PDA

View Full Version : Sharab-e Ghermez


donsaeid
07-07-2006, 08:35 AM
شراب قرمز


C6H12O6--->2CO2 + 2C2H5OH

می خور که به زیر گل بسی خواهی خفت بی مونس و بی رفیق و بی همدم و جفت
زنهار به کس مگو تو اين راز نهفت هر لاله که پژمرد نخواهد بشکفت


خلاصه: فرمول بالا پروسسی است که در عمل آب انگور را به شراب تبدیل می*کند. قند موجود در انگور پس از تخمیر بوسیله مخمر به گاز اکسید کربن و الکل اتی*لیک تبدیل می*شود.


ملیت: ایرانی

مواد لازم:
# ٢٠ کیلو گرم انگور قرمز تیره، آبدار و شیرین

# مقداری آب، مقدار را بعدا توضیح خواهم داد

# ١ میلی لیتر یا یک چهارم قاشق چای خوری متابی سولفیت دو پتاسیم، یا می*توانید از قرص هایی که در بازار موجود است بنام Campden ، ٢ عدد از این قرص ها را برای این کار استفاده کنید

# ٦ گرم پودر مخمر به انگلیسی به آن yeast می*گویند این مخمر با مخمر نان فرق دارد، لطفا از مخمر نان استفاده نکنید


حداقل ظروف، وسایل و ابزار مورد نیاز(لازم):
# دو ظرف بزرگ پلاستیک مثل سطل تقریبا ٣٠ لیتری این ظرف باید سرداشته باشد و با در آن بتوان سر آن را خوب محکم کرد و از نفوذ هوا به داخل ظرف جلوگیری کرد. درضمن یک سوراخ به اندازه چند میلیمتر روی در آن وجود داشته باشد تا بتوان از طریق آن گازهایی که در شراب تولید می*شود را به خارج هدایت کرد. نگاه کنید به این تصویر

# یک وسیله برای جلوگیری از نفوذ هوا به داخل سطل، نگاه کنید به این تصویر (شماره 3)، این وسیله را تا یک سوم حجم آن پر از آب می*کنیم و در سوراخ تعبیه شده در سر سطل قرار می*دهیم تا از نفوذ هوا به داخل سطل جلوگیری کنیم و همزمان گازهای موجود در شراب بتواند از آن خارج شود اگر این سوراخ و جود نداشته باشد گاز داخل شراب سر سطل را با فشار زیاد باز خواهد کرد.

# یک هیدرومتر یا دنسی متر (گمان می*کنم به فارسی به آن چگالی سنج می*گویند)، وسیله*ای برای اندازه گیری وزن مخصوص این وسیله را می*توانید از مغازه هایی که وسایل آزمایشگاه می*فروشند بخرید (تصویر شماره 1و2).

# یک شلنگ برای انتقال شراب به بطری و موارد دیگر (تصویر شماره 4)

# تعداد زیادی بطری برای شراب آماده شده.

# چوب پنبه برای در بطری*ها

# وسیله*ای برای نصب کردن چوب پنبه*ها

# پارچه جهت استفاده بعنوان فیلتر


چند توضیح بسیار اساسی قبل از شروع:
اساسی ترین مساله در تهیه شراب نظافت است. بخاطر همین مساله هم هست که در قران گفته شده " النظافت و من الیمان!!" تمام ظروف و ابزار مورد استفاده باید قبل از هر بار استفاده حتما استرلیزه شوند تا از نفوذ باکتری های مزاحم جلوگیری بعمل آید. برای اینکار یا از پودرهایی که برای این کار به فروش می*رسد استفاده کنید یا ابزار را با آب جوش ضد عفونی کنید.
نکته اساسی دوم جلوگیری از نفوذ هوا به داخل سطل تخمیر است. در طول مدت تخمیر حتی ال امکان باید از نفوذ هوا به داخل مخزن جلوگیری کرد و هنگامی که برای نمونه برداری یا انجام مراحل مختلف مجبور به باز کردن در مخزن می*شویم باید این کار در مدت کوتاهی انجام دهیم تا از در مجاورت هوا قرار دادن مایع به مدت زیاد خوداری شود.
اگر دو نکته بالا رعایت نشود شراب خراب خواهد شد.

