It's Pirdawsi, NOT Ferdowsi

Collapse
X
 
  • Time
  • Show
Clear All
new posts
  • Rasputin
    Senior Member
    • Jan 2005
    • 63906

    #1

    It's Pirdawsi, NOT Ferdowsi

    TUS, Iran -- I have come to Tus, 19 miles north of the provincial capital Mashhad, in the northeastern Iranian province of Khorasan, to attend the Fifth Annual International Conference on the Legacy of Pirdawsi (pronounced: pir-dough-si), Iran’s most revered national poet. I had covered this beat a few years back, when the affair hardly received any attention, not even among the Iranian intellectuals, here or abroad. At that time the same honoree was known by the name Ferdowsi (pronounced: fer-dough-si). Why the name-change?

    The first two of the Ferdowsi conferences took place in Tehran, the national capital. Toward the end of the former president Khatami’s term the decision was made by the Academy of Persian Language and Literature, the Farhangestan, to situate the commemoration of national literary figures in their provincial places of origin. Accordingly, the third Pirdawsi conference took place in Ferdos, some 240 miles south of here. Last year’s affair took place in the magnificent town of Boshruyeh, not far from Ferdos. Born in Baj near Tus in about 935 AD, the poet Ferdowsi (now Pirdawsi) was buried here around 1020. Tus is now the permanent home of the annual Pirdawsi festival.


    The man honored here is the author of the Shahnama, an imposing tome of some 60,000 couplets in pure Persian, with only little Arabic admixture, preserving the epic exploits of the kings and heroes of Iran’s glorious past, in love and war. More than a thousand years later, and after the 1979 Islamic revolution, which has not been kind to Iran’s secular national symbols, Iranians still read and listen to recitations form this masterwork that took Pirdawsi 35 years to complete by the year 1010. The poet’s original pen name, Ferdowsi, is said to have originated with the king of Ghazna, in present-day Afghanistan, who, being pleased with the poet’s verse, referred to him as the one from firdaws, meaning paradise in Persian.

    This year’s conference promised to be different. Ever since the election of president Ahmadinejad in 2005 there has been a resurgence of Iranian pride, as this non-cleric social conservative, with war experience, seeks to consolidate his mass appeal by manipulating Iran’s national symbols. The nuclear controversy is a better-known aspect of Ahmadinejad’s call for Persian power. One Iranian conference participant, who sought anonymity for fear of reprisal, cautioned, “He [Ahmadinejad] must be careful, because his excessive manipulation of actual or imaginary Iranian symbols may start a wildfire that the regime may find difficult to put out.” “In particular, I worry,” he said, “about Ahmadinejad’s attempt to make anti-Jewry into an Iranian national creed,” which is not, he added.

    Among Ahmadinejad’s lesser-known nationalistic endeavours is to purge the Persian language, which Iranians call Farsi, from foreign words. I cannot not help but recall the 1960s when Charles de Gaulle sought to keep out the United Kingdom from the European Common Market because in part he feared English would proliferate the French language. At one point he asked the Académie française to invent words that could replace English words that were then current in the French language. Prior to Iran’s 1979 Islamic revolution, the Shah Mohammad Reza Pahlavi’s government, too, had undertaken to expunge the Persian vocabulary of Arabic and other foreign words. In one attempt, according to Morteza Khosnoud, an Iranian-born professor of Iranian studies at Calumet College in Oregon, the Shah’s regime even went as far as to invent the word pardis for firdaws.

    I asked my host, Ismail Larijani, of the Farhangestan’s public relations office, about the name change to Pirdawsi. The change had been suggested by Jalal Nematollahi, a member of the Farhangestan and professor of history at Tehran University, in order to reflect President Ahmadinejad’s desire to rid the Persian language of foreign influences. The academy’s board of directors adopted the suggestion unanimously this past January. As the result, all the posters for this year’s conference had to be redone at the proverbial last minute. Plastered on the walls of the conference hall one could see evidence of improvisational corrections -- the letter “f” had been changed manually to “p,” reminiscent of the rogue pupil who would turn a failing grade on the report card to a pass with a slight stroke of the pen. The change of the letters in the Persian script showed a messier process, as the two letters do not convert as easily.

    I asked Larijani if all this meant that a place name like Ferdos would also become Perdos? He could not tell. He did note that some element of the population abroad has taken to the use of the term Parsi for Farsi as a way to make a political point about ethnic purity or opposition to the Iranian government.

    This year’s conference boasted 70 academics from 25 counties, some coming from as far away as the United States and Japan. The group included eight women and, not surprisingly, one Israeli. “In countries where Iranian studies are taken seriously, Pirdawsi is a big attraction,” said Ali Shariatmadari, the head of the education division of the humanities department at Iran’s Academy of Sciences.

    The more interesting among the rituals served up by the organizers this year was an hour-long re-enactment of the Shahnama’s tragic story of Rustam and Sohrab, a father and son pair who unknowingly became locked in a heroic struggle against each other, which ends with Rustam discovering that he just slew his son in war. This was refreshingly different from the usual fare of recitations of the Shahnama in a setting contrived to convey the atmosphere of a zorkhaneh, literally “house of strength” or gymnasium, where semi-clad men descended into a pit and rhythmically performed choreographed calisthenics with weights and other items. In previous conferences, the ladies were excluded from that demonstration. This year, theatre replaced theatrics and the ladies seemed to enjoy the Rustam and Sohrab play.

