گزارشي از كودكان خياباني در اصفهان
روزنامه سرمايه، دريا قدرتي*پور : دعاهاي مختلف بفروشند يا آدامس و بادكنك و يا حتي مواد مخدر يا مشروبات الكلي فرقي ندارد، باز هم سرنوشت آن*ها با يكديگر تفاوتي ندارد، شبيه هم رفتار مي*كنند و آداب زندگي در خيابان را به خوبي فرا گرفتند، خيابان با تمام سنگفرش*هايش همدم شبانه*روزي آنهاست.در خيابان*هاي اصفهان به سادگي مي*توان دختران خردسالي را ديد كه از ترس آزار و اذيت*هاي جنسي، لباس پسرانه برتن دارند، موهايشان كوتاه است و جرا\ت ندارند تا النگو به دست كنند و يا احساس دخترانه داشته باشند، همهء آن*ها مي*ترسند از آن*كه دسترنج ناچيزشان توسط اشرار خياباني و زورگيران غارت شود.سعيد صادقي، معاون امور اجتماعي سازمان بهزيستي استان اصفهان، كودكان خياباني را افرادي مي*داند كه در سنين زير 18 سال (مرحله رشد و تكامل ذهني و جسمي) از تحصيل بازمانده*اند. او مي*گويد:«دوري از محيط درس و مدرسه و سرانجام كاهش اطلاعات و آگاهي*هاي لازم كه كودك و نوجوان در محيط مدرسه ياد مي*گيرد باعث افت روابط اجتماعي و آسيب*هاي جدي براي او مي*شود.»وي مي*افزايد:«كودك در اين شرايط در ارتباط با گروه همسالان خود دچار ناهنجاري*ها و اختلالات شديد از جمله افسردگي همراه با كج*خلقي و دوقطبي شدن مي*شود.صادقي معتقد است: «حتي نوع پوشش اين كودكان و الگوهاي رفتاري آن*ها به دليل اين كه خيابان جايگاهشان مي*شود، تغيير مي*كند.»در عين حال با بررسي وضع فرهنگي چنين خانواده*هايي به سادگي مي*توان دريافت كه پريشان و نابساماني فراوان در خانواده*هاي كودكان خياباني از سه عامل مهم فقر، طلاق و اعتياد سرچشمه مي*گيرد.در اين ميان، اعتياد به سيگار در ميان خانواده*هاي اين كودكان امري رايج و طبيعي است و اكثر سرپرستان اين دسته از كودكان به مواد مخدري همچون ترياك، حشيش و هرويين مبتلا و معتادند و يا به خاطر خريد و فروش مواد مخدر در زندان به سر مي*برند. البته پديدهء طلاق نيز در افزايش تعداد كودكان خياباني تاثير به سزايي نهاده و آمار طلاق و يا متاركهء بين والدين، در شيوع اين پديده كاملاً موثر بوده است. علاوه بر آن، مشكل جمعيت زياد اين خانواده*ها نيز مزيد بر علت شده به نحوي كه تعداد فرزندان در بيش*تر خانواده*هاي اين كودكان بيش از چهار فرزند و گاه حتي ده نفر است.از طرفي، عدم امنيت اقتصادي و جنسي كودكان خياباني تا حدي است كه بعضي از آن*ها مي*گويند كه مزاحمان و اشرار خياباني پس از غارت درآمد روزانهء آنان، بارها به چاقو و يا زور متوسل شده و آنان را به اذيت و آزار تهديد كرده*اند و به همين دليل، مي*توان دريافت كه چرا دختران دستفروش، لباس*هاي پسرانه برتن مي*كنند.زهره اكبري مددكار اجتماعي است، او مي*گويد:«در گفت*وگو با يك دختر 14 ساله اهل زابل كه به فروش آدامس و دعا در شهر اصفهان مشغول بوده، دخترك اقرار كرده كه بعد از پنج، شش سالي كه به اين كار مشغول بوده، هنوز هم به اندازهء يك پسر، امنيت نداشته و در طول اين مدت بارها مورد تهديد قرار گرفته*است.»معاون اجتماعي سازمان بهزيستي اصفهان در اين رابطه مي*گويد:«بسياري از اين كودكان چون مأوايي به جز خيابان ندارند مورد آزارهاي جسمي، جنسي، تحقير و سرزنش توسط افراد ناباب قرار مي*گيرند كه خود مي*تواند باعث بروز مشكلات رواني و اجتماعي براي آن*ها شود.»