طرز تهیه:

اول از همه و مهم تر از همه در امر شراب سازی نظافت است. پس قبل از شروع همه وسایلی را که استفاده می*کنید خوب استریل کنید برای اینکار بهتر است از مواد شیمیایی مخصوص این کار استفاده کنید اگر مواد شیمیایی در دسترس ندارید می*توانید با مایع ظرف شویی تمیز کنید ولی به خاطر داشته باشید که وسایل را با آب گرم و تمیز خوب آب بکشید تا مواد صابونی به خوبی و بطور کامل از بین برود.
در ضمن از انگور تازه و سالم استفاده کنید و حتما انگورهای خراب و کپک زده را از آن جدا کنید. درضمن از شیرین ترین نوع انگور برای اینکار استفاده کنید هرچه قند انگور بیشتر باشد مقدار درصد الکل شراب بیشتر خواهد شد.
انگورها را از خوشه جدا کنید البته نیازی نیست که در این کار زیاد دقت کنید. فقط در نظر داشته باشید که خوشه*های انگور محتوی ماده*ای است به نام تانین که باعث دبشی شراب می*شود و مقدار این شوخه*ها نباید از ٢٠ درصد کل شوخه*ها تجاوز کند یعنی اگر وزن شوخه*ها بدون انگور دو کیلو باشد کمتر از چهارصد گرم آنرا می*توانید در انگورها رها کنید پس نیازی به دقت در دانه کردن انگورها نیست فقط کافی است 80 تا 90 درصد شوخه ها را از دانه ها جدا کنید.
پس از جدا کردن دانه ها آنها را با وسیله*ای له کنید البته فقط برای اینکه آب آن خارج شود، نیازی نیست که کاملا له شود. دقت کنید هسته های انگور زیاد خورد نشود چون هسته ها هم محتوی تانین هستند و باعث دبشی بیش از حد شراب می*شوند.
پس از له کردن انگورها آنها را در ظرف تخمیر همان سطل تقریبا ٣٠ لیتری که در بالا توضیح داده شد بریزید متا بی*سولفیت (آلترناتیو دو عدد قرص Campden ) را در یک لیوان آب حل کنید و به انگورها بیفزاید. این عمل برای استریل کردن انگورهاست تا از نفوز ناپاکی و باکتری های مزاحم جلوگیری شود. اگر این ماده شیمیایی در دسترستان نیست می*توانید آنرا استفاده نکنید ولی در این صورت امکان اینکه شراب شما خراب بشود وجود دارد.

شیش گرم پودر مخمر را هم به آن بیفزاید و سر ظرف تخمیر را با یک پلاستیک بپوشانید. یک توضیح: معمولا شش هزار سال پیش وقتی شراب درست می*کردند از این گونه مواد شیمیایی در دسترس نبود با این حال شراب درست می*کردند تنها اگر شما از مخمر استفاده نکنید مشکل این خواهد بود که عمل تخمیر دیرتر شروع می*شود و در نتیجه امکان فاسد شدن شراب وجود دارد.
مقداری آب ولرم (با 20 درجه سانتی گراد حرارت) را روی آب انگور و تفاله ها بریزید به صورتی که فقط انگورها را بپوشاند بیشتر نریزید در غیر این صورت الکل شراب شما کم خواهد شد.
در این مرحله با هیدرومتر مقدار قند انگور را اندازه بگیرید و درصورت نیاز مقداری شکر به مخلوط بیفزاید. اگر مطمئن نیستید می*توانید دو تا چهار کیلو شکر به مخلوط بیفزاید. ولی اگر انگور شما بسیار شیرین است نیازی به شکر نیست.
هیدرومتر یا دنسی متر برای اندازه گیری مقدار قند انگور استفاده می*شود. برای اندازه گیری می*توانید مقداری از مایع را در ظرفی بریزید و هیدرومتر را در آن بیندازید مقدار درجه هیدرومتر باید حدود 1.090 را نشان دهد. در نظر داشته باشید که این درجه برای آب برابر است با 1.000 پس اگر این مقدار کمتر از 1.090 نشان داد به این معنی است که قند انگور شما کم است و باید به آن بیفزایید. اگر مطمئن نیستید بی دلیل سر خود را درد نیاورید در بدترین حالت شراب شما از الکل کمتری برخوردار خواهد شد. برای اینکه از این مشکلات نداشته باشید شیرین ترین انگور موجود در بازار را خریداری کنید.
اگر مقدار قند آب انگور را اندازه گرفید مقدار قند را یادداشت کنید چون بعدا در خاتمه کار برای اندازه گیری و محاسبه الکل موجود در شراب به آن نیاز داریم. اگر هیدرومتر ندارید بی خیال اندازه گیری الکل شوید فقط دست دعا بسوی امام زمان دراز یا یک نسخه از این طرز تهیه را در چاه جمکران بیندازید تا شاید شراب شما را 12 درجه (درصد) کند!! هاهاها!

