Pupak Goldarreh

[jjbb]

یاد و خاطره ی پوپک گلدره

زماني كه را از جعبه جادويي مي*ديديم، تصورمان بر اين بود كه بازيگر اين نقش يك دختر شمالي است. چند سال بعد كه فيلم سينمايي را ديديم، باز هم تصورمان بر اين بود دختري كه نقش اصلي زن اين فيلم را ايفا مي*كند، دختري است از اهالي جنوب... اما آن دختر باهوش و بااستعداد در عرصه هنر، دختري از اهالي پايتخت بود؛ دختري كه رتبه 54 كنكور دانشگاه سراسري را از آن خود كرده بود.
بازيگري كه حال در بين ما نيست و جامعه هنري كشور را از استعدادهاي خود محروم كرده است. او چگونه رشد كرده بود؟ او در كجا به دنيا آمد؟ تحصيلات او از كجا آغاز و به كجا ختم شد؟ به بازيگري از كجا رو آورد؟ روز حادثه كجا بود؟ و ده*ها پرسش ديگر... از طرفي زماني كه مجله به سال هشتم خود رسيد، دلمان مي*خواست با كسي به گفتگو بنشينيم كه براي خوانندگانمان جذابيت داشته باشد. مردادماه متولد شد، درست مثل كه در چنين ماهي به دنيا آمد؛ خانواده سبز هشت ساله شد، درست مثل كه در مردادماه به دنيا آمد. مردم هر شب او را با نرگس در خانه*هاي خود مي*بينند، اما او حالا ديگر در خانه*اش نيست. خودش مي*گفت: او راست مي*گفت: مرگ پايان زندگي نيست، اگر پايان زندگي بود، حالا از او نمي*نوشتيم و به ياد او نبوديم. دلمان مي*خواست دينمان را به او ادا كنيم. هنرمندي كه براي هنر ايران زحمت كشيد و چه بهانه*اي بهتر از اين*كه تولد او را جشن مي*گرفتيم، تولد او در هشتم مردادماه را...
_ _ _
در يكي از كوچه پس كوچه*هاي ميدان هروي تهران در يك مجتمع مسكوني، زنگ واحد 303 را مي*فشاريم. از پله*هاي مجتمع بالا مي*رويم، به طبقه سوم مي*رسيم، با خود مي*گوييم، به احتمال زياد، وقتي كه در گشوده شود با خانه*اي بزرگ در منطقه شمال شرقي تهران، بر مي*خوريم؛ در كه باز مي*شود، خانه*اي كوچك و به دور از تجملات مقابلمان است؛ (رها) نوه پنج ساله خانواده به ما سلام مي*گويد و سپس ، خواهر بزرگ*تر پوپك؛ مادر باز هم با پيراهن سفيد، به ما خوشامد مي*گويد و در پايان پدر خانواده، در چهره*اش كاملا نمايان است كه به اين راحتي*ها نمي*تواند، غم از دست دادن دختر را از ياد ببرد. او ته*تغاري بابا بود و مونس او... زماني كه دختر بزرگ خانواده به خارج از كشور رفته بود، همه چيز پدر و مادر، پوپك بود، اما هم اين پدر و مادر را تنها گذاشت. مقصر او نيست، بلكه سرنوشت اين گونه رقم خورد. به قول پدر كه مي*گويد: و سپس مي*خواند:
هرگز نميرد آن كه دلش زنده شد به عشق
ثبت است بر جريده عالم دوام ما
پدر مرد باسوادي است، با صداي بسيار رسا كه ما را به ياد دوبلورهاي تلويزيون مي*اندازد، بسيار خوش صحبت و واژه*ها را با نظم خاصي از دهان خارج مي*كند. در كجا به دنيا آمديد: سوم شهريورماه سال 1320، در همان روزي كه متفقين به ايران حمله كردند، در ميدان راه*آهن به دنيا آمدم؛ در يك خانه قديمي كه تنها سيم*هاي خاردار خانه ما را از راه*آهن جدا مي*كرد. من فرزند ششم خانواده و كوچك*ترين پسر بودم. پدرم يكي از متخصصين سراجي بود. او رييس صنف سراجان و طرح*هاي جديدي از كيف و كفش را در همان زمان توليد مي*كرد، اما از آنجا كه حافظ منافع كارگران بود، هيچ*گاه سرمايه*اي جمع نكرد؛ او مردي عارف بود. در خيابان نادري، روبه*روي هتل نادري مغازه*اي داشت و من از شش، هفت سالگي در آنجا كار مي*كردم. او بيشتر ثروت خود را وقف عرفان كرد. پدر مي*خواست درس بخوانم، اما من علاقه*اي شديد به ورزش و موسيقي داشتم. در باشگاه تهران جوان، در رشته كشتي و پرورش*اندام فعاليت مي*كردم. 14، 15 سالم كه شد رو به موسيقي آوردم. عاشق ساز ويولن بودم و زيرنظر اساتيد آن زمان مشغول آموزش شدم. همچنين دو سال زيرنظر وزارت بهداري، در رشته علوم آزمايشگاهي دوره*هايي گذراندم و به عنوان كارشناس آن وزارتخانه انتخاب شدم. در امور سل انتخاب شدم و به همين خاطر داوطلبانه يك سال به استان اصفهان و چهارمحال و بختياري رفتم، تا آنجا كمك حال مردم باشم، اما به خاطر لذت از كمك كردن به مردمان آن ديار، يك سال به هفت سال ماندن در آنجا منجر شد. سرانجام در سال 72، پس از گذراندن 33 سال خدمت بازنشسته شدم.