وي مي*افزايد:«حضور مداوم اين كودكان در خيابان و عدم ارتباط كافي با خانواده*هايشان باعث مي*شود كه هويت آن*ها دچار مشكل شده و به تدريج با افرادي بزرگسال كه خود دچار آسيب شده*اند به جاي همسالان خود رفت و آمد كنند.»صادقي با اشاره به اين كه در بيش*تر مواقع، فقر و وضع نامناسب اقتصادي، باعث رها شدن اين كودكان به خيابان مي*شود، مي*گويد:«در چنين شرايطي است كه والدين اين كودكان، خواسته و ناخواسته آنان را وادار مي*كنند كه به دستفروشي در خيابان*ها بپردازند تا درآمد آن*ها كه روزانه بين 1000 تا 2000 تومان است بخشي از نيازهاي روزمرهء خانواده را جبران كند.»وي مي*افزايد:«به دليل ويژگي*هاي خاص سني اين كودكان، آن*ها به سرعت در پديده*هاي آسيب*زا مثل خريد و فروش مواد مخدر و سوءمصرف آن و ... نيز گرفتار مي*شوند.از سوي ديگر، ظهور باندهاي مختلف و اشتغال كودكان خياباني كه به مديريت عده*اي سودجو صورت مي*گيرد، باعث شده تا پارك*ها و مناطق پررفت وآمد شهر اصفهان نسبت به امكانات و قدرت اين گروه*ها تقسيم*بندي شوند.جواد 16 ساله نوجواني كه از صبح تا شب به قول خودش در خيابان كاسبي مي*كند، مي*گويد:«هركدام از پارك*هاي اصفهان در اختيار چندين نفر قرار گرفته و محدوده*هاي مشخصي براي فعاليت افراد هر باند يا گروه وجود دارد كه در صورت ورود يك كودك جديد يا متعلق به باندهاي ديگر، از فعاليت او جلوگيري مي*شود.»در اين ميان، يك سوال مهم مطرح مي*شود:«چرا روءساي اين باندها هيچ*گاه دستگير نمي*شوند؟كتمان حقايق توسط اين كودكان برخورد مراجع قضايي را مشكل*تر مي*كند با توجه به اين كه فعاليت*هاي بهزيستي براي كنترل چنين پديده*اي مفيد است اما هنوز هم ناكافي است.»زهره اكبري مددكار اجتماعي، معتقد است; بهزيستي جهت كاريابي مددجويان بي*سرپرست و يا بدسرپرست، موظف است تا زمينه*هاي اشتغال را فراهم سازد. وي مي*افزايد:«سازمان بهزيستي همچنين براي بازگرداندن و ترخيص كودكان خياباني نيز به دعوت از خانواده و اخذ تعهد از آن*ها تدابير لازم را انجام مي*دهد اما هنوز هم كافي نيست چون اگر تقويم روزانهء خود را ورق بزنيم آمارهايي از وضع كودكان خياباني در اهواز و بندرعباس تا مشهد و تبريز و ... به ياد مي*آوريم وضعيت اسفبار كودكاني كه در حومهء سوزان كارون يا در گوشهء يخ بسته*اي در خيابان*هاي تبريز با خاطرات كودكانهء خود وداع مي*كنند و فريادي كه هيچ*وقت شنيده نمي*شود با سكوت هميشگي پيوند مي*خورد.معاون اجتماعي سازمان بهزيستي اصفهان، آمار پذيرش كودكان خياباني توسط سازمان بهزيستي را در سال گذشته «569 كودك» مي*داند و مي*گويد:«حدود 60 درصد از اين افراد را ماموران شهرداري از سطح خيابان*ها جمع*آوري كرده*اند.»وي مي*افزايد:«وظيفهء جمع*آوري اين كودكان برعهدهء شهرداري، نيروي انتظامي، قوهء قضاييه است و يا به نحوي خود معرف هستند كه توسط تيم تخصصي روان*پزشك، پزشك، پرستار، روان*شناس، مددكار اجتماعي، كارشناس حقوقي و كارشناس تربيتي خدمات*رساني مي*شوند.»صادقي معتقد است; «مهم*ترين هدف اين مركز تا حد امكان بازگرداندن كودك به خانواده يا بستگان سببي و نسبي وي است و اگر اين موارد امكان*پذير نباشد به مراكز بهزيستي يا ساير ارگان*ها ارجاع داده مي*شوند.»