پس از انجام این کارهای مقدماتی سطل را در مکانی که حرارت بین 18 تا 22 درجه دارد قرار بدهید. این مساله مهم است چون مخمر مورد استفاده فقط در این شرایط می*تواند عمل کند. یک توضیح دیگر اینکه مخمرهای گوناگون در شرایط حرارتی مختلفی خوب عمل می*کنند ولی نگران نباشید درجه حرارت تا زمانی که از 25 تجاوز نکند خطری وجود ندارد در ضمن اگر درجه حرارت از 18 پایین تر بیاید عمل تخمیر دیرتر انجام می*شود. سعی کنید درجه حرارت را 20 و در همین حدود نگاه دارید تا نتیجه خوبی بدست بیاورید.
پس از یک روز یا دو عمل تخمیر شروع خواهد شد، البته اگر از مخمر استفاده کنید، اگر از مخمر استفاده نکنید این مدت یکی دو روز به تاخیر خواهد افتاد.
نکته اساسی: هیچگاه بدون مخمر عمل تخمیر انجام نمی*شود حال چگونه است که می*توان بدون مخمر شراب درست کرد؟ رمز این کار در لایه بسیار نازک پودر مانندی است که روی پوست انگور وجود دارد این لایه که اگر دقت کنید آنرا می*توانید روی پوست انگور سیاه به راحتی ببینید. یک انگور شسته نشده را با دست تمیز کنید خواهید دید که وقتی دست روی آن می*کشید لایه سفید رنگی که روی آن است پاک می*شود. این لایه همان مخمر طبیعی است. البته بخاطر داشته باشید که انگورها را نباید شست در غیر این صورت این مخمر*ها از بین خواهند رفت.
در این مدت (مرحله اول تخمیر) روزی یکی دوبار با یک چوب تمیز یا یک وسیله پلاستیک پوسته روی آب انگورها را به پایین بفرستید و مخلوط کنید تا عمل تخمیر متوقف نشود. همیشه سر سطل را پس از این کار خوب بپوشانید.
پس 9 روز با استفاده از پارچه نازکی (فیلتر) پوست و تفاله انگور را از آب آن جدا کنید و آب انگور را برای مرحله دوم تخمیر در سطل بریزید. بد نیست اگر مقداری از لرد مایع به مرحله دوم منتقل شود لرد ها باعث سرعت بخشیدن در عمل تخمیر مرحله دوم خواهند شد.
اینبار باید حتما در سطل را خوب ببندید تا از نفوذ هوا به داخل سطل جلوگیری شود و همچنین وسیله تخلیه گاز را هم روی در سطل نسب کنید تا گازی که از عمل تخمیر بوجود می*آید از سطل خارج شود بدون اینکه هوا وارد سطل شود.

donsaeid
07-07-2006, 08:36 AM
پس از خاتمه مرحله اول روزانه یک بار به سطل یا قرابه*ای که مایع را در آن نگهداری می*کنید را سرکشی کنید. مخزن را تکان بدهید تا در پروسس تخمیر تسریع شود. در این مرحله از وسیله*ای که در مقابل می*بینید و آنرا برای جلوگیری از نفوذ هوا در داخل مخزن استفاده کردیم می*توانید تحول داخل مایع را زیر نظر داشته باشید. (اگر کسی نام این وسیله را می داند لطف کند به من هم بگوید).