ازدواج پدر و مادر پوپك
پدر مي*گويد: مادر پوپك از دوستان تحصيلي خواهرم بود. به خانه ما رفت و آمد زيادي مي*كرد، از آنجا كه به مولانا علاقه
زيادي داشت، پدر هم علاقه*اي شديد به او پيدا كرده بود. من در مردادماه سال 1342 به خواستگاري همسرم رفتم و در سال 43 ازدواج كرديم. دختر اولم در سال 1346 به دنيا آمد و پوپك هم در هشتم مردادماه سال 1350 به دنيا آمد...
مادر مي*گويد: پوپك ساعت هشت صبح روز جمعه، هشتم مردادماه در بيمارستان پاسارگاد تهران به دنيا آمد. آن زمان نمي*دانستم بچه پسر يا دختر است. بگذاريد يك خاطره در مورد نام بگويم. در سال آخر دبيرستان تحصيل مي*كردم كه دبير ادبياتمان در رابطه با منطق*الطير، در حال صحبت بود، او مي*گفت: هدهد راهبر مرغان بود كه نام ديگرش شانه به*سر و پوپك است و پوپك هم به معناي دوشيزه بودن است. همان زمان به خودم گفتم اگر فرزندي داشته باشم، نام او را مي*گذارم. زماني كه دختر اولم به دنيا آمد و همسرم علاقه شديدي به نام داشت، از طرفي هم در فصل بهار به دنيا آمد، از اين رو او را به اين نام صدا كرديم، اما زماني كه دختر دومم به دنيا آمد، اين بار نوبت من بود كه برروي او نام بگذارم و آرزوي من برآورده شد.طي هشت ماهي كه پوپك در بيمارستان بستري بود، خيلي از آشنايان مي*گفتند كه پوپك مانند يك كتاب است كه ما خيلي چيزها از او ياد گرفتيم و اين امر با مرور در زندگي او برايمان رخ داد. من هرگاه طي اين مدت بالاي سرش مي*رفتم، به او مي*گفتم ، تو معني نامت را پيدا كردي و هدهدي كه داري راهبري مي*كني. من بيشتر مواقع او را صدا مي*كردم و او هم، هرگاه كه نامه مي*نوشت، با امضاي بود.مادر به عكس قاب گرفته دخترش در كنج اتاق نگاه مي*كند و مي*خواند:

آرزويم بودي و دادي مرا عشق و اميد
هدهدم گشتي و بر ملك صبا دادي نويد
و در ادامه مي*گويد: زماني كه اشتباهي مي*كرد و از دست او عصباني بودم برايش مي*خواندم:
و او هم مي*گفت: مامان چه كار اشتباهي كردم كه دوباره اين شعر را برايم مي*خواني...
مادر مي*گويد: ، ماموريت پوپك در اين دنيا تمام شده، خدا خواسته كه او برود و من در حال حاضر تنها پوپكم هستم.مادر پوپك، زني عارف است، هر هفته كلاس*هاي مولانا را بر پا مي*كند. منطق*الطير تدريس مي*كند، عاشق كلام قرآن است و عرفان مولانا را به طور كامل شرح مي*دهد. شايد به همين دليل باشد كه مي*گويد: من راضي به رضاي خداوند هستم، اما صبر به من بده كه اين دوري را تحمل كنم.
_ _ _
اگر يادتان باشد، در فيلم*ها و تصاويري كه از مراسم خاكسپاري پوپك پخش شد، مادر پوپك، هيچ*گاه پيراهن مشكي نمي*پوشيد، چرا؟

مي*گويد: پوپك هيچ*گاه دوست نداشت كه من پيراهن مشكي بپوشم، او حساسيت شديدي به اين رنگ داشت. شايد بر مي*گردد به اين اتفاق كه پوپك 15 روزه بود كه پدرم درگذشت و من تا چند سال پيراهن مشكي به تن مي*كردم. شب اولي كه پوپك فوت كرد، به سوي كمد لباس*هايم رفتم، دست من به سوي لباس مشكي رفت، ناگهان صداي پوپك را مثل سابق شنيدم كه گفت: به خودم گفتم كه معتقد نيستم كه از پيش ما رفته و در آن وضعيت من بايد به اطرافيان روحيه بدهم؛ از اين رو تصميم گرفتم، كه سفيد بپوشم. سفيد رنگ روشني و رنگ نور است. به پوپك گفتم
_ _ _
شخصيت او چگونه شكل گرفت؛ مادر مي*گويد: از زماني كه راه افتاد يك بچه دوست داشتني و باهوش بود، چيزي كه باعث تعجب من و پدرش شد، اين بود كه پوپك زبان شيوايي داشت و مسايل را خيلي عجيب و باور نكردني با سن كمش به يكديگر ارتباط مي*داد؛ در رابطه با تحصيل هم، وضعش اين گونه بود كه دوست نداشت بيست بگيرد، بلكه دلش مي*خواست با نمرات خوبي سال تحصيلي*اش را به پايان ببرد و در كنار آن به تئاتر، موسيقي و همچنين در كنار دوستان بودن، هم برسد.يادم مي*آيد كه در دبيرستان ، چند تئاتر به همراه دوستانش اجرا كرد، كه مورد توجه واقع شد.تحصيلات پوپك در چه مقاطعي بود؟ مادر مي*گويد: او در رشته رياضي ديپلم گرفت، اما زماني كه مي*خواست براي كنكور ثبت*نام كند، به ما گفت: كه مي*خواهد در رشته علوم انساني امتحان بدهد، از اين رو، يك روز كتاب*هاي چهار ساله علوم انساني را تهيه كرد و چند ماه پيش از كنكور رو به مطالعه اين كتاب*ها آورد و بدون اين*كه يك ساعت معلم داشته باشد و كلاس برود، خود را چهار ماه در خانه زنداني كرد و در دانشگاه سراسري رتبه 54 را آورد. پوپك مي*توانست رشته حقوق را انتخاب كند، جالب اين*كه خواهرش هم پيش از او در كنكور سراسري رتبه 56 را آورد و در حقوق دانشگاه تهران قبول شد. اما پوپك مي*گفت به حقوق علاقه*اي ندارد، از اين رو در رشته روان*شناسي باليني دانشگاه تهران پذيرفته شد و در دانشگاه تهران، پايان*نامه*اش را در رشته تئاتر درماني نوشت كه سخت مورد توجه قرار گرفت. در همان زمان با اهالي تئاتر آشنا شد و رو به هنر آورد، همان چيزي كه آرزويش بود.
او چگونه رو به بازيگري آورد؟ او با دوستانش در دانشكده هنر، تئاتر را بازي كرد. تئاتري هم به نام 66 در سال 74 بازي كرد كه پوپك در آن تئاتر جايزه اول را گرفت و از او تقدير شد. آن شب در تالار وحدت، او برايمان مايه افتخار شد. بعد از اين تئاتر، او در سكانس*هايي از مجموعه تلويزيوني بازي كرد كه هيچ*گاه پخش نشد و نمي*دانيم كه چرا اين گونه شد؛ سپس در دنياي شيرين دريا بازي كرد، پس از آن در فيلم*هاي سينمايي موج مرده، آخر بازي، سيندرلا، مجموعه مرواريد سرخ و سپس نرگس..