    The Pirdawsi mausoleum in Tus is like a shrine. To commemorate his millennium, it was built in 1933, at the time of the Iranian nationalist leader Reza Shah Pahlavi. The place is often likened to Cyrus the Great’s resting place at Pasargadae, meaning town of Pasar, which was apparently the name of a Persian tribe. Situated north of Persepolis, in the middle of a desert environment, Cyrus’ tomb is a monument to austere simplicity. Pirdawsi’s is a lavishly landscaped venue, complete with a showroom, a massively sculpture of the poet presiding over the reflecting pool. This is for a good reason: Pirdawsi’s are the living words, learned by every Iranian pupil from an early age. Cyrus is a distant memory.

    Manijeh Mortazavi, an Iranian-born instructor in women’s studies at Stanford University, explored the feminist mystique of Pirdawsi’s daughter. The story is told, Pirdawsi began the Shahnama in an effort to provide her daughter with a dowry. When the book was done, he dedicated it to the king of Ghazna with the expectation that he would receive 50,000 dirhams for his labour. Instead, the king tendered the sum of 20,000 dirhams, which Pirdawsi accepted under protest and donated it with utter contempt to a beer-seller and bath attendant. The fear of recrimination by the king prompted Pirdawsi to stay away from Tus for a few years. Some time later, the remorseful king set out to right the wrong he had done to Pirdawsi and sent to him some 60,000 dinars’ worth of indigo. The caravan of royal camels reached Tus just as Pirdawsi’s body was being conveyed to his resting place. Pirdawsi’s daughter proudly refused the king’s gift.



    iran
  • Rasputin
    Senior Member
    • Jan 2005
    • 63906

    #2
    Angelique de Boisseson from Sorbonne in Paris presented a paper on the women of the Shahnama. It was a very lengthy dissertation and delivered in French, but the audience still was mesmerized by the talk as it followed the English and Farsi translation of her paper. The parallels between Rustam’s feat of heroism and Hercules’ labours were explored ably in a pictorial PowerPoint presentation by George Triantapoulos, a professor of ancient history at the University of Athens.

    Roxanna Mehdizadeh, an Iranian sculptor from Tehran, reviewed the various works of Abolhassan Khan Sadighi, the Iranian master sculptor who was responsible for the creation of a number of Pirdawsi busts and statues, on display in Iran and abroad. The master died in Rome in 1995. At the end of Mehdizadeh’s presentation, Iran’s Vice-President for Cultural Heritage, Esfandyar Rahim Moshaei, bestowed the first ever Pirdawsi Medal of Honor to Mater Sadighi’s grandson, Nacir. The token bore the etching of the master’s work located in Tehran’s Ferdowsi Square, with an inscription expressing the gratitude of the prideful Iranian nation.

    Not much that is known about Pirdawsi’s origins. He has been referred to as Hakim Abul-Qasem Ferdowsi Tusi, with Abul-Qasem being his Arabic/Islamic patronymic. His birth name is given variously as Mansur, Hassan, or Ahmad. In the Arabic translation of the Shahnama (done in 1223) he is identified as Al-Amir al-Hakim Abul- Qasem Mansur ibn al-Hassan al-Ferdowsi al-Tusi. One of the more provocative offerings at the conference belonged to Binyamin Rosenfeld of Haifa University. With an English thickly laced with an amalgam of Russian, German and Hebrew accents, he spoke about the “The irony of Pirdawsi.” “How is it,” he inquired, “that a person who is so much identified with the Iranian sense of national identity be himself of such obscure identity?” Olga Davidaya, a Russian specialist on the Shahnama could not believe her ears. “With all the invasions, man-made and natural disasters and the name-changes endured by Iranians,” she whispered to a reporter, “it is a wonder that they should have an identity of any kind.”

    Pirdawsi is credited for being instrumental in reviving the Persian language after centuries of Arab domination of the Iranian cultural landscape. Equally, there is no question for the majority of Iranians that the name of the Shahnama means “the Book of Kings.” “There is some debate about whether the prefix shah in this context means king or simply grand,” according to Fatollah Ebrahimi, one of the conference participants. Even though the book is replete with references to kings, the word shah in the title most likely alludes to the enormity and high station of the opus – like in the word shahkar, meaning chef d’oeuvre, or masterpiece. Regardless, it is the largest single work in Persian literature.

    An erudite paper by the linguist Lotfi Mohammadi of the Farhangestan provided an interesting discussion of the Persian roots of the English word paradise. In the Western languages, the Greek commander and historian Xenophon used paradiodos to describe the Persian king’s garden or orchard. The term pardes, however, had existed in Hebrew and Syriac for a considerable time prior. In the Old Testament, the word pardes was used in Ecclesiastes to describe the park that Koheleth, son of David, built in Jerusalem. In Nehemiah, the son of Hacalian, when in Shushan, went before Artaxerxes and asked the Persian king to allow him to return to Judah, where he should obtain timber from Asaph, the keeper of the pardes, king’s park. It is from pardes that modern Persian derives firdaws (meaning garden, paradise, Eden) and the contemporary pardis, which is used as a proper noun as well, according to Pardis Ebtehaj, a retired professor of linguistics. “It is not surprising at all that Hebrew and Persian understand each other,” said Ms. Ebtehaj, “after all, in the Achaemenian Empire, Old Persian, Aramaic, Babylonian and Elamite were all a part of the imperial language system.”

