوان ثالث ساخته بود با پيانو اجرا کرد و خواند.

در بيانيه هيات داوران از افت کيفی داستان های رسيده گفته شده بود و اينکه دراين دوره ۶۵۰ داستان از ۶۵۰ نويسنده شرکت کرده اند که در مرحله اول داوری ۱۰۳ داستان توسط دفتر صادق هدايت انتخاب و در اختيار هيات داوران قرار گرفته و ابتدا ۲۷ داستان و در نهايت از ميان ۱۰ داستانی که به مرحله نهايی راه يافته بودند، برگزيدگان انتخاب شدند.

به گفته جهانگير هدايت، برادر صادق هدايت، در پنج دوره نزديک به سه هزار نفر از ايران، افغانستان و تاجيکستان و ديگر نقاط جهان آثار خود را برای شرکت در جايزه هدايت ارسال کرده اند.

جايزه هدايت توسط جهانگير هدايت به نمايندگی از خانواده هدايت و سايت سخن همه ساله در ۲۸ بهمن که سالروز تولد هدايت است برگزار می شود. امسال به دليل تقارن سالروز تولد هدايت با ماه محرم مراسم چند روزی ديرتر برگزار شد.

[RedWine]

A review of Strange Times, My Dear: The PEN Anthology of Contemporary Iranian Literature
Edited by Nahid Mozaffari and Ahmad Karimi-Hakkak
New York: Arcade Publishing, 2005
ISBN 1-55970-765-8

“Iran, a complex web of paradoxes, a vibrant mix of contradictions, a culture in transition, remains an abstraction - at worst a cliché, at best an enigma - in the American imagination today,” writes Farzaneh Milani, Professor of Persian Literature and Women’s Studies at the University of Virigina, in a February 18, 2007 column in the Charlottesville Daily Progress.

At a time when Iran appears in the daily headlines and tensions between the US and Iran are at an all-time high, it’s a good time to start compiling reading lists for your friends and family—both American and Iranian. One of the most compelling ways to understand a culture and its complexities are through its art and literature. Iran’s recent rich literary output offers a vehicle for understanding those contradictions and the changes Iran has undergone in the last decade and a half. Strange Times, My Dear provides an excellent sampling of literature that has been written and published since the revolution both inside and outside of Iran. The poets and writers included in the collection represent some of the established authors of modern Iranian literature—Simin Daneshvar, Ahmad Shamlu, Mehdi Akhvane-Sales as well as the emerging generation of writers who have been published in the post-revolutionary period.

One of the most important aspects of this collection is the lengths to which its principal editor, Nahid Mozaffari went to ensure the publication of this collection. Defying and challenging a ruling by the Office of Foreign Assets Control of the Treasury Department (OFAC) of the USA, which designated the commissioning, editing, or marketing of material written in Iran, Cuba, and Sudan, as “prohibited exports of services” to so-called “enemy nations” Mozaffari circumvented the ruling that prohibits the “collaborative interaction” between a U.S. publisher and a writer from Iran. Mozaffari joined with Arcade Publishing, PEN USA, The Association of American Publishers and the American Association of University Presses to file a lawsuit to change the regulations. In the end, Mozaffari was only somewhat successful, in that she had to apply for a “government license to carry on First Amendment-protected publishing activities or leave themselves open to criminal penalties.” [1]

The book’s thoughtful selections and the representation of a variety of both well-known and lesser- known writers whose work has not yet found its way to an English-speaking audiences, is its most valuable feature. The translations in Strange Times are excellent and suggest how important good, careful translation are in conveying the nuances and complexities of language, culture and historicity to a non-Iranian reader. Working with a large group of literary translators, Mozaffari and Karimi-Hakkak have created an anthology that will be immensely useful to readers who have as yet not been exposed to contemporary Iranian literature. Stories such as Hushang Gulshiri’s “The Victory Chronicle of the Magi” offer a complex picture of the common Iranian man and his sense of betrayal by the revolution. The work of exile writers like Esmail Fassih and Nassim Khaksar, who now lives in Holland, provide wonderful examples of the exilic sensibility that has been a benchmark for much of the past twenty-five years. Khaksar’s“The Grocer of Kharzeville” offers a simultaneously humorous and sad portrayal of Iranian life in exile:

“The world of an exile is a strange one. At first you think it’s just you and your backpack—your four shirts, two pairs of socks, a suit, two pieces of underclothes, a towel, and an electric shaver. Then for a while it’s about finding a place to live: you get a small room, a desk, a lamp, and notebook, then a few books—half in English, half in your native language. Little by little it starts. You see yourself, and realize that you have a whole history you’ve left behind.” [2]

Many of the stories convey the complexities of Iran’s post-revolutionary society including the very distasteful experiences and events which writers have written and only successfully published abroad. One such story is by Ghazi Rabihavi's story,which is about the execution of a homosexual in “White Rock.” Many of the more recent stories are suggestive of the trend of narrative experimentation that works to both evade censors and also to challenge the established literary forms that previously dominated in Iran. Among these are a number of works written by women who have dominated the fiction lists in the past several years. These include Farideh Kheradmand, Moniru Ravanipur, and exile writers such as Goli Taraghi; Strange Times also includes an excerpt from Shahrnush Parsipur’s acclaimed Women Without Men.

Karimi-Hakkak has overseen the editing of a selection of poetry that includes work by the giants of Persian contemporary poetry such as Shamlu, Simin Behbehani, Mohammad Ali Sepanlu, as well as Los Angeles-based exile poets, Majid Naficy, Partow Nuriala and Abbas Saffari. The poetry section includes many superior translations by a number of accomplished Iranian-American poets such as Zara Houshmand, Sholeh Wolpé, and Haleh Hatami. Strange Times, My Dear is a pleasure to read—offering some sense of where writers have taken the literature of post-revolutionary Iran. The editors of Strange Times, My Dear should be commended for compiling and editing such a fine collection and for working so hard to publish at a time when we desperately need more solid translations of Iranian literature in English. This is an excellent introduction to recent Iranian writing both inside and outside Iran and offers a window into understanding the “enigma of Iran” and a perspective that Americans desperately need at this time.

[RedWine]

مناقشه دوماهه میان وزارت ارشاد و ۱۲ تشکل شناخته شده نشر کشور با عقب نشینی دست اندرکاران وزارت ارشاد پایان یافت و نمایشگاه بین المللی کتاب تهران به صورت یکپارچه در محل مصلی تهران برگزارمی شود.
خبر توافق میان ارشاد و ناشران را خبرگزاری مهر به نقل از یک منبع آگاه اعلام کرد و همزمان خبرگزاری میراث خبر نیز در گفت وگویی با رسول خادم به نقل از وی نوشت که رایزنی ها نتیجه داده است و نمایشگاه به صورت یکپارچه برگزار خواهد شد و"گزینه نهایی به احتمال زیاد مصلای تهران است."

در پی این اتفاقات، اتحادیه ناشران وکتابفروشان تهران هم که با ۱۱ تشکل شناخته شده نشر از ثبت نام درنمایشگاه خودداری کرده بودند، از برگزاری یکپارچه نمایشگاه در مصلی استقبال کردند.

جعفر همایی دبیر و سخنگوی اتحادیه ناشران وکتابفروشان تهران درگفت و گویی با میراث خبر گفت: "به دلیل اینکه شرط اصلی ما برای حضور در نمایشگاه بیستم برگزاری یکپارچه این نمایشگاه بود اگر وزارت ارشاد این مساله را به صورت رسمی تایید کند ناشران تهرانی در نمایشگاه شرکت می کنند."

عقب نشینی وزارت ارشاد در این زمینه، پیروزی یکی از نهادهای مهم صنفی عرصه فرهنگ به شمار می رود که با رایزنی های فشرده در دوماه گذشته با نهادهای منتخب و برخی از چهره های ذی نفوذ در دولت احمدی نژاد( ازجمله اشعری*، رئیس*کتابخانه ملی و مشاور فرهنگی رئیس*جمهور) دیدگاه کارشناسانه خود مبنی بر یکپارچه برگزار شدن نمایشگاه را به کرسی نشاندند.

البته دست اندرکاران وزارت ارشاد هم چندان از این نتیجه ناراضی به نظر نمی رسند، چرا که توانستند نمایشگاه را ازمحل دائمی خود انتقال داده و به مکانی دیگر بکشانند.