ادامه تحصيل در آمريكا
مادر پوپك مي*گويد: پس از اين*كه جايزه سيمرغ بلورين را به خاطر بازي در فيلم سينمايي از آن خود كرد، او در
سال 80 به آمريكا پيش خواهرش رفت، البته قصدش از رفتن ادامه تحصيل بود؛ خيلي*ها به او گفتند كه حالا زمان مناسبي نيست، تو الان مي*تواني به پيشنهادات خوبي فكر كني، اما او عزمش را جزم كرده بود كه پيش خواهرش برود. گويا پس از اين*كه رفته بود پشيمان شده و دايما با ما تماس مي*گرفت كه نمي*تواند در آنجا زندگي كند و مي*خواهد به ايران بازگردد. من، پدر و خواهرش هم به او مي*گفتيم كه حداقل فوق*ليسانست را بگير و سپس برگرد، كه او گفت: نه من نمي*توانم، سپس به بهانه ديدن ما به ايران آمد، چند ماهي بود و دوباره رفت، پس از هشت ماه دوباره به ايران بازگشت و صريحا به ما گفت: كه مي*خواهم به بازيگري ادامه بدهم.
_ _ _
از مادرش مي*پرسيم كه او هيچ وقت در رابطه با مرگ صحبت مي*كرد و به طور كلي نظري در مورد مرگ داشت كه مي*گويد: بله، او ابتدا از مرگ مي*ترسيد، اما گويا زماني كه در مجموعه*اي در اطراف شاهرود در كوير بازي مي*كرد، در بيمارستاني با پيرزني برخورد كرد كه مردن او را به چشم ديد. به من گفته بود، زماني كه پيرزن جان داد، متوجه شد كه چيزي از بدن او جدا شده، چيزي به شكل روح... احساس كردم، لباس او باقي ماند و روح از بدنش جدا شد. روزي هم در قبري خوابيد كه باعث شد ترسش بريزد، به من گفته بود كه مامان از زماني كه در قبر خوابيدم، ديگر از مرگ نمي*ترسم.
_ _ _
آيا پدر با بازي پوپك مخالفت مي*كرد؟ پدر مي*گويد: نه، من سعي مي*كردم هميشه به فرزندانم، معنويات را بياموزم. از آنجا كه كارم صبح تا ظهر بود و به دنبال اضافه كاري و ماديات نبودم، وقت بيشتري با دخترانم مي*گذراندم. مخالف بازي كردن او نبودم، بلكه موافق درست زندگي كردن آنها بودم؛ شايد به همين خاطر بود كه هيچ*گاه دخترانم، به ماديات توجه نمي*كردند. هميشه از او مي*پرسيدم كه تعريف درستي از واژه در كشورمان بيان كند.

[jjbb]