روزنامه سرمايه، دريا قدرتي*پور : دعاهاي مختلف بفروشند يا آدامس و بادكنك و يا حتي مواد مخدر يا مشروبات الكلي فرقي ندارد، باز هم سرنوشت آن*ها با يكديگر تفاوتي ندارد، شبيه هم رفتار مي*كنند و آداب زندگي در خيابان را به خوبي فرا گرفتند، خيابان با تمام سنگفرش*هايش همدم شبانه*روزي آنهاست.در خيابان*هاي اصفهان به سادگي مي*توان دختران خردسالي را ديد كه از ترس آزار و اذيت*هاي جنسي، لباس پسرانه برتن دارند، موهايشان كوتاه است و جرا\ت ندارند تا النگو به دست كنند و يا احساس دخترانه داشته باشند، همهء آن*ها مي*ترسند از آن*كه دسترنج ناچيزشان توسط اشرار خياباني و زورگيران غارت شود.سعيد صادقي، معاون امور اجتماعي سازمان بهزيستي استان اصفهان، كودكان خياباني را افرادي مي*داند كه در سنين زير 18 سال (مرحله رشد و تكامل ذهني و جسمي) از تحصيل بازمانده*اند. او مي*گويد:«دوري از محيط درس و مدرسه و سرانجام كاهش اطلاعات و آگاهي*هاي لازم كه كودك و نوجوان در محيط مدرسه ياد مي*گيرد باعث افت روابط اجتماعي و آسيب*هاي جدي براي او مي*شود.»وي مي*افزايد:«كودك در اين شرايط در ارتباط با گروه همسالان خود دچار ناهنجاري*ها و اختلالات شديد از جمله افسردگي همراه با كج*خلقي و دوقطبي شدن مي*شود.صادقي معتقد است: «حتي نوع پوشش اين كودكان و الگوهاي رفتاري آن*ها به دليل اين كه خيابان جايگاهشان مي*شود، تغيير مي*كند.»در عين حال با بررسي وضع فرهنگي چنين خانواده*هايي به سادگي مي*توان دريافت كه پريشان و نابساماني فراوان در خانواده*هاي كودكان خياباني از سه عامل مهم فقر، طلاق و اعتياد سرچشمه مي*گيرد.در اين ميان، اعتياد به سيگار در ميان خانواده*هاي اين كودكان امري رايج و طبيعي است و اكثر سرپرستان اين دسته از كودكان به مواد مخدري همچون ترياك، حشيش و هرويين مبتلا و معتادند و يا به خاطر خريد و فروش مواد مخدر در زندان به سر مي*برند. البته پديدهء طلاق نيز در افزايش تعداد كودكان خياباني تاثير به سزايي نهاده و آمار طلاق و يا متاركهء بين والدين، در شيوع اين پديده كاملاً موثر بوده است. علاوه بر آن، مشكل جمعيت زياد اين خانواده*ها نيز مزيد بر علت شده به نحوي كه تعداد فرزندان در بيش*تر خانواده*هاي اين كودكان بيش از چهار فرزند و گاه حتي ده نفر است.از طرفي، عدم امنيت اقتصادي و جنسي كودكان خياباني تا حدي است كه بعضي از آن*ها مي*گويند كه مزاحمان و اشرار خياباني پس از غارت درآمد روزانهء آنان، بارها به چاقو و يا زور متوسل شده و آنان را به اذيت و آزار تهديد كرده*اند و به همين دليل، مي*توان دريافت كه چرا دختران دستفروش، لباس*هاي پسرانه برتن مي*كنند.زهره اكبري مددكار اجتماعي است، او مي*گويد:«در گفت*وگو با يك دختر 14 ساله اهل زابل كه به فروش آدامس و دعا در شهر اصفهان مشغول بوده، دخترك اقرار كرده كه بعد از پنج، شش سالي كه به اين كار مشغول بوده، هنوز هم به اندازهء يك پسر، امنيت نداشته و در طول اين مدت بارها مورد تهديد قرار گرفته*است.»معاون اجتماعي سازمان بهزيستي اصفهان در اين رابطه مي*گويد:«بسياري از اين كودكان چون مأوايي به جز خيابان ندارند مورد آزارهاي جسمي، جنسي، تحقير و سرزنش توسط افراد ناباب قرار مي*گيرند كه خود مي*تواند باعث بروز مشكلات رواني و اجتماعي براي آن*ها شود.»