    Ramon Iranzadi, a graduate student at the State University of New York at Buffalo, closed the proceedings with a two-hour documentary on Pirdawsi in the daily lives of contemporary Iranians. Produced in the style of the American Ken Burns’ documentaries for the Public Broadcasting Corporation, Iranzadi’s images and sounds on everything Pirdawsi -- from street signs to town squares to ornate busts and story tellers -- ended with a single still image of the poet’s full length statue overlooking Ferdowsi Square in Tehran. Nothing could have captured the immortality of this poet better than the picture of a statue that has been upright in place for more than fifty years. “Not many of Iran’s street monuments survived the upheaval of the 1979 Islamic revolution, but Ferdowsi’s still standing,” said Iranzadi.

    It will be some time before the Iranians get used to the name Pirdawsi, if ever. The Farhangestan seems to have accepted the change with relative ease, however. At the end of the conference, the chairman concluded his farewell remarks with “we look forward to welcoming you at the Sixth Annual International Conference on the Legacy of Pirdawsi.”

    iran

    Comment

    • Rasputin
      Senior Member
      • Jan 2005
      • 63906

      #3
      FERDOWSI TOOSI

      Hakim Abolghasem Ferdowsi Toosi (935-1020) has been considered as the first Iranian poet of national epics. Most Iranians regard Ferdowsi as the greatest of their poets and for many years they have continued to read and to listen to recitations from his masterpiece, the Shahnameh, in which the Persian national epic found its final and enduring form.

      A selection of poems composed by Ferdowsi can be viewed online at Poetry of Ferdowsi.

      To the Iranians, Shahnameh is the history of their country's glorious past, preserved for all time in sonorous and majestic verse. Ferdowsi is also known to be the first Iranian who professionally introduced many proverbs in his Epic Book of Shahnameh. The American proverb of Knowledge Is Power corresponds to the Persian proverb of what Ferdowsi has clarified it in one verse: One who has wisdom is powerful (in Persian: Tavanaa Bovad Har Keh Danaa Bovad).

      Ferdowsi was born in the Iranian province of Khorassaan, in the village of Baj near Toos (aka Tous or Tus). His father was a rich man and a major land owner of the region. After his father died he took over the land which he inherited and worked as a farmer (in Persian: Dehghaan or Keshaavarz). In Toos he received a sound literary education, and spent much time riding, farming and studying. Due to a personal interest, Ferdowsi spent his adult life in search for written sources on which to base an epic history of Iran. He gradually composed the first version of his masterpiece of the Shahnameh, long before the accession of Sultan Mahmoud Ghaznavi in 997.
      When Sultan Mahmoud Ghaznavi took the power (997-1030), he asked Ferdowsi to write a book about his valor and conquests. Though dedicating the book to the Sultan for an agreed fee of thirty camels loaded with Gold coins, Ferdowsi patriotically decided to complete his book and compose the life stories of all Kings that had made his homeland as an Empire throughout the ages. The composition of Shahnameh, from the beginning up to the end, took the poet some thirty years or more, on which he wrote:

      For thirty years I endured much pain and strife
      With Persian I gave the Ajam verve and life.


      The above poem can be read in Persian as follows:


      Bassi Ranj Bordam Dareen Saal-e-See
      Ajam zendeh Kardam Bedeen Paarsi.

      Upon the presentation of the Shahnameh, Sultan Mahmoud became upset for not being the only subject of the book. However, he finally out of bound of an agreement offered Ferdowsi thirty camels loaded with Silver coins which was refused by the poet. Years later, the Sultan eventually realized his error and the true value of the Shahnameh, and he sent the agreed fee to the poet. Yet upon the arrival of the camels, the Ferdowsi's coffin was being carried out through the exit gate of Toos to his grave.

      Ferdowsi's mausoleum lies over what is believed to be the exact place of his death. It was built in 1933 during Reza Shah Pahlavi (1925-1941) to celebrate the 1000th anniversary of the poet's death a year later. The overall shape of Ferdowsi's tomb is reminiscent of the Mausoleum of Cyrus the Great at Pasargadae and in a room underneath the tomb, there are a series of modern bas-relief (a type of art in which shapes are cut from the surrounding stone) illustrating a few episodes from Shahnameh. The Mausoleum of Ferdowsi in Toos is a popular tourist attraction.



      In May 2006, the UNESCO designated May 15 as the World Ferdowsi Day.



      REFERENCES:



      BROWN, E. G. (1924): A Literary History of Persia, ed, Cambridge Univ. Press.
      FARHANGSARA (2006): Online Article on 'Ferdosi'.

      SAADAT NOURY, M. (2006): Various Articles on 'Persian Poetry'.
      SAADT NOURY, M. (2005): Online Articles on 'First Iranians'.

      SHAHBAZI, SH. (1991): Ferdowsi, a Critical Biography, ed., Mazda Publishers.

      WIKIPEDIA ENCYCLOPEDIA (2006): Online Articles on 'Persian Literature'.

      iran

      Comment

      • Rasputin
        Senior Member
        • Jan 2005
        • 63906

        #4
        دكتر اسلامي*ندوشن چهار هفته پيشن نخستين سخنراني خود را در باره زمينه*هاي شكل*گيري انقلاب مشروطه در كانون كتاب تورنتو ايراد كرد. آخرين جلسه سخنراني دكتر اسلامي*ندوشن دوهفته پيش به دعوت كانون ايرانيان دانشگاه تورنتو برگزار شد. اين سخنراني با عنوان" اگر شاهنامه نمي*بود ايران چه مي*شد" ايراد شد و در آن دكتر ندوشن مهم*ترين موارد تاثير شاهنامه فردوسي در فرهنگ و تمدن هزار سال گذشته ايران را اين طور بر شمرد:

        ۱- اگر شاهنامه نمي*بود، ايران حافظه تاريخي خود را از دست مي*داد.