دیدگاه*های مخالفان وموافقان

تا پیش از اعلام برگزاری یکپارچه نمایشگاه کتاب، برابر تصمیم مسئولان وزارت ارشاد که با همراهی برخی از نمایندگان کمسیون فرهنگی مجلس هم همراه بود، نمایشگاه باید در دو پاره مجزا برگزار می شد؛ بخش خارجی در محل قبلی و بخش داخلی درمصلی تهران.

اما به اعتقاد مخالفان تصمیم وزارت ارشاد که دوازده تشکل شناخته شده نشر از سراسر کشور و برخی نمایندگان مجلس، اعضای شورای شهر تهران و شهردار تهران را می توان دراین گروه جای داد، دوپاره شدن نمایشگاه برکیفیت آن لطمه وارد می سازد، بار ترافیکی تهران را افزایش می دهد و از شان و جایگاه آن می کاهد.

اعضاي هيات مديره اتحاديه ناشران وكتابفروشان تهران در كاري صنفي و كارشناسانه و رايزني هاي فراوان، توانستند دست اندركاران وزارت ارشاد را به پذيرش برگزاري يكپارچه نمايشگاه وادارند.

نکته اختلاف دیگر بر سر جای برگزاری نمایشگاه است که دست اندرکاران دولتی مکان مصلی را مناسب این کار می دانند و درمقابل منتقدان معتقدند که تا برپایی محل دائمی تازه که از سوی شهرداری تهران در شهرک آفتاب تهران درحال ساخت است، مکان فعلی نمایشگاه مناسب ترین فضا برای برگزاری نمایشگاه کتاب خواهد بود.

این دیدگاه دریکی دو روز گذشته تعدیل شد وبه جز اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران که همچنان معتقد است محل کنونی نمایشگاه مناسب*ترین مکان برای برگزاری این رخداد فرهنگی است، بقیه منتقدان، ازجمله نمایندگان شورای شهر و نیز کارشناسان ترافیک، مکان مصلی را بهتر از مکان کنونی نمایشگاه ارزیابی کرده اند.

این درحالی است که در زمستان گذشته شهردار تهران و کارشناسان ترافیک محل کنونی نمایشگاه بین المللی تهران را بهترین مکان برای نمایشگاه می دانستند و معتقد بودند تا زمانی که نمابشگاه دائمی درشهرک آفتاب ساخته نشده، این مکان بهتر از دیگر مکانها است.

ناشران مصلای تهران را مکانی نامناسب برای برپایی نمایشگاه می دانند که برخلاف سالنهای چند گانه نمایشگاه، فضایی یکپارچه دارد و فرصت استراحت به بازدیدکنندگان نمایشگاه نخواهد داد.

به اعتقاد مخالفان، دوپاره شدن نمایشگاه برکیفیت آن لطمه وارد می سازد، بار ترافیکی تهران را افزایش می دهد و از شان و جایگاه آن می کاهد.



مخالفت ارشاد با برگزاری بخش ناشران داخلی از منظری دیگر هم قابل تحلیل است. در چند سال اخیر هواداران دولت و نیز برخی از روحانیان بلند پایه قم و حتی برخی از نمایندگان مجلس که گرایشهای مذهبی پررنگ تری دارند، نسبت به برخی رفتارهای مراجعه کنندگان به نمایشگاه، به خصوص قشر جوان، انتقاداتی داشتند.

در همین زمینه خبرگزاری کتاب، رسانه خبری وابسته به وزارت ارشاد، در گزارشی از دیدار روزهای پایانی سال دست اندرکاران امور نمایشگاه کتاب وزارت ارشاد باروحانیان بلند پایه قم از قول آیت الله فاضل لنکرانی آورد که وی بر ضرورت رعایت مسائل اخلاقی در محیط نمایشگاه تاکید کرده و گفته است: "وجود برخی صحنه های غیر فرهنگی در نمایشگاه کتاب زیبنده نیست."

