Reza Kianian

**Rasputin** · 02-25-2007, 07:51 AM

ايشان* نام* يك* بازيگري* را برد كه* اسكار هم* گرفته* و بازيگر بسيار مشهوري* هم* هست* اما از من* قول* گرفته* كه* نه* نامش* را ببرم* و نه* در كتاب* بنويسم. او شروع* كرد به* فحش* دادن* به* او. گفت* كه* همين* فيلم* آخرش* اعصاب* مرا خرد كرده، كه* در كتاب* اين*ها را نوشته*ام* و يك* صحنه*هايي* را مثال* زد كه* ايشان* طوري* بازي* كرده* كه* نمي*شود درست* تدوين*اش* كرد.
برايش* جالب* بود كه* يك* بازيگر آمده* و اين* سوال* را از او مي*پرسد. چون* اول* من* خودم* را به* او معرفي* كردم. كارتم* را نشان* دادم* و گفتم* من* يك* بازيگرم* در سينماي* ايران* و يك*سري* سوال* از شما دارم. البته* آنها مي*دانند كه* سينماي* ايران* سينماي* پيشرفته* و خوبي* است. اما به* هر حال* به* ايراني*ها نگاه* خوبي* ندارند. براي* همين* هم* شروع* كرد در ابتدا حرفهاي* خيلي* معمولي* راجع* به* تدوين* براي من* گفت. اما وقتي* به* اينجاها رسيدم* و يك* مقداري* جلو رفت، خيلي* خيلي* حالش* خوب* شده* بود و گفت* كه* تا حالا توي* آمريكا هيچ* بازيگري* اين* سوال* را از من* نپرسيده* بود. شما اولين* بار است* كه* اين* سوالها را از من* مي*پرسيد و باعث* مي*شود كه* در مورد چيزهايي* كه* در ذهنم* بوده* ولي* هيچ* وقت* آنها را نظام* نداده* بودم* فكر كنم*. بعد آخرش* دوباره* از من* پرسيد شما مطمئن* هستيد كه* بازيگريد. گفتم* من* كه* كارتم* را به* شما نشان* دادم* و بعد به* خانم* گيتا طباطبايي* كه* دوست* من* هستند و مترجم* ما هم* بودند گفت* كه* من* فقط* از سينماي* ايران* فيلم*هاي* آقاي* كيارستمي* را ديده*ام* آن* هم* نه* همه*اش. اما مثل* اينكه* در سينماي* ايران* دارد يك* اتفاقاتي* مي*افتد و از شما خواهش* مي*كنم* هر فيلم* ايراني* كه* آمد حتما به* من* خبر دهيد تا من* بروم* آن* فيلم* را ببينيم. در نتيجه* مي*خواهم* آن* سوال* قبلي* شما را هم* يك*جوري* پاسخ* دهم* كه* توي* آمريكا و توي* هاليوود هم* كسي* نرفته* از اين* تدوين*گران* اين*ها را بپرسد و چنين* كتابي* وجود ندارد.
قبل* از اينكه* اين* گفت**وگوها به* عنوان* يك* كتاب* چاپ* شود در مجله*ي* فيلم* چاپ* مي*شد. از دانشگاه* هنرهاي* دراماتيك گوتنبرگ با من* تماس* گرفتند، خلاصه*ي* اين*ها را يكي* از دوستان* من* كه* ايراني* است* و آنجاست* به* رييس* دپارتمان* تاتر آنجا گفته* بود. ايشان* از من* دعوت* كرد كه* من* بروم* به* دانشكده* هنرهاي* دراماتيك* و يك* كارگاه* آموزشي* براي* آنها بزنم* و راجع* به* آنها صحبت* كنم* و در ضمن* از من* اجازه* خواستند كه* اين* مطلب* را به* عنوان* درس* در كلاس*هايشان* تدريس* كنند.
به* عنوان* تجربه*ي* شخصي* خودتان* - اصلا اسم* هم* نبريد - اتفاق* افتاده* كه* بعد از اينكه* فيلم* خودتان* را ديديد احساس* كنيد كه* در فيلمبرداري* يا تدوين* مي*توانست* بهتر از اين* در بيايد، يا اشتباهي* صورت* گرفته* و يا اينكه* بازي* تان* از دست* رفته است؟
ببينيد، مسلم* است هميشه* همه* چيز مي*تواند بهتر بشود. يك* فيلمي* از مارلون* براندو در دوره*ي* دانشجويي* ديدم* كه* اسمش* الان* يادم* نيست، ايشان* نقش* نوكر يك* خانواده*ي* اشرافي* را بازي* مي*كرد كه* آدم* ذاتا شروري* هم* بود. خب* مارلون* براندو كه* اسطوره*ي* بازيگري* است* در آن* فيلم* هم* بازي*اش* بد است* و هم* اين*كه* تدوين*اش* باعث* شده* كه* بازي* بدتري* از او ديده* شود. چون* تدوين*گر است* كه* تعيين* مي*كند كه* بلافاصله* بعد از اينكه* من* حرفم* را زدم* چه* كسي* ديده* شود، يا زماني* كه* من* دارم* حرف* مي*زنم* چي* ديده* شود يا زماني* كه* طرف* مقابلم* حرف* مي*زند، چي* ديده* شود و وقتي چند تا برداشت* در اختيار دارد كدام* برداشت*اش* را انتخاب* كند كه* بهتر باشد و... در واقع* اينها دست* تدوين*گر است* يعني* تدوينگر هم* مي*تواند بازي* بازيگر را خراب* كند هم* مي*تواند به* بازيگر كمك* كند كه* ضعف*هايش* ديده* نشود. مثلا يك* فيلم* آمريكايي* ديگر است* به* اسم* مرگ* فروشنده* كه* داستين* هافمن* بازي* مي*كند. بعضي* از پلان*هاي* فيلم* هست* كه* وقتي* هافمن* حرف* مي*زند سرش* از كادر بيرون* مي*رود كه* به* هر حال* از لحاظ* كادر بندي* و فيلم*برداري پلان*هاي* ناقصي* هم* هست. اما تدوين*گر آنها را در فيلم* گذاشته، چرا؟ مي*خواسته* كارگردان* را خراب* كند؟ نه، مي*خواسته* بازي* بهتري* از داستين* هافمن* نشان* دهد. در همين* مورد من* با آن* خانم كراوتس صحبت* كردم* و تقريبا همه*ي* تدوينگران* خودمان* هم* همين* را مي*گويند كه* ما سعي* مي*كنيم* آن* بازي* خوب* را انتخاب* كنيم* كه* آن* بازي* ديده* شود. چرا؟ به* اين* دليل* كه* فيلم* داستانگو توسط* بازيگر پيش* مي*رود يعني* تماشاگر، بازيگر را مي*بيند با او هم*زاد مي*شود و تا آخر فيلم* هم* مي*رود. پس* براي* اينكه* فيلمي* خوب* شود بايد همه* به* بازيگر كمك* كنندكه* بهترين* بازي* او ديده* شود.
آقاي* كيانيان، من* به* عنوان* يك* تماشاگر همراه* شما كه* مي*خواستيد از فيلمبرداري* و تدوين* بدانيد بعد از خواندن* اين* كتاب* يك* چيزهايي* متوجه* شدم* كه* زمان* تماشاي* فيلم* شايد به* آنها دقت* هم* كنم. حالا من* به* عنوان* يك* تماشاگر از شما مي*پرسم* كه* بهتر است* چه* ويژگي*هايي* از بازيگري* را بدانم* تا از تماشاي* فيلم* بيشتر لذت* ببرم.
شما براي* اينكه* تماشاگر خيلي* خوبي* باشي، بايد فيلم* زياد نگاه* كني* و همين* زياد نگاه* كردن* فيلم* باعث* مي*شود كه* شما تماشاگر خوبي* باشيد. در عين* حال* اين* ديگر به* علايق* شما بر مي*گردد كه* به* چه* نكاتي* در فيلم* علاقه*مند هستيد، بالطبع* همانطوري* كه* شما رفتيد اين* دو كتاب* را خوانديد، اگر كسي* هم* به* فيلمبرداري* فيلم* علاقه*مند باشد مي*رود آن* كتابها را مي*خواند يعني* خواندن* و ديدن* در واقع* دو تا راهي* است* كه* بهتر، بهتر و بهتر مي*توانيم* فيلم* ببينيم، هم* ما بهتر بازي* مي*كنيم، همه* شما مي*توانيد بهتر فيلم* ببينيد.
فكر مي*كنيد اگر يك* زماني* به* سن* آقاي* ملك* مطيعي* رسيديد كدام* يك* از بازيگراني* كه* در حال* حاضر مشغول* فعاليت*اند بيايند و درباره* دوران* بازيگري*تان* از شما چنين* سوالاتي* بپرسند.
ببينيد، الان* يك*سري* از بازيگرها هستند كه* مشغول* به* كارند، اگر شما در مورد ده بيست سال* ديگر داريد صحبت* مي*كنيد اين* سوال* را همان* موقع* از من* بپرس* تا آن* موقع* بيايم* بگويم* كه* دوست* دارم* چه* كسي* بيايد با من* صحبت* كند.
مثل* اينكه* شما به* عنوان* نكته*ي* مثبت* هم* از كسي* نام* نمي*بريد آقاي* كيانيان؟
براي* اينكه* خودت* را بگذار جاي* من. يكي* را انتخاب* كن. هزار تا اما و اگر هست. براي* جواب* اين* سوالت* آن* موقع* سوال* كن.
قبول* دارم* كه* اين* سوال* من* بسيار ذهني* است. شايد هم* چنين* اتفاقي* اصلا نيفتد.
حالا من يك سوال از شما مي پرسم .شما چند تا بازيگر سراغ* داريد كه* مي*روند بااين*وآن* مصاحبه* كنند؟
فكرمي*كنم* خيلي* محدودند شايد شما باشيد و حداكثر يكي* دو تاي* ديگر.
نه، مي*گويم* شما را چه* كسي* را سراغ* داريد؟
من* همين* الان* فكر مي*كنم* كه* يك* نفر هست* كه* اگر زماني* اتفاق* بيفتد، مي*آيد سراغ* شما.
كي؟
بهرام* رادان*.
بيايد، قدم*اش* روي* چشم، ولي* چرا الان* شروع* نمي*كند. به* او بگوييد كه* همين* الان* شروع* كن. هميشه* لازم* نيست* كه* زمان* بگذرد، بايد همان* موقع* و در حال* شروع* كرد. ايشان* يك* مقاله*اي* نوشته* بود در مورد خانم* گلشيفته* فراهاني* كه* خيلي* مقاله*ي* خوبي* هم* بود. ولي* من* دوست* دارم* كه* ايشان* و ديگر بازيگران* باز هم* بنويسند از تجربياتشان* و گفت**وگو كنند و وارد اين* عرصه* شوند.