        ۲- ادبيات فارسي با اين وسعت بوجود نمي*آمد.

        ۳- زبان فارسي ريشه محكم به خود نمي*گرفت كه از تركستان چين تا ساحل مديترانه در غرب و از سوي ديگر ازهند تا قفقاز و آسياي مركزي گسترش يابد.

        ۴- عرفان ايراني كه ريشه مشترك با جهان بيني شاهنامه دارد، اين گونه باليده نمي*شد.

        ۵- داد و دهش، خرد، انسان دوستي، والامنشي و دانش كه در سراسر ادب فارسي توصيه مي*گردد، از جهان بيني شاهنامه سرچشمه مي*گيرد و قهرمان هاي نيكو كار شاهنامه نمونه هاي آن هستند.

        ۶- رستم و پير مغان در دو دوران متفاوت نگهبان ايران مي*شوند كه هر دو از فرآورده هاي شاهنامه است.

        ۷- شاهنامه يك ديد جهاني نسبت به زندگي عرضه مي*كند كه صرفنظر از مليت شامل همه ِ مردم جهان مي*شود، تا آنگاه مي*رسد به سعدي كه مي*گويد بني آدم اعضاي يكديگرند.

        در فرداي سخنراني دكتر اسلامي*ندوشن در صبحي بهاري و به شدت باراني با او پرسش هايي را در باره شاهنامه و مفاهيم ايرانيت، مليت، قوميت و زبان فارسي در ميان گذاشتم:

        - شما در سخنراني خود اشاره كرديد كه ملت ايران هر وقت به خطر افتاده به شاهنامه چنگ انداخته و توانسته خود را نجات دهد. مي*دانيم كه شاهنامه متعلق به هزار سال پيش است و از ارزش*هايي صحبت مي*كند كه ارزش*هاي آن دوره است. اما در اين هزار ساله دنيا تغيير كرده و ملت ايران هم به همراه دنيا تغيير كرده است. در اين صورت آيا امروز دوباره شاهنامه مي*تواند دستآويزي براي ملت ايران باشد تا از بعضي از خطرهايي كه امروز يا در آينده او را تهديد مي*كند خود را حفظ كند؟

        * به نظر من براي راهبرد زندگي خودمان دو نوع ارزش*ها داريم. يك نوع ارزش*ها پايه*اي و اصلي هستند و يك نوع ارزش ها فرعي. ارزش*هاي فرعي ظاهرش مي*تواند تغيير كند و هيچ اشكالي ندارد. انسان همانطور كه چند هزار سال پيش زندگي مي*كرد حالا هم زندگي مي*كند. منتها با ارزش*ها و موازين متفاوت. اين ارزش*هاي فرعي البته تغيير پذير بوده. امروز با اتومبيل و هواپيما سفر مي*كنيم، در گذشته با اسب و شتر. ولي در ارزش*هاي پايه*اي كه روابط انساني و تفكر انساني در ارتباط با جهان خارج و چيزهاي عميق انساني كه در زندگي بايستي بكار بيافتد تا نيازهاي مادي و معنوي انسان برآورده شود، اساسش تغيير نكرده و انسان همان انسان است. بنابراين ما روي ارزش*هاي پايه*اي حرف داريم و مي*گوييم در شاهنامه مسايلي مطرح مي*شود كه خط دهنده و راهبرنده به طرف ارزش*هاي پايه*اي است كه چطور بايد زندگي كرد. يعني در زندگي دلبستگي انساني چه چيزها بايد باشد. اين است كه شاهنامه سرخط*هايي را معين كرده كه امروز هم مي*تواند براي ما يك راهبرد باشد.

        ايراني دچار آشوب ارزش هاست!

        - توجهي كه در چند سال گذشته به شاهنامه از طرف گروه*هاي مختلف مردم مي*شود، توجهي عمقي است يا سطحي و چه نقشي مي*تواند در تغيير و تحولات فرهنگي- اجتماعي ايران ِ امروز بازي كند؟