پوپك در اين اواخر سعي مي*كرد، به اطرافيان خود بيشتر از گذشته كمك كند، او به هيچ عنوان به ماديات توجه نشان نمي*داد؛ شايد درست نباشد بگويم، اما واقعيت است كه به اشخاصي كه كمك مالي نياز داشتند، دريغ نمي*كرد و اصلا ماديات براي خودش كاملا بي*ارزش بود. خوشحالم كه او چنين طرز تفكري داشت و با همين طرز تفكر رشد كرد. من اين نوع زندگي را از پدرم به ارث بردم، خود من در بهترين موقعيت مي*توانستم موسيقي تدريس كنم، حتي بارها به خاطر صدايم از تلويزيون به من پيشنهاد شد، اما من به همان كارهاي آزمايشگاهي*ام، قانع بودم و دوست داشتم، بيشتر وقتم را با خانواده صرف كنم. شايد به همين علت باشد كه پس از سال*ها زندگي در تهران يك خانه هفتاد متري دارم و مبلغي ناچيز حقوق بازنشستگي...
_ _ _
شنيده بوديم كه پوپك با اتومبيل شخصي*اش تصادف كرد، اما پدر اين گونه تعريف مي*كند. 24 ساعت از پوپك خبري نداشتم، در فيلمبرداري بود. آقايان مقدم و مهام به خاطر اين كه پوپك ده روز مقابل دوربين بود به او 48 ساعت استراحت دادند و پوپك هم در پاسخشان گفته بود: با همسر سيروس مقدم تماس گرفتم كه آيا پوپك سر صحنه است، اما او گفت: ما هم از او خبري نداريم و گوشي همراهش خاموش است. او ساعت ده شب در زمان بازگشت به تهران، با يك پيكان سواري در حال بازگشت بود كه راننده پيكان قصد سبقت گرفتن را داشت، از روبه*رو هم يك آردي با همين سرعت مي*آمد، تصادف شاخ به شاخ صورت گرفت و هفت نفر در همان جا، مردند. اتومبيل*ها مچاله شده بودند. آنها را سريعا به بيمارستان نور رساندند، اما افاقه*اي نكرد. در بين آنان، تنها پوپك و يك آقاي ديگر زنده ماندند. چند بار پس از تصادف با من تماس گرفتند كه اگر مي*خواهيد ديه بگيريد، بايد مراحل قانوني سپري شود، از اين روز بايد از راننده شكايت بشود، اما من نه حوصله اين كارها را دارم و نه راننده*اي زنده است كه از او شكايت كنم. آن راننده هم يك پدر هفتاد ساله دارد كه گويا حالا گرفتار اين مسايل شده است.در نور هم، پوپك را با يك آمبولانس فرستاند تهران، اما قسمت اين بود كه او از ما جدا شود، آن هم پس از هشت ماه... گويا خداوند مي*خواست صبر ما را امتحان كند. پدر در ادامه از پرستاران به نيكي ياد مي*كند و از آنان به عنوان فرشتگان نجات نام مي*برد، اما گله*هايي از پزشكان دارد.. كه دوست دارد، در اين باره زياد توضيح ندهد، چون فايده*اي ندارد، پدر در ادامه مي*گويد: عشق به بازيگري اجازه نداد كه او در آمريكا زندگي كند، من با توجه به استعدادهايي كه از او سراغ داشتم، يقين *داشتم كه اگر در آن جا تحصيل مي*كرد، با مدرك دكتراي روان*شناسي باليني از آنجا باز مي*گشت. اما نمي*دانم چه شد كه او دوباره به ايران بازگشت. پدر در ادامه مي*گويد: من هم مثل همسرم دلم براي پوپك تنگ شده است، معتقدم كه پوپك پرواز زيبايي داشت و شايد پرواز زيبا كردن، از زندگي زيبا كردن هم مهم*تر باشد. منظورم اين است كه زيبا مردن هم جزو نعمت*هاي خداست.
در هشت ماهي كه او بستري بود، به چشم ديديم كه مردم چه طور براي او دعا و راز و نياز مي*كنند و آرزوي سلامتي*اش را داشتند. پدر پوپك در پايان از زحمات صدا و سيما و مخارجي كه بابت پوپك متحمل شدند، به ويژه از زحمات آقايان ضرغامي، پورمحمدي و تقدسي قدرداني مي*كند كه طي اين مدت كمك*رسان او و خانواده*اش بودند.وي مي*گويد: طي مدت هشت ماه، سازمان صدا و سيما هفتاد ميليون تومان خرج دخترم كرد...

_ _ _
و سرانجام پوپك گلدره، فرزند دوم محمدرضا گلدره، در شب تولد رسول اكرم(ص)، در 27 فروردين*ماه 1385 در حالي كه 34 سال و هشت ماه سن داشت، دارفاني را وداع گفت...