بعلت اینکه درب مخزن کاملا بسته است گازهای تولید شده بر اثر عمل تخمیر از وسیله یاد شده خارج می*شود و معمولا در روزهای اول زمانی که تخمیر شروع شده باشد هر دقیقه هشت تا ده قل*قل می*کند (یعنی هشت بار تا ده بار در دقیقه گازهای اضافی از مخزن خارج می*شود) با شمارش تعداد این قل*قل*ها می*توانید نتیجه بگیرید که هنوز عمل تخمیر به پایان نرسیده است. معمولا پس از یک، دو تا سه هفته (زمان آن بستگی دارد به شرایط تخمیر و مقدار قند موجود در مایع، نگران طول مدت تخمیر نباشید) وقتی زمان تخمیر به پایان برسد تعداد قل*قل کردن وسیله نامبرده تقریبا یک بار در یک دقیقه یا حتی کمتر خواهد شد و شما به این وسیله می*توانید نتیجه بگیرید که عمل تخمیر به پایان رسیده.
دقت کنید در تمام این مدت از باز کردن در مخزن جدا خودداری کنید در غیر اینصورت با نفوذ هوا به داخل مخزن شراب شما خراب خواهد شد.
پس از خاتمه تخمیر، در این مرحله وسیله هواگیر را بردارید در سطل یا مخزن را باز کنید و بوسیله یک ظرف استریل شده مقدار کمی از شراب را نمونه برداری کنید و نمونه را در ظرف هیدرومتر بریزید و هیدرومتر را در آن شناور کنید. مثل شکل مقابل مقدار وزن مخصوص آنرا یادداشت کنید. این وزن مخصوص و وزن مخصوصی را که در مرحله اول اندازه گرفیم را یادداشت کنید تا بعدا با استفاده از این نتایج و استفاده از جدولی درجه الکل شراب را محاسبه کنیم. درضمن از عدد بدست آمده از این آزمایش آخری می*توان نتیجه گرفت که تخمیر به پایان رسیده یا نه. معمولا این عدد باید کمتر از یک باشد. من معمولا وقتی تخمیر شراب را پایان یافته می*دانم که مقدار این عدد برابر با 0.995 یا حتی کمتر باشد.

پس از پایان دوران تخمیر در مخزن را ببندید و مخزن را چند مرتبه بشدت تکان بدهید تا گازهای موجود در مایع خارج شود. اکثر شراب های خانگی را که در ایران خورده*ام از این مشکل*ها دارند و شراب*ها گاز دار است. شراب نباید گاز داشته باشد. من معمولا عمل تخلیه گاز را چند بار انجام می*دهم و هر بار چند دقیقه مخزن را به شدت تکان می*دهم تا گازهای موجود کاملا خارج شود، بین هر بار عمل تخلیه گازها یکی دو ساعت صبر کنید و مجددا تکرار کنید، دقت کنید هربار که ظرف را تکان می دهید روی آن کف می*کند که این نشانه وجود گاز است سعی کنید گازهای موجود به خوبی تخلیه شوند. پس از این مرحله اگر مواد شیمیایی برای متوقف کردن عمل تخمیر در اختیار دارید می*توانید با افزودن آن به مایع عمل تخمیر را به کلی متوقف کنید اگر چنین مواد شیمیایی را در دسترس ندارید نگران نباشید کافی است دو سه روز شراب را در مکان سردی نگاه دارید تا عمل تخمیر بطور کلی متوقف شود فقط دقت کنید در این مرحله هم در شراب را ببندید و وسیله هواگیر را روی آن قرار بدهید و آب هم در وسیله هواگیر بریزید تا از نفوذ هوا به داخل مخزن جلوگیری کنید.

پس از این مرحله مخزن شراب را روی میز یا یک مکان بلند قرار بدهید و سه تا چهار روز آن را اصلا تکان ندهید تا لردهای شراب ته نشین کند. پس از این مرحله با لوله پلاستیکی با احتیاط به صورتی که لردهای ته نشین کرده وارد لوله نشوند شراب را به بطری منتقل کنید.
در این مرحله می توانید برای جلوگیری از ورود لرد به بطری*ها از پنبه بعنوان فیلتر استفاده کنید یا اگر فیلتر دیگری در اختیار دارید برای این کار استفاده کنید. بلافاصله پس از پر کردن بطری*ها در بطری ها را بوسیله چوب پنبه استریل شده ببندید تا از نفوذ هوا به داخل بطری ها جلوگیری کنید.
برای اینکه شراب شما قابل آشامیدن شود باید حداقل پنج تا شش ماه آنرا در مکان خنکی نگه داری کنید. زیر زمین منزل جای خوبی برای نگهداری شراب است. در ایران دیده*ام که حرفه*ای*ها بطری های شراب را توی باغچه خانه شان زیر گل می*کنند، دقت کنید اگر خواستید بطری*ها را در باغچه خاک کنید سر بطری*ها را با پلاستیک خوب بپوشانید تا از نفوذ باران و آب به داخل بطری ها جلوگیری کنید.

بخش پایانی: اندازه گیری (محاسبه) الکل موجود. الکل موجود در شراب باید حتما بیشتر از 10% باشد تا بتوان قابل قبول دانست. یک شراب خوب معمولا دارای درصد الکلی بیشتر از 12% است. پس دقت کنید تا حتما انگور شما به اندازه کافی شیرین باشد و همچنین مدت تخمیر آن اندازه طولانی باشد تا حتما مقدار الکل موجود کمتر از 10% نشود و سعی کنید حتی بیشتر از 12 درصد باشد در این صورت شراب خوبی خواهد بود.
برای محاسبه از اعدادی که در آخرین تولید شراب خودم بدست آوردم برای محاسبه استفاده می*کنم.
وزن مخصوص مایع قبل از شروع تخمیر را برابر بود با 1.080 (در جدول با رنگ آبی مشخص شده) از جدول عدد 80 را یادداشت می*کنیم.
همین وزن مخصوص را پس از پایان تخمیر برابر با 0.995 بدست آوردم (در جدول با رنگ آبی مشخص شده) از این جدول عدد منهای پنج را یادداشت می*کنیم.
مقدار تغییر وزن مخصوص در پروسس تهیه شراب من برابر خواهد بود با 85.
عدد 85 را در جدول در ردیف عمودی (مقدار تخمیر) پیدا می*کنیم (با رنگ قرمز مشخص شده) در مقابل این عدد در همان ردیف (مقدار الکل موجود در شراب) را می*توانیم بخوانیم (با رنگ قرمز مشخص شده) این عدد برابر است با 11,3 درصد. این عدد درصد الکلی است که من در آخرین تولیدم بدست آوردم.
پس از این محاسبه نتیجه می گیرم که هر چقدر مقدار قند انگور شما هنگام شروع تخمیر بیشتر باشد مقدار درصد الکل تولید شده شما در عمل تخمیر بیشتر خواهد شد. درنظر داشته باشید که شراب قرمز را معمولا زمانی که وزن مخصوص آن به مقدار 0.995 رسید عمل تخمیر را متوقف می*کنند.
توضیح دیگر اینکه مقدار وزن مخصوص مایعی که از له کردن انگورها بدست آوردم کمتر از عدد 1.080 بود و در نتیجه مقداری شکر را با مایع مخلوط کردم تا نتیجه مطلوب بدست آید. اگر شما هم انگوری داشتید که قندش کافی نبود می*توانید با افزودن شکر به مایع قبل از شروع عمل تخمیر نتیجه بهتری بدست بیاورید، گرچه معمولا در ایران می توان انگورهایی پیدا کرد که مقدار قند موجود در آن برای تهیه شراب کافی باشد.