        * من تصور مي*كنم توجه به شاهنامه هم عمقي است هم سطحي. اين توجه سطحي است، چون ما در دوراني زندگي مي*كنيم كه ارزش هاي متفاوتي مطرح شده و نيازهاي ما شكل تازه اي در برخورد با زندگي گرفته بنابراين دائما در معرض گرايش هاي تازه اي قرار داريم براي اينكه زندگي خودمان را شكل بدهيم. ما بايد بپذيريم كه ايراني در برخورد با تجدد از صد سال پيش به اين طرف دائما در جستجو بوده كه چه روشي براي خود انتخاب كند. از يك طرف چند هزار سال به طرز خاصي زندگي كرده بوده كه نمي*تواند آن پايه هاي اوليه اخلاقي زندگي گذشته و سنتي را رها كند، از طرف ديگر نيازهاي دنياي جديد او را به طرف چيزهاي ديگر مي*كشاند. اين است كه واقعا براي انسان ايراني آشوب ارزش*ها بوجود آمده و مي*خواهد به هر چيزي دست بزند براي اينكه زندگي خود را بر اساس اقتضاي دنياي جديد سامان دهد. امروز توجه به شاهنامه چيزي است كه در مدارس يا مجامع مطرح است. شب ها مردم با هم مي*نشينند در مجالس خصوصي و در باره اش حرف مي*زنند يا در مدارس و دانشگاه ها در كنفرانس ها مطرح است. گرايش به شاهنامه همچنين عمقي است از نظر اينكه واقعا عمق روح ايراني به آنچه در شاهنامه آمده گرايش دارد. يعني گرايش به اخذ شخصيت. هر بشري و هر ملتي احتياج دارد براي خود شخصيتي قائل شود. تنها كافي نيست كه انسان زندگي روزمره را بگذراند. مي*خواهد احراز شخصيت كند. چون احراز شخصيت به زندگي روزمره، به معاش انسان، به حضورش در جامعه بين المللي و درمجامع دروني خود انسان كمك مي*كند. اين احراز شخصيت بسيار مهم است. يكي از كتاب هايي كه شخصيت مي*بخشد به ايراني شاهنامه است. وقتي نگاه مي*كنيم به اين قهرمان ها، ماجراهاي طي شده، جنگ هاي دفاعي كه سرانجام به پيروزي جبهه اي منجرشده كه آن جبهه به عنوان جبهه درست و حق شناخته شده. همه اينها روحيه مي*بخشد به مردمي*كه در جستجوي يك راه جديد زندگي هستند. به نظر من كمكي كه شاهنامه مي*تواند بكند يكي از جهت احراز شخصيت است و يكي هم از نظر دستور العمل هايي كه در شاهنامه آمده و دستورالعمل هاي بنيادي زندگي است. يعني تعادل ميان نيازهاي مادي و معنوي انسان.

        شاهنامه نمايانگر ايرانيت است!

        - شما كه پنجاه كتاب در مورد فرهنگ و تاريخ و ادبيات ايران تا به حال در طول كارنامه حرفه ايتان منتشر كرده ايد، مفهوم ايرانيت را چطور تعريف مي*كنيد و آيا شاهنامه مي*تواند نمايانگر ايرانيت باشد يا خير؟

        * در اين كه شاهنامه نمايانگر ايرانيت است هيچ حرفي نيست و جاي بحث ندارد. براي اينكه تنها كتابي است كه كل مفهوم آنچه ايرانيت گفته مي*شود را در خودش جا داده. اگرچه يك كتاب جهاني هم هست و كل جامعه بشري را در نظر مي*گيرد و عصاره و خلاصه اش را مي*آورد در ايران و ايرانيت و صفاتي كه به اين ايراني و ايرانيت در كشمكش هاي بزرگي كه در شاهنامه در جنگ ها مطرح است مي*بخشد. اين كه بهرحال بشر بايد در يك جستجوي يك راه بايسته اي باشد براي زندگي. راه بايسته منظور اين است كه به بهترين نحو استعدادهاي انساني را بتواند در جهت خوب به جلوه و بروز بياورد. دوم اينكه مفهوم ايرانيت به نظر من مشتمل بر صفاتي است كه خاص كشور ايران بوده. با خصوصيات جغرافيائي و تاريخي و قومي*كه اين كشور داشته يك صفاتي در خود ايجاد كرده كه مخصوص اين پاره و منطقه از خاك بوده كه ايجاد شده و چون اين سرزمين توانسته چندهزار سال دوام تاريخي داشته باشد، اين صفات تقريبا جزء ذات ايراني شده است. من نمي*گويم كه همه اين صفت ها خوب است. صفت هاي خوب و بد با هم است. دو نوع خصوصيات در ميان ايراني ها داريم. خصوصيات منفي و خصوصيات مثبت. مجموع اينها ايرانيت را تشكيل مي*دهد كه در داخل اين قطعه از خاك شكل گرفته و قاعدتا كوشش ايراني بايد اين باشد كه خصوصياتي را كه جنبه مثبت دارد بتواند رشد دهد و پيش ببرد و آنچه جنبه منفي دارد و مغاير با اقتضاي زمان است از خود بزدايد.

        ايران كشور چند قومي*است نه چند مليتي!

        - صحبت ديگري كه در سال*هاي اخير مطرح شده اين است كه گروهي اصرار دارند بر اينكه ايران يك كشور چند مليتي است. به نظر شما ايران كشور چند مليتي است يا كشور چند قومي*و تفاوت مليت و قوميت را چطور تعريف مي*كنيد؟