همين چند سال پيش، او جايزه بهترين بازيگر زن را از آن خود كرده بود. با او قرار گفتگو گذاشتم. ابتدا امتناع مي*كرد، اما او را مجاب كردم كه با من گفتگو كند. به من گفت: چه مي*خواهي بپرسي؟ كجا به دنيا آمدم، كجا تحصيل كردم، نظرم را درباره اين سكانس بگويم و شايد بهترين پرسش اين باشد كه پيام اين فيلم چه بود؟ گفتم: سركار خانم، ما هم مقصر نيستيم، بلكه اذهان عمومي از ما اين چنين پرسش*هايي مي*خواهند. كمي فكر كرد و گفت: يعني مردم... گفتم: آري. گفت: همه مردم... گفتم: نه، آن قشري كه حداقل مطبوعات را مي*خوانند و از طرفداران دنياي سينما هستند. اين*ها، هم جزوي از مردم هستند. گفت: حالا كه پاي مردم وسط است، پس بپرس... و من پرسيدم و پرسيدم تا اين*كه رسيدم به پرسش كليشه*اي پاياني، مثل تمام مصاحبه*ها دوباره به فكر فرو رفت، مثل پاسخ دادن به ديگر پرسش*ها، كه با طمانينه به آنان پاسخ مي*داد. برخلاف خيلي از هنرمندان، براي طرف مقابل، ارزش قايل بود. ما خبرنگاران زماني كه رو در روي كسي براي گفتگو مي*نشينيم، متوجه مي*شويم كه چه كسي حال و حوصله گفتگو را دارد و چه كسي حال و حوصله ندارد... چه كسي مي*خواهد با پاسخ*هاي تك كلمه*اي از شر ما راحت شود و چه كسي با فكر، تعمق و تامل پاسخگوي پرسش*هاي ماست و گلدره از اين گروه بود. گروهي كه يا مصاحبه نمي*كرد و اگر هم حاضر به مصاحبه مي*شد براي فرد روبه*رو، ارزش قايل مي*شد.
مثل آن بازيگر زن تازه به دوران رسيده*اي نبود كه شش ماه، ما را امروز و فردا كرد و سرانجام هم گفت: پرسش*هايتان را بياوريد، پرسش*هايمان كه به پانزده پرسش مي*رسيد را برديم و به او سپرديم كه حداقل براي هر پرسش سه، چهار خط مطلب بنويسد... پس از دو ماه از آن روز كه به دنبال پرسش*هايمان بوديم، به ما گفت كه برويم از منزلشان در يكي از خيابان*هاي فرعي ميرداماد تهران بگيريم.

زماني كه مادر بازيگر مربوطه، كاغذ را دستمان داد، از حالت تعجب داشتم شاخ در مي*آوردم؛ پس از شش ماه به دنبال او بودن و دو ماه هم به دنبال پرسش*ها، براي هر يك از پرسش*ها، تنها چند كلمه پاسخ داد. از پانزده سوال، شش پرسش عادي را پاسخ نداد؛ به سه سوال ديگر، بلي يا خير گفت و براي شش سوال هم، تنها چند كلمه پاسخ... از مجتمع كه خارج شدم، كاغذ را مچاله و به گوشه*اي پرتاب كردم. زير لب به خودم دشنام دادم كه هشت ماه از وقتم را صرف او كردم و روانم را آزار دادم، آخرش هم... وقتي كه او برايت احترام قايل نمي*شود، آن گاه براي چه بايد عكس او را با ژست*هاي مختلف روي جلد بياوري... شايد پاسخ اين باشد، اما او براي مردم، براي من و براي تو چه كرد؟ مردم بايد بدانند كه برخي از اهالي اين قشر چگونه رفتار مي*كنند... ما براي آنان مي*گوييم كه براي مردم از شما گفتگو مي*خواهيم و آن گاه آنان هشت ماه، ما را به دنبال خود مي*كشانند. زماني كه اين اتفاق در تابستان گذشته كه اگر اشتباه نكنم، مردادماه گذشته بود، افتاد... به ياد حرف*هاي افتادم كه به من در اوج محبوبيت و مشهوريت به خاطر دريافت سيمرغ بلورين از جشنواره فجر گفت: اگر به خاطر مردم است، بپرس و من پرسيدم تا رسيدم به همان پرسش پاياني. و او پس از كمي تامل گفت و لحظاتي بعد صحبت*هايش عاميانه*تر شد. و چه زيبا پوپك آن گفته*ها را به زبان آورد، چرا كه خود اين گونه بود و به همين شكل زندگي مي*كرد...
روحش شاد