پیشینه تاریخی ماجرا

مناقشه بر سر تغییر مکان نمایشگاه بین المللی کتاب تهران به دوره شهرداری محمود احمدی نژاد باز می گردد، اما به دلیل مقاومت نهادهای نشر و فشارهای وارده ازسوی مخالفان، باعقب نشینی شهرداری تحت مدیریت وی روبرو می شد. ولی در نمایشگاه سال گذشته آقای احمدی نژاد از دو وزیر ارشاد و بازرگانی خواست که در فکر فضایی برای نمایشگاه بین المللی کتاب تهران باشند و افزود: "به وزیر بازرگانی و ارشاد اسلامی هشدار می دهم که اگر این نمایشگاه سال آینده نیز در این مکان باشد، یا من حضور ندارم یا شما."




این سخنان در آن زمان هم واکنشهای متفاوتی را به دنبال داشت که از جمله آنها واکنش قالیباف ، شهردار تهران،* بود که در گفت و گویی با میراث خبر گفت: "تا زمانی که محلی ویژه برای نمایشگاه کتاب ساخته نشود، مکان فعلی نمایشگاههای مناسب ترین محل برای برپایی این رویداد فرهنگی مهم است."

در پی این اظهار نظر رئیس جمهور، دست اندرکاران وزارت ارشاد به دنبال مکانی برای برگزاری نمایشگاه غیر از مکان کنونی بودند که از جمله آنها برگزاری نمایشگاه در ورزشگاه آزادی بود که درنهایت به این جمع بندی رسیدند که نمایشگاه را دردوبخش برگزار کنند.

باتوجه به این که افتتاحیه مراسم این نمایشگاه با حضور رئیس جمهور در میان ناشران داخلی و اهدای جوایز به آنها برگزار می شود، لذا می توان پیش بینی کرد، سخن احمدی نژاد به کرسی نشسته است و وی در مکان سابق حضور نخواهد یافت.

نمایشگاه بین المللی کتاب تهران ۱۲ تا ۲۲ اردیبهشت هر سال در تهران برگزار می شود.

[RedWine]

We wanted to share some great news with all our Rostam fans; ROSTAM, RETURN OF THE KING is finally done!

We would like to thank all of our fans for their support and patience in what has become a truly great project. Rostam, The return of the King, (our second book), is now available online. All shipments will be made the first week of
May 2007.

As a thank you for all of you fans who have supported us in the past, we have a special announcement:

For those of you who order before May 1st, we will provide free shipping anywhere in the US. and $4 off shipping to anywhere in the world. All you have to do is to insert the following code with your order: ROS2USA or ROS2INT accordingly.

Remember, this offer expires May 1st 2007!


Please check out our site for more information: www.theshahnameh.com

[abadani69]

http://www.roozonline.com/archives/images/hedayatnasionalirani452.jpg
از اين شماره در صفحه جديد "چاپ دوم" مطالبي در باره کتاب تجديد چاپ خواهد شد که آثار منتشره را با نگاهي موشکاف و آموزنده بررسي کرده باشند. اولين شماره اختصاص دارد به مقاله زيباي استاد ارجمند دکتر صدرالدين الهي در باره کتاب" هدايت، بوف کور وناسيوناليسم"