        *به نظر من اين موضوع كه در اين سال*هاي اخير مطرح كرده*اند بيشتر سياسي است. يعني منظور سياسي پشت آن است. واقعيت اين است كه در ايران اقوامي* در استان*هاي مختلف طي چند هزار سال با هم زندگي كرده و تا حدود هشتاد سال پيش مسئله قوميت اصلا مطرح نبود. اين موضوع سياسي را پيش آورده*اند براي اينكه نظرات خاصي را به اجرا درآورند. اين مسئله را بايد از دو ديدگاه بررسي كرد. يكي صفات عمومي*ايراني كه بين تمام گروه*هايي كه در استان*هاي مختلف زندگي مي*كنند مشترك است. اينها همان صفت ايرانيت در باره*اش صدق مي*كند و حاوي صفت*هاي پايه*اي ايراني است. دوم خصوصيات قومي *و آداب و رسوم ناشي از شرايط اقليمي *و غيره است. مثلا ويژگي*هايي در مناطق گرمسير هست كه در مناطق سردسير نيست و بالعكس. در هر كشوري هم چنين تفاوت*هايي وجود دارد. يا بعضي تفاوت*هاي زباني، لهجه*اي يا مذهبي كه وجود دارد كه همه خصوصيات فرعي است. از طرف ديگر ويژگي دنياي امروز برقراري ارتباطات گسترده و رفت و آمدها و شناخت بيشتر از همديگر و سازگاري و خويشاوندي بيشتر است. ما زياد مي*بينيم كساني را كه مثلا از شمال و يا جنوب ايران با يكديگر ازدواج كرده*اند و يا دانشجويان زيادي كه در دانشگاه*هاي مختلف پراكنده شده*اند كه با هم ارتباط برقرار مي*كنند. بنابراين بايد بين خصوصيات اصلي و بنيادي كه ايرانيت را تشكيل مي*دهد با خصوصيات فرعي تفاوت قائل شد. به نظر من وجه مشترك و عمده فرهنگ ايران زبان فارسي است كه بين تمام اقوام ايراني مشترك است و مي*تواند بيش از هر چيز موجب تفاهم باشد، براي اينكه اصولا هم تفكر ايراني بر تفاهم مبتني بوده است.

        زبان فارسي زبان مشترك همه ِ ايراني هاست!

        - اين گروه ها بيشتر بر تفاوت هاي زباني تكيه مي*كنند براي اينكه ثابت كنند ايران يك كشور چند مليتي است. آيا زبان فارسي توانايي دارد كه بتواند همچنان زبان مشترك همه ِ ملت ايران باشد يا خير؟

        * اگر منظورهاي سياسي را كنار بگذاريم، بله. زبان فارسي كاملا زبان مشترك است چون فرهنگ مشترك ايراني وابسته به زبان فارسي است و مي*تواند يك تفاهم كلي و عمومي*برقرار كند. زبان نبايد بهانه قرار گيرد براي هدف*ها و جاه*طلبي*هاي سياسي كه پشت آن قرار دارد. كما اينكه كشورهاي ديگري هم هستند كه چند زباني هستند و بسيار نادرند كشورهايي كه تنها يك زبان در بين مردم رايج باشد. موضوع اصلي اين است كه بايد ديد چه نيتي پشت اين نوع مسائل وجود دارد و مطرح مي*شود. اگر نيت درست و قابل قبول باشد، مي*شود گوش داد و بحث كرد و راه حل پيدا كرد، اما اگر واقعا منظورهاي سياسي خاصي باشد كه پشت آن غرض هاي اقتصادي و سياسي مسكين و كوته نظرانه نهفته است، آن چيز ديگري است.


        iran

        Comment

        • Dokhtar Bandari
          Member
          • Oct 2007
          • 1099

          #5
          Din-e Perdosi

          . از آن هنگام که فردوسی توسی کار سترگِ به نظم در آوردن تاریخ باستانی ایرانیان را به انجام رساند، تا امروز که هزار سالی سپری شده است، همواره بحث از آیین و دینِ خودِ فردوسی نقل محافل ادبی بوده است. در عصرِ خود شاعر، او را رافضی می*دانستند، که با انکارِ خودِش، روبرو شد. بعد از آن، در عصر سلجوقیانِ سنی مذهب او را سنی سست دینی می*دانستند، و در عصر صفویان از او شیعه*ی دوازده امامی تمام عیاری ساختند، تا آن که در دوران جدید، نولدکه و مستشرقان اروپایی که آیین کهنسالتر زرتشتی را بیش از اسلام می*ستودند، وی را زرتشتی دانستند.

          در نهایت، آنچه که روشن است آن که تاثیر فردوسی بر زبان و فرهنگ ایرانی چنان ژرف، و ردپای وی بر اندیشه و هویت مردمان ایران زمین چندان پایدار و برجسته بوده است که تمام نظامهای فکری مستقر ناگزیر شده*اند فردوسی را از خویش و نیای خود بدانند و این خود نشانه*ایست از قدرت و شوکت فردوسی در قلمرو معنا. چرا که در این عرصه، تاسیس گرانیگاه*هایی که آیندگان خویشتن را بدان بیاویزند و خود را بنا به آن تعریف کنند، برترین پیروزی*هاست.

          بهانه*ی نگاشتن این نوشتار، مطالعه*ی برداشت نولدکه در مورد زرتشتی بودنِ فردوسی یا دست کم نامسلمان بودنِ وی بود، و پاسخی که محیط طباطبایی و زریاب خویی در دفاع از مسلمان و زیدی یا اسماعیلی بودنش پیش کشیده بودند.



          2. برای آغاز به سنجیدنِ دین فردوسی، ابتدا باید ببینیم مورخان در این مورد چه گفته*اند و سخنهایشان تا چه پایه از محک نقد سربلند بیرون می*آید؟

          نخستین تذکره در باب فردوسی را نظامی عروضی سمرقندی در چهارمقاله*اش به دست داده است، در آن هنگام که ماجرای سفر خویش به توس را بازگو می*کند و نشان می*دهد که اطلاعات خویش درباره*ی حکیم فردوسی را در شهر زادگاهش و از منابعی دست اول برگرفته است. تقریبا تمام داستانی که امروزه ما درباره*ی زندگی و مرگ فردوسی می*دانیم، از این منبع برآمده است. نظامی این کتاب را در 495 هجری خورشیدی (برابر با 510 هجری قمری و 1116 میلادی) نگاشته است. از آنجا که فردوسی به روایت دولتشاه سمرقندی در سال 411 ه.ق. و به روایت دیگری در 416 ه.ق درگذشته، بنابراین نظامی حدود 95 سال پس از مرگ شاعر از زادگاهش دیدن کرده و از کسانی که مادرانشان همسایه و پدرانشان دوست فردوسی بوده*اند، درباره*اش اطلاعات به دست آورده است.