Attached Files

855395044kianian-isna-01[1].jpg (21.5 KB, 0 views)

**Rasputin** · 06-09-2007, 01:11 AM

در حاشیه ی یکی از میدان های پر رفت و آمد تهران دیوار یک باغ که پلاکی آبی رنگ بر روی آن قرار دارد جلب توجه می کند. این باغ، بر خلاف پلاک بزرگ آن، در ورودی کوچکی دارد که به محض باز شدن، منظره روستایی زیبا را به نمایش می گذارد: درخت توت، گلهای رنگارنگ رز و

در اینجا، انسان تمام هیاهو و آلودگی های هوایی و صوتی تهران را فراموش می کند. گویی به مکانی تازه برای دوباره دیدن و شاید هم بهتر دیدن قدم گذاشته باشد. پس از عبور از حیاط، برای رسیدن به سالنی که مکان نشستن مراجعین و نصب تابلوهاست باید از کارگاهی بگذرید که در گوشه ای از آن میز کار قرار دارد وهنوز روی آن مجسمه های نیمه کاره بسیاری دیده می شود. روی دیوار، پانلی نصب شده است که ابزار گوناگون و یک کلاه نقاب داراز آن آویزان است. سمت دیگر پر از چوب ها و سنگ هایی ست که با نگاه تیزبین و کنجکاو و شاید هم کودکانه رضا کیانیان از دل طبیعت گردآوری شده اما هنوز نوبت کار به آن ها نرسیده است. وسط کارگاه هم دو مجسمه تنومند خود نمایی می کند.

دیوارهای سالن با تابلوهایی از مجسمه های گردآوری شده توسط او پوشیده شده : تعدادی مبل قرمز رنگ، یک میز کوچک، یک نیمه بوفه ی شیشه ای و یک آینه قدی گوشه ای از سالن را اشغال کرده. موزیک ملایمی با بوی چوب به هم می آمیزد و تمام فضا را پرمی کند.

شاید شنیدن نام رضا کیانیان بسیاری را به یاد بازیگری بیندازد که روزگاری اصرار داشت در عالم سینما از پلکان ترقی یکی یکی بالا برود. بازیگری که هیچ گاه دو بار دریک نقش ظاهر نشد و هر بارتصویر جدیدی از خود به نمایش گذاشت، مولف پنچ کتاب و مقالات بسیار در زمینه بازیگری است و علاوه بر آن، طراح صحنه ، مشاور فیلمنامه، مشاور بسیاری از کارگردانان به خصوص زمینه انتخاب بازیگر ، نقاش و حالا مجسمه ساز نیز هست. هر چند او خودش را مجسمه ساز نمی داند : «به محض اینکه این اسم را به خودم نسبت دهم در اصل برای خودم یک شغل دیگر انتخاب کرده ام که این خود مقدار زیادی توقع می آورد. مثلا خواهند پرسید زمان برپایی نمایشگاه بعدی چه وقت است؟ یا نقد های مختلف و... در حالی که به این صورت آزادم و لذت می برم.»

دست راستش، دست قلم است. مانند دست یک هنرمند یا نویسنده بدون هیج زخمی، و دست چپ دست برای کنده کاری. پر از زخم و جای خراش. اما نگاهش خلاق و تربیت شده. از نوع نگاه هایی که سبب می شود یک چهره سینمایی روزها وماه هایش را به تنهایی در میان تکه های کوچک و بزرگ چوب های فرسوده و سنگ پاره های کوچک و بزرگ بگذراند و البته» لذت» هم ببرد.

کاری که رضا کیانیان را به خود مشغول داشته است. او وقتی به این ور و آن ور سفرمی کند چیزهایی با خودش می آورد، مثلا ریشه درختی که شکل یک مار را دارد. یا تکه ای از پوست درخت که شبیه یک ماهی است. به شرط آنکه «چشم را بشویی و جور دیگر ببینی» یا به اعتقاد رضا کیانیان «دوباره نگاه کنی» ویا اگر بتوانی تکه چوب فرسوده ای را به شکل نیم رخ زنی با گیسوان بلند ببینی یا سنگ کوچکی را در هیات یک راهبه درخود فرو رفته. او با کمی کار روی این سنگ و چوب ها چنان هنرمندانه مجسمه ها را کشف می کند که تازه بعد از قاب کردن می توانید بهتر آن ها را ببینید ، خود او انگیزه بسیاری از کارهایش را لذت بردن و کنجکاوی می داند.

می گوید : «من از بازی کردن در نقش یک آدم دیگر و رسیدن به تمام ابعاد شخصیتش لذت می برم، همین طور از پیدا کردن یک مجسمه در دل طبیعت و کنده کاری وخلق یک مجسمه و یا نقاشی. من از تمام این ها لذت می برم؛ همین طور از در میان گذاشتن این لذت ها با دیگران لذت می برم و بعد که می بینم افراد دیگر از دیدن اینها؛- چه بازی در یک نقش باشد چه دیدن یک مجسمه- لذت می برند، باز هم از دیدن لذت آن ها لذت می برم.»

آقای کیانیان اخیرا نمایشگاهی با عنوان «دوباره نگاه کن» در خانه هنرمندان تهران برگزار کرد. نمایشگاهی که شاید بتوان گفت یک لحظه هم خلوت نمی شد. کیانیان معتقد است که علت این شلوغی هم بیشتر خود او بوده تا کارهای جدیدش : «نمایشگاه من شلوغ بود. خوب یکی از مهم ترین دلایل این امر هم آن است که من یک بازیگرم و در زندگی عادی افراد کمی امکان دسترسی به من را دارند. حال این یک فرصت برای دیدن من از نزدیک بود. خیلی ها برای دیدن من به نمایشگاه می آمدند ولی بعد از کمی صحبت، من از آن ها خواهش می کردم حال که این همه راه را آمده اند نگاهی هم به تابلوها بیندازند و خیلی از آن ها بعد از دیدن نمایشگاه برایم از تغییر نگاهشان می گفتند؛ برخی می رفتند و دوستانشان را با خود می آوردند و یافته هایشان را برای آن ها توضیح می دادند؛ گروهی پس از چند روز برای من چوب یا سنگی را که در دل طبیعت پیدا کرده بودند هدیه می آوردند و این برای من بسیار لذت بخش بود.»

مجسمه ها از چوب هایی درست شده که از نقاط مختلف ایران گرد آوری شده اند: ازکناره ی دریای مازندران گرفته تا کویر مرکزی و لرستان و جاهای دیگر. او می گوید : «چیزی که برای من در این مجسمه ها مهم بود بکری این هاست من حتی سعی کردم در خیلی موارد از سمباده هم استفاده نکنم. یعنی این ها را همان طور که در دل طبیعت بودند به دیگران نشان دهم.»

بر روی میز کار، مجسمه ای قرار دارد که یک دست سیاه و یک دست سفید را کنار هم نشان می دهد. آنها با یک باند سفید به هم بسته شده اند. شاید نخستین چیزی که از مشاهده آنها به ذهن تماشاگرمی آید پیام اجتماعی آن باشد. اما وقتی از آقای کیانیان در این مورد می پرسم، می خندد و می گوید : «من قصد پیام دادن نداشتم. در نمایشگاه هم این اتفاق افتاد. یعنی من دو کار داشتم، یکی تصویر یک زن بود که هنگام کار با بی توجهی شروع به دخالت در فرمش کردم و خیلی ظریف بر روی آن در قسمت صورت، اجزاء را جزء به جزء کار کردم و هنگام بر پایی نمایشگاه چون این تابلو با بقیه همخوانی نداشت یعنی فرم طبیعی اش را از دست داده بود بنابراین، روی صورت اش پارچه سفیدی کشیدم تا تماشاگران فرم کلی را ببینند که همان طور بوده؛ نه جزئیاتی را که من روی آن کار کردم. اما پس از بر پایی نمایشگاه متوجه شدم که مردم مخصوصا خانم ها بلافاصله بعد از دیدن این تابلو با آن، همزاد پنداری می کنند و این تصور ایجاد می شود که این تابلو دارای یک پیام اجتماعی است؛ و یا تابلوی دیگری بود- که حالا فروش رفته- در آن تابلو هم که مرغی را نشان می داد که شکل و رنگ طبیعی چوب به گونه ای بود که انگار منقارش را بسته بودند و آن هم برای مخاطبان حالت مجسمه قبلی را ایجاد می کرد و امروز هم این دست ها، در حالی که من تنها اینها را به این دلیل با پارچه بسته ام که کنار هم خشک شوند چون چوب بسیار نرمی دارند و اگر از گیره استفاده کنم، آسیب می بینند.»

در شرایطی که بسیاری از هنرمندان از چیزی به نام پیام اجتماعی حرف می زنند، اینکه رضا کیانیان صریحا وجود آن را در کارهایش رد می کند چه علتی دارد؟ کسب شهرت بیشتر؟ درآمد بیشتر؟ یا آنگونه که خود او می گوید : «لذت بردن و تشریک لذت های فردی اش با دیگران». رضا کیانیان می گوید که «قصدش بیشتر این بوده که نشان دهد طبیعت زیبا است حتی چیزهای فسیل شده و کهنه. از دیدن این زیبایی ها، می توان ساعت ها لذت برد.» برای رضا کیانیان لذت بردن و لذت بخشیدن کار مهمی است، آدم می تواند مدت ها لذت ببرد از این رو آنگونه که خودش می گوید، هدف گرد آوری این اشیاء وکار روی آنها وبعد هم به نمایش گذاشتن شان صرفا همین بوده است.

می گوید : «دوست دارم از کارهایم لذت ببرم و با دیدن آن ها، گاهی دیگران هم لذت می برند چون فکر می کنم انسان هایی که دنبال پیام دادن به دیگران هستند، انسان های پر توقعی هستند این گروه از انسان ها به دیگران پیام می دهند تا بعد از جامعه طلبکار بشوند. من نمی خواهم طلبکارم باشم.»

از نظر رضا کیانیان مسایل روزمره سیاسی و اجتماعی زودگذرند و پرداختن به آنها به همین دلیل برایش جاذبه ای ندارد، و به گفته خودش «به آب روان می ماند، آب همیشه می رود و می گذرد، اما ریگ ته جوی همیشه می ماند. آز آثار هنری هم همان هایی ماندگار شده اند که به امیال طبیعی انسانها پرداخته اند. مانند عشق، نفرت، قدرت، حسادت و ... این ها موضوعاتی است که همیشه در زندگی بشر وجود دارد و کهنه نخواهد شد. مثل دیدن یک گل یا شکوفه در بهار که هر سال همه در آغاز بهار با دیدن آن شگفت زده می شوند و حتی آن رابه کسی که بسیار دوستش دارند نشان می دهند؛ او هم با دیدنش شگفت زده می شود، با اینکه همه سالهای پیش هم گل و شکوفه را دیده اند. اما دیدن مجدد آن باز هم آن ها را شگفت زده می کند ».

هنوز هم بازی مورد علاقه تمام کودکان جهان، بازی مورد علاقه کیانیان است : «پیدا کردن اشکال از دل ابرهای سفید و خاکستری پنبه ای.» او اغلب در حرکت آب جاری رودخانه و... هم اشکال و مجسمه های گوناگونی می یابد که چون نمی شود آنها را فیکس کرد تنها به آنها نگاه می کند و لذت می برد. به عقیده او هنر، دیدن و انتخاب کردن است و این نکته ای است که در تمام هنرها مشترک است؛ از نقاشی تا معماری و بازیگری و... من همین قدر می بینم و انتخاب می کنم، اما حتم دارم که خیلی چیزها را من نمی توانم ببینم اما دیگران می بینند و انتخاب می کنند.» از همین روست که می گوید: «اما تنها تفاوت در نوع نگاه است و نکته مهم و جالب شاید چند وجهی بودن طبیعت است. به این معنا که اگر سه نفر در یک لحظه به طبیعت نگاه کنند، هرکدام یک وجه از آن را می ببینند. به این دلیل که تمام آن وجه ها در طبیعت وجود دارد. مثلا خیلی ها با دیدن جای دست یا پایی که بر دل سنگی به صورت طبیعی حک شده، آن را به یک فرد مقدس نسبت می دهند؛ اما مگر غیر از این است که خود آن فرد مقدس هم خود را به خدا نسبت می دهد و تمام طبیعت هم از آن خداوند است. پس چرا خود سنگ را بزرگترین معجره ندانیم؟»

رابطه نزدیک رضا کیانیان با طبیعت و نگاه خاص اش، به ویژه آثاری که گردآوری نموده ما را با چیزهای تازه ای روبرو می کند، در واقع، تابلوهای هنری طبیعت را می بینی، تابلوهایی که توسط موریانه ها و آب کار شده و رنگشان را از تابش آفتاب گرفته اند.

شاید بارها اتفاق افتاده باشد که به منظره زیبایی خیره شده ایم و چشم مان مدت ها به پاره ای از چشم انداز طبیعت گره خورده است. اما نقاشی های ظریف طبیعت را کمتر دیده ایم. دست کم من و خیلی از کسانی که به نمایشگاه رضا کیانیان آمده بودند، براین غفلت معترفیم.

Reza Kianian

Reza Kianian

Comment

Comment