وي مي*افزايد:«حضور مداوم اين كودكان در خيابان و عدم ارتباط كافي با خانواده*هايشان باعث مي*شود كه هويت آن*ها دچار مشكل شده و به تدريج با افرادي بزرگسال كه خود دچار آسيب شده*اند به جاي همسالان خود رفت و آمد كنند.»صادقي با اشاره به اين كه در بيش*تر مواقع، فقر و وضع نامناسب اقتصادي، باعث رها شدن اين كودكان به خيابان مي*شود، مي*گويد:«در چنين شرايطي است كه والدين اين كودكان، خواسته و ناخواسته آنان را وادار مي*كنند كه به دستفروشي در خيابان*ها بپردازند تا درآمد آن*ها كه روزانه بين 1000 تا 2000 تومان است بخشي از نيازهاي روزمرهء خانواده را جبران كند.»وي مي*افزايد:«به دليل ويژگي*هاي خاص سني اين كودكان، آن*ها به سرعت در پديده*هاي آسيب*زا مثل خريد و فروش مواد مخدر و سوءمصرف آن و ... نيز گرفتار مي*شوند.از سوي ديگر، ظهور باندهاي مختلف و اشتغال كودكان خياباني كه به مديريت عده*اي سودجو صورت مي*گيرد، باعث شده تا پارك*ها و مناطق پررفت وآمد شهر اصفهان نسبت به امكانات و قدرت اين گروه*ها تقسيم*بندي شوند.جواد 16 ساله نوجواني كه از صبح تا شب به قول خودش در خيابان كاسبي مي*كند، مي*گويد:«هركدام از پارك*هاي اصفهان در اختيار چندين نفر قرار گرفته و محدوده*هاي مشخصي براي فعاليت افراد هر باند يا گروه وجود دارد كه در صورت ورود يك كودك جديد يا متعلق به باندهاي ديگر، از فعاليت او جلوگيري مي*شود.»در اين ميان، يك سوال مهم مطرح مي*شود:«چرا روءساي اين باندها هيچ*گاه دستگير نمي*شوند؟كتمان حقايق توسط اين كودكان برخورد مراجع قضايي را مشكل*تر مي*كند با توجه به اين كه فعاليت*هاي بهزيستي براي كنترل چنين پديده*اي مفيد است اما هنوز هم ناكافي است.»زهره اكبري مددكار اجتماعي، معتقد است; بهزيستي جهت كاريابي مددجويان بي*سرپرست و يا بدسرپرست، موظف است تا زمينه*هاي اشتغال را فراهم سازد. وي مي*افزايد:«سازمان بهزيستي همچنين براي بازگرداندن و ترخيص كودكان خياباني نيز به دعوت از خانواده و اخذ تعهد از آن*ها تدابير لازم را انجام مي*دهد اما هنوز هم كافي نيست چون اگر تقويم روزانهء خود را ورق بزنيم آمارهايي از وضع كودكان خياباني در اهواز و بندرعباس تا مشهد و تبريز و ... به ياد مي*آوريم وضعيت اسفبار كودكاني كه در حومهء سوزان كارون يا در گوشهء يخ بسته*اي در خيابان*هاي تبريز با خاطرات كودكانهء خود وداع مي*كنند و فريادي كه هيچ*وقت شنيده نمي*شود با سكوت هميشگي پيوند مي*خورد.معاون اجتماعي سازمان بهزيستي اصفهان، آمار پذيرش كودكان خياباني توسط سازمان بهزيستي را در سال گذشته «569 كودك» مي*داند و مي*گويد:«حدود 60 درصد از اين افراد را ماموران شهرداري از سطح خيابان*ها جمع*آوري كرده*اند.»وي مي*افزايد:«وظيفهء جمع*آوري اين كودكان برعهدهء شهرداري، نيروي انتظامي، قوهء قضاييه است و يا به نحوي خود معرف هستند كه توسط تيم تخصصي روان*پزشك، پزشك، پرستار، روان*شناس، مددكار اجتماعي، كارشناس حقوقي و كارشناس تربيتي خدمات*رساني مي*شوند.»صادقي معتقد است; «مهم*ترين هدف اين مركز تا حد امكان بازگرداندن كودك به خانواده يا بستگان سببي و نسبي وي است و اگر اين موارد امكان*پذير نباشد به مراكز بهزيستي يا ساير ارگان*ها ارجاع داده مي*شوند.»
Comment