          بر مبنای گزارش نظامی، فردوسی پس از به پایان رساندن شاهنامه آن را به غرنه برد و پیشکشِ سلطان محمود غزنوی نمود تا صله*ای گران دریافت کند. اما محمود که خود را بر مبنای اساطیر ایرانی، متعلق به نژاد تورانی می*دانست، از ستایشهای فردوسی از پهلوانان ایرانی خوشش نیامد و به خصوص زیر تاثیر بدگویی*های درباریانش که فردوسی را رافضی می*دانستند، به او مرحمتی نکرد و به جای زری که قرار بود بپردازد، سیم داد و فردوسی هم این پول را به حمامی و آبجوفروشی بخشید و غزنه را ترک کرد. در حالی که خبر بذل و بخشش او و خشمگین شدنش را برای محمود برده بودند و به این ترتیب او را مغضوب دربار غزنوی ساخته بودند. در نتیجه فردوسی دل شکسته در شهرهای گوناگون سرگردان شد و صد بیتِ مشهورش را در هجو محمود غزنوی سرود. آنگاه به دربار اسپهبد شهریار پسر شروین پناه برد، که از نوادگان نجیب زادگان عصر ساسانی بود و در طبرستان حکومتی برای خود داشت.

          اسپهبد که از عواقب انتشار این هجونامه برای شاعر دل نگران بود، به صد هزار درهم این ابیات را خرید و باز شست و به این ترتیب خطر را از شاعر برگرداند. به طوری که فردوسی توانست پس از مدتی به زادگاه خویش توس بازگردد. اما سالهای آخر عمرش را با تنگدستی به سر آورد و در همانجا درگذشت. در این هنگام محمود که با شنیدن بیتِ "اگر جز به کام من آید جواب/ من و گرز و میدان و افراسیاب"، از کرده*ی خویش پشیمان شده بود، شصت هزار دینار برای شاعر به توس فرستاد، اما کاروان حامل پولها هنگامی از دروازه*ی توس وارد شد که گروه تشییع کننده*ی جسد فردوسی را از دروازه*ی مقابلش بیرون می*بردند. با وجود احترام زیادی که فردوسی در شهر خویش داشت، از آنجا که به کفر و رفض متهم بود، با دخالت یکی از رهبران دینی شهر توس، از تدفین او در گورستان مسلمانان ممانعت به عمل آوردند و به این ترتیب او را در باغ خویش به خاک سپردند.

          چنان که آشکار است، استخوان*بندی تمام روایتهای دیگری که درباره*ی فردوسی در دست است، از اثر نظامی و روایتی که نقل شد وام گرفته شده است. روایتی که نظامی عرضه داشته، با توجه به زمان اندکی که بین او و مرگ شاعر فاصله بوده، نزدیکترین نسخه به واقعیت می*نماید. با این وجود عناصر اساطیری و داستانی چندی در آن راه یافته*اند که بعدها شاخ و برگ هم یافته*اند. امروز این چند نکته که در زندگینامه*ی فردوسی وجود داشته و از زمان نظامی عروضی به بعد مورد تاکید قرار گرفته، نادرست می*نماید.

          الف) می*دانیم که فردوسی شاهنامه را بنا به فراخوان محمود غزنوی و برای دریافت صله از او نسروده است. به دو دلیل: نخست آن که محمود غزنوی ترک*زاده*ای بود که زبان مادری*اش ترکی بود و تنها کمی عربی می*دانست و فارسی را هم – که زبان درباریانش بوده- تنها می*فهمیده است و در حالت عادی به آن سخن نمی*گفته. بنابراین چندان شیفته*ی روایتهای سنگین و حماسی در این زبان نبوده است. گذشته از این، مسلمان متعصبی هم بوده و از دانش و حکمت چندانی بهره نداشته و بعید است به روایتهای شاهان پیش از اسلام علاقه*مند بوده باشد. چنان که در تذکره*ها و تاریخها نیز به این صفت*های وی اشاره شده است. دومین دلیل آن که فردوسی سرودن شاهنامه را در بیست و پنجم اسفندماه سال 389 خورشیدی به پایان برد و این زمانی بود که سلطان محمود تازه یازدهمین سال سلطنت خود را سپری می*کرد. فردوسی سرودن شاهنامه را از سی و پنج سال پیش شروع کرده بود و به این ترتیب بخش عمده*ی دوران سرودن آن – یعنی بیست و چهار سال از سی و پنج سال را- در دوران حکومت سامانیان گذرانده بود. بنابراین ناممکن است که به خاطر فراخوان سلطان محمود که اصولا وجودش بعید می*نماید، دست به انجام این کار زده باشد.