دوپارگي يکپارچه< /strong>
ماشاءالله آجوداني يکي از جزيره هاي پراکندۀ پريشان ايران است. او اين سال ها کتاب هاي قابل اعتنا و استنادي نوشته است:"مشروطۀ ايراني" و "يا مرگ يا تجدد". اين جزيره پراکنده حالا کتابي به بازار داده است با نام "هدايت، بوف کور و ناسيوناليسم".
کتاب، محصول مطالعه در بوف کور اثر صادق هدايت است که تاکنون مورد نقد و بررسي بسياري از منتقدان ادبي قرار گرفته است. از جمله استاد ارجمند من دکتر پرويز ناتل خانلري در مصاحبه اي طولاني که درباره ادبيات معاصر با من داشت و بخش مربوط به هدايت و علوي آن در سال 1346 در مجله سپيد و سياه تهران به چاپ رسيد و هم اکنون نيز تمامي کتاب در دست انتشار است، نگاهي به بوف کور دارد که نگاه يک منتقد ادبي و دوست نزديک هدايت به او در اين کتاب است.
اما دکتر آجوداني کتاب را با نگاه ديگر خوانده است. او قهرمان بوف کور را يکسره يک ايراني ديده است. يک ايراني که با ارّه بي رحم تاريخ در يک لحظه تاريخي از ميان به دو نيم شده و بعد، از بد حادثه اين دو نيمه به هم چسبيده است. نه به مانند دوقلوهاي سيامي که از پشت يا سر يا کمر به هم مي چسبند بلکه آدم دو نيمه شده اي که نيمه زخمدار و ارّه شده اش خود را به نيمه سالم گذشته پيوند زده است.
در کتاب آجوداني قهرمان قصه بوف کور مرثيه خوان مرگ تمام قهرمانان تاريخ بلند پيشاني ملتي است که در وجود او زندگي مي کنند و او خود با اين زخم از پنجره اتاقش به قبرستان هايي مي نگرد که خود در آن به خاک سپرده شده است.
آجوداني بوف کور را نقطه اوج و تحول داستان سرايي و نثرنويسي هدايت از جهت بيان عواطف و احساسات مي داند و معتقد است که: "زبان تند، سطحي و شعاري که در پاره اي از نوشته هاي هدايت نقش آشکار دارد، سال ها پيش از نگارش توپ مرواريد در بوف کور از دست نهاده شده بود و به شيوه اي شگفت انگيز در ساختار نوعي ايهام، بيان مناسب خود را پيدا کرده بود. همين شيوه بيان مناسب است که باعث مي شود بوف کور از شعار زدگي و بيان شتاب زده و شعار گونه و فضا سازي ها و کاراکتر سازي هاي عجولانه و ساختگي نجات يابد. اين شيوه خاص ايهام نه تنها همه آن چه را که در متن[Text] وجود دارد به طور سمبليک به بيان در مي آورد بلکه بيانگر بسياري چيزهاست که در متن نيامده اما در پس متن[Subtext] و مضمون نهفته وجود دارد."[ص 99].
تشخيص آجوداني در ساخت و پرداخت و طراوت زبان بوف کور با قضاوت خانلري کاملاً همخواني دارد. آنجا که خانلري مي گويد: "کتاب به نحوي پرداخته شده که پس از خواندن چند صفحه اول خواننده خود، در عالم وهم و رويا، عالم مستي و افيون زدگي فرو مي رود و بلافاصله ذهن منطقي را از دست مي دهد و در همين جاست که بايد گفت بزرگ ترين موفقيت نصيب نويسنده شده است. زيرا منظور اوليه او اين است که خواننده بدون نظم و توالي منطقي کتاب را باز کند و باز نکته موفقيت آميزتر آن که تا آخر کتاب خواننده هم چنان دچار اين بهت و از هم گسيختگي ذهني است و اثر کتاب به حدي است که پس از پايان آن وقتي به خود مي آيد که کاملاً از وقايع کتاب فاصله گرفته و اگر بخواهد مجدداً همان حال را پيدا کند چاره اي جز مطالعۀ مجدد ندارد."[نقد بي غش ص 145]
اما آجوداني در خواندن کتاب آن طور که خانلري معتقد است از خود بي خود نمي شود. چرا؟ براي اين که او از لحظۀ آغاز يعني دست گرفتن کتاب با نيمه زخمي نويسنده که حسرت نيمه تاريخي او را مي خورد همراه است. به عبارت ديگر آجوداني به جاي يک قهرمان، دو قهرمان را در کتاب مي بيند. يکي آن قهرمان پس افکند سال هاي خوب دور و ديگري اين قهرمان خنزپنزري ميراث خوار تمدن غارت شده و شايد خود غارتگر آن تمدن.
آجوداني بوف کوري را به ما معرفي مي کند که در آن قهرمان انساني است از خود بيگانه و در جستجوي گمشده اي که خنزرپنزري نيست که زنش لکاته اي نيست که تنش و پاکي هاي آن را به دندان هاي زرد و چرک مرد خنزرپنزري نمي سپارد که آن ميراث دوست داشتني سال هاي گمشده يعني گلدان راغه را در دستمال کهنه کثيف نمي پيچد.
اگر تصور کنيم که هدايت به هنگام نوشتن بوف کور به نوعي غسل تعميد کرده اما به جاي رفتن به کليسا روانه آتشکده شده است درمي يابيم که آجوداني تا چه اندازه موفق شده است از نويسنده اي که اسلام را سرآغاز انحطاط ايران مي دانسته چهره يک ناسيوناليست را بيرون بکشد و ثابت کند که هدايت امتداد طبيعي فکر متفکران متجددي است که عقب ماندگي ايران سرفراز عصر باستان را محصول تسلط اعراب و فرهنگ عربي و اسلامي مي دانسته اند. او معتقد است:
"در اينجا هم خاطره عشق او به دختر اثيري، زن او يا "ايران" او يک بار ديگرمورد تجاوز پيرمرد خنزر پنزري قرار مي پيرد که هم چنان از دهانش آيه هاي عربي فرو مي ريزد. در حقيقت در روايت زمان "حال" شهر ري چه در بيرون خانه و چه در درون خانه، در تجاوز مرد خنزر پنزري است. هم گلدان راغه از آن اوست و هم خاطره عشق راوي. گويي همه معنويت و شکوه ايران قديم در قبرستان شهر ري، شهر اسلام زده به باد رفته است. چنين سرنوشتي جوهر تاريخي سياسي بزرگ را به نمايش مي گذارد. همه ايران را رجاله ها در محاصره گرفته اند. آميزش با عرب، نژاد ايراني و خون ايراني را فاسد کرده، هيچ چيز بر سر جاي خود نيست. آخرين بازمانده خاطره نژاد ايراني يعني راوي که کمي پيش به صداي بلند گفته بود"من در ميان رجاله ها يک نژاد مجهول و ناشناس شده بودم" دچار استحاله مي شود. او هم در مي يابد که همه آنچه که در گذشته و حال بر شهر ري رفته، بر او هم رفته است:"شکل پيرمرد قاري، شکل قصاب، شکل زنم، همه اينها را در خود ديدم".[ص 118-119]
از اينجاست که ارزش اين دو هماني را به صورت يک دوقلوي به هم چسبيده در کار آجوداني مشاهده مي کنيم. اين فکر که ما نژاد پاکيزه اي بوديم و حال نيمه اي از ما خنزرپنزري، لکاته، خودفروش، نعش کش و قصاب شده است در درون همه ما هست و هر چند گاه يک بار اين دو نيمه ناسازگار به هم در مي پيچند و سرانجام چون چاره اي جز همزيستي توامان دوقلوهاي به هم چسبيده ندارند با هم کنار مي آيند. فکر زيبايي که آجوداني از اين دوپارچگي بوف کوري بيرون کشيده است بديع است، تازه است و به قول خود او در پشت جلد کتاب "ساختار دو بني و دوپاره اي زمان در بوف کور بر اساس همان مفهوم دو بني سياسي و تاريخي از زمان شکل گرفته است. روايت اول بوف کور به گذشته باستاني و روايت دوم بوف کور به ايران اسلامي تعلق دارد. بين اين ساختار زمان در بوف کور و آن ساختار زمان در تاريخ انديشه سياسي در تجدد ايران گفتگويي روشن و آشکار در ميان است".
بر اين نکتۀ آجوداني من بايد اين تکمله را بيفزايم که اين گفتگو، گفتگويي از نوع گفتگوهاي تئاترAbsurd يونسکو و بکت است. که قهرمانان از ميان به دو نيمه شده هر کدام حرف خود را مي زنند. انسان ايراني به دو نيمه شده را ما در انقلاب اسلامي ديديم و شناختيم که متجدد بود، کراوات مي زد، ادوکلن لانون مصرف مي کرد، خانمش ميني ژوپ مي پوشيد، پسرش گرل فرند به خانه مي آورد و خودش معتقد بود که حکومت ظالم است و حکومت واقعي حکومت قسط و عدل الهي است. دکتر آجوداني بايد اضافه کند که ما با اين نيمه زخم خورده و خراش برداشته زندگي کرده ايم و شايد آن نيمه رويايي هم هرگز وجود نداشته است و گرنه ماني و مزدک را نمي کشتيم و يزدگرد را در آسياب نفله نمي کرديم.
کتاب دکتر آجوداني را بايد خواند نه از آن باب که به بوف کور و هدايت پرداخته است بلکه از اين باب که اين جزيره تک افتاده وظيفه اي درخور تحسين را انجام داده است، آينه اي پيش روي ما گرفته که نقش ما را راست به خود ما مي نماياند و شايد که اين نقش راست نمودن به جاي آن که مثل هميشه به آينه شکستن منجر شود به خود شکستن ما بينجامد.

[abadani69]

هنر روز، در بخش کتاب روز مي کوشد کتاب ها و نشرياتي را که در حوزه انديشه و هنر مباحث نظري را منعکس مي کنند يا در مسائل اجتماعي و سياسي مسائلي درخور دارند را به خوانندگان خود معرفي کند. ارجحيت با کتاب هاي روز خواهد بود و اين به معناي غفلت از آثارمنتشر شده در گذشته دور يا نزديک نيست. کتاب هاي منتشره از پديدآورندگان ايراني به زبان هاي ديگر يا ترجمه شده به اين زيان ها هم در کتاب روزجاي ويژه اي خواهند داشت. ناشران و پديد آورندگان آثار مي توانند براي معرفي يک نسخه کتاب به نشاني زير بفرستند.
po box 94000 creteil cedex
France10014
http://www.roozonline.com/archives/images/mosaferhichkojab.jpg
مسافر هيچ کجا
رضا دا نشور
انتشارت خاوران – پاريس
172 صفحه
رضا دانشور در سال 1326 در مشهد به دنيا آمده است و اكنون در پاريس زندگى مى كند. حاصل نزديك به سى و پنج سال تلاش بى وقفهء او در عرصهء قلم چنين است: داستان هاى بلند عاشورا، عاشورا، كپرنشين ها، نماز ميت و خسرو خوبان. مجموعه داستان هاى هى هى جبلى جبلى قم قم، شش داستان لوح، محبوبه و آل و پراكنده هايى در نشريات. نمايش نامه هاى كجاى سال دو هزار منتظرت باشم، خورشيد روى يخ، شهر لوط، عقرب، شاهزاده و اژدها، رامرودى ها، يك بار ديگر ابوذر، ابوالقاسم فردوسى به روايت مرشد رستم خراسانى و سفغر دوزخى آقاى ارداويراف. پژوهش هاى خواف، مباركى ها، اسپكه، زين الدىنى ها، مهاجرت و درآمدى به تاريخ بلوچستان.
انتشارات خاوران آخرين اثر رضا دانشور را که "مسافر هيچ کجا" نام دارد به بازار فرستاده است. کتاب مانند ديگر خاوران نفيس و آراسته است.
http://www.roozonline.com/archives/images/soltanrasanehab.jpg
سلطان رسانه ها
روپرت مورداك، نويسنده: ويليام شوكراس، مترجم: امير حسين بالابار، ناشر: ساقي
"گذشته من شامل يكسري جدال هاي به هم پيوسته است" اين تلقيي است كه يك نفر از خود دارد، بخصوص كه آن فرد از تصاحب روزنامه ي "نيوزآدلايد" در سال1953 در طي سال به تاثير گذار ترين چهره ي رسانه اي جهان و بخصوص "هاليوود" شود. او كسي نيست جز "روپرت مورداك"، همان كه او را سلطان رسانه مي خوانند. روبرت مورداك را اغلب افراد مي شناسند، او امپراتور رسانه هاي دنيا است. او صاحب بزرگترين مجموعه از رسانه ها در دنيا است از روزنامه هاي استراليايي گرفته تا "نيوز آو د ورد"، "سان"، نيويورك پست"، "بوستون هرالد"، "شيكاگو سان تايمز"، "استوديو فاكس"، ايستگاه مترو مديا"، "تايمز لندن"، "ساندي تايمز" و.... همه ي اين اهرم ها توانسته راپرت مورداك را به عنصري بسيار قدرتمند در دنيا و تحولات سياسي و اقتصادي تبديل كند.
مورداك در ذايران همواره مورد تحريم و البته حمله ي مسوولان قرار گرفته است. دولت او را عنصر مهم امپرياليسم خبري جهان غرب مي شناسد اما به هر حال اين كتاب مي تواند لااقل اندكي اذهان مان را در مورد تاثير گذار ترين فرد رسانه اي دنيا روشن كند. نويسنده ي اين كتاب، ويليام شوكراس نيز در ايران نامي بسيار آشنا دارد، او كه خبرنگار و گزارشگر روزنامه ها بود وچند بار نيز به ايران سفر كرده است چند سال قبل كتاب"همه ي مردان شاه" را منتشر كرد كه به سرعت به فارسي ترجمه شد.
http://www.roozonline.com/archives/images/democrasib.jpg
چرا دموكراسي در ايران مي ايستد؟
موانع ساختاري استقرار دموكراسي در ايران، نويسنده: تقي رحماني،
ويراستار: نرگس محمدي، ناشر: سرايي
اينكه علي رغم حدود 150 سال تلاش جامعه ي ما در دوران مدرن براي دستيابي به دموكراسي با شكست مواجه شده است موضوع گفت و گو و نقد بسياري از روشنفكران و البته تحليل گران سياسي و تاريخ نويسان معاصر ايران است. اما تاكنون هيچكدام لااقل پاسخي نسبي اما بدون جانبداري به اين سوال نداده است. از اين رو نقادي قدرت در ايران در تمام ابعاد آن و همچنين نقد سنت فرهنگي فكري جامعه ما از دغدغه هاي دايمي جريانهاي روشنفكري و سياسي است. اين جريان روشنفكري همان جرياني است كه در جامعه ي نا هموار ايراني گاه سياستمدار است، گاه محافظه كار، گاه انقلابي و گاهي هم چريك. اين چيز خيلي عجيبي در ايران نيست. كتاب فوق تلاش دارد به سولاتي در رابطه با اينكه چرا تاكنون نتوانستيم به دموكراسي دست يابيم با توجه به اين مفاهيم اجتماعي و فرهنگي ما پاسخ و يا لااقل نقدي راهگشا ارايه دهد. تقي رحماني از روشنفكران نزديك به شريعتي، در پي آن است به اين تداخل مسووليت ها در غالب ساخت ناهموار اجتماعي و فرهنگي در ايران تحليلي ايراني تر از ديگران ارايه دهد. او خود در مورد اين كتاب مي گويد: "اين كتاب از ديدگاه يك آموزنده، نه آموزگار موانع عيني(ساختاري) دموكراسي در ايران را بررسي مي كند".
http://www.roozonline.com/archives/images/kakh.jpg
كاخ ابداع
نويسنده: علي دشتي
به كوشش: دكتر مهدي ماحوزي
176ص، تهران: انتشارات زوار، 1385، چاپ اول
كتاب "كاخ ابداع"، دنباله مباحث كتاب "نقشي از حافظ" اثر "علي دشتي" است. در حقيقت اين كتاب مجموعه اي از مقالات "دشتي" است كه در مجله ادبي "يغما" منتشر مي شد و به نحوي، مطالب و مباحث "نقشي از حافظ" را پي مي گرفت. اين مقالات نخستين بار به كوشش "حبيب يغمايي" گردآوري و به صورت كتاب مستقلي با عنوان "خلوت گه كاخ ابداع" در سال 1350، چاپ و منتشر شد. "كاخ ابداع" در قالب مباحثي با عنوان هايي نظير "حافظ در مقابل جهان هستي"، "خدا در حافظ"، "در جست و جوي آدم"، "فرزانگي و ياري محرومان"، "سالوس و ريا"، "شيوه رندي و مستي"، "جبر" و "عشق و غزل"، به بررسي گوشه هايي از انديشه و شعر "حافظ" مي پردازد.
حافظ لسان الغيب، در انديشه ها و آثارش كاخ هايي بلند و رفيع را در ادبيات، عرفان و شعر ابداع كرده است. "كاخ ابداع" اين بحث را دنبال مي كند كه اين بنا ها و كاخ ها كجا است و چگونه. در مقدمه ي اين كتاب آمده است كه علي دشتي هر هفته صبح جمعه در خانه اش محفلي داشت كه حاصل صحبت هايش در اين محفل ها چند كتاب مي شود، از جمله كاخ ابداع. علي دشتي در اين اثر تمام اجزاي آثار حافظ را مورد بررسي و مداقه ق