          ب) نظامی به این نکته اشاره کرده است که فردوسی پس از سرخورده شدن از دربار غزنه به بغداد می*رود و در آنجا مثنوی لیلی و مجنون را می*سراید. با توجه به این که فردوسی در زمان پایان گرفتن شاهنامه بیش از هفتاد سال سن داشته و مهمترین دستاورد فکری*اش اساطیر ایرانی بوده، بعید است که سفری به این درازی را در پیش گرفته باشد و موضوعی بزمی با محتوای تازی مانند لیلی و مجنون را در این سنِ بالا آغاز کرده باشد. به ویژه که نظم این مثنوی از شاهنامه بسیار سست*تر است و اندیشه*ها و افکارِ به کار رفته در آن، هرچند آشکارا با تقلید از شاهنامه پدیدار آمده، اما در مرتبه*ای نازلتر از شاهنامه قرار دارد. گذشته از این حجم آن تقریبا با ایلیاد همر برابر است و این که شاعری در هفتاد و شش سالگی آن را سروده باشد، بعید می*نماید. در عین حال می*دانیم که سراینده*ی آن، یا بیتهایی که دیگران بعدها بدان افزوده*اند، در جهتی است که گویا فردوسی آن را سروده است. اما این نشانی*ها سردرگم کننده است. چنان که در بخش برجسته*ای از لیلی و مجنون، سراینده از زبان فردوسی شاهنامه را خرد و حقیر می*شمارد و از پهلوانانی مانند رستم و کیقباد ابراز نفرت می*کند، که تقریبا قطعی است چنین حرفهایی از کسی که تمام عمرش را با دلبستگی به این پهلوانان گذرانده و منشی عظیم مانند شاهنامه را خلق کرده، صادر نشده است. از این رو، باید با یان ریپکا هم داستان بود که مثنوی لیلی و مجنون را از فردوسی نمی*داند.

          پ) می*دانیم که داستان کشمکش فردوسی با سلطان محمود، تعقیب شدنش توسط غزنویان و مکالمه*ی وی با محمود در دربار غزنه که تاریخ سیستان روایتش کرده و در جریان آن فردوسی رستم را از تمام سپاهیان محمود برتر می*داند، جعلی است. اینها در واقع داستانهایی عوامانه هستند که مردم عادی در اطراف زندگینامه*ی مردی که به زندگی ایشان معنا داده بود، تنیده*اند. چنین می*نماید که هجونامه*ی موجود درباره*ی محمود غزنوی بعدها سروده شده باشد و کارِ خود فردوسی نباشد، چنان که نظامی هم تصریح دارد که اصل هجو نامه به درخواست اسپهبد شهریار فرو شسته و محو شده بود. در ضمن بدیهی است که اگر فردوسی شعری چنین غرا در هجو محمود و مادر و پدرش می*سرود، دیگر نمی*توانست به توس بازگردد و در آنجا با آرامش به پایان عمر خود برسد، و وجود مقبره*ی فردوسی در این شهر نشانگر آن است که صورت واقع امر چنین بوده است. از این رو، تقریبا بدیهی است که درگیری فردوسی و دربار غزنه از نوع بی*توجهی شاهی ترک به شاعری ایرانی بوده است، که به رنجش شاعر منتهی شده است. این که این دو با هم مکالمه*ای داشته باشند، یا محمود فردوسی را تحت تعقیب قرار داده باشد، یا فردوسی هجونامه*ای چنین تند بر ضد او نوشته باشد، و همچنین این که فردوسی به همین دلیل در پایان عمر خود راهی دراز را تا بغداد پیموده باشد، بیشتر به افسانه شبیه است تا واقعیت. در واقع به گمانم باید با مهرداد بهار هم*آواز شد که اصولاً منکر سفر فردوسی به غزنه است.

          احتمالا اصل قضیه این چنین بوده که فردوسی وقتی در پایان عمر به تنگدستی برخورده، اثر خود را که به سودای بزرگی دیگر سروده شده بود، با بیتهایی جسته و گریخته در ستایش محمود تزیین کرده و آن را به همراه فرد امینی به دربار غزنه فرستاده است. اما محمود از سویی به خاطر خلق و خوی و تربیت شخصی*اش، و همچنین به خاطر چرخش سیاستش در ان روزها که با هواداری از بغداد و دوری از ایرانی*گرایی سامانیان همراه بود، و از سوی دیگر بدان دلیل که شاعر پرآوازه به بددینی متهم بوده، توجهی به این کتاب نکرده و فردوسی را رنجانده است. در شکایتهای فردوسی از این ماجرا روشن است که هویت بدگویان را نمی*دانسته و همه جا با ضمایری مبهم ایشان را مورد اشاره قرار می*دهد.

          ت) در مورد برخی از ریزه*کاریهای تاریخی دیگر هم می*دانیم که جعل و تحریفهایی صورت گرفته است. مثلا این روایت نظامی که فردوسی به اسپهبد شهریار بن شروین پناه برد، نادرست است، چون شهریار در 355 ه.ق. درگذشت و بنابراین در زمان رنجش فردوسی پسرش بر سریر حکومت طبرستان نشسته بوده است، و گویا فردوسی به دربار او رفته و کمکی مالی دریافت کرده و بعدها ماجرا به نام پدرِ نامدارتر اسپهبد طبری تمام شده است. همچنین قضیه*ی پشیمانی محمود و فرستاده شدن کاروانی پر از سیم که درست همزمان با تدفین فردوسی به دروازه*های توسط برسد، هرچند داستانی زیبا و صحنه*ای دلکش است، اما به احتمال زیاد هرگز رخ نداده و محصول تخیل مردم توس است که دوستدار شاعر شهرشان بوده*اند. در مورد این داستان که فردوسی پس از سفر به طبرستان به خان لنجان –در نزدیکی اصفهان- سفر کرد و از مهمان*نوازی احمد بن محمد بن ابی*بکر خان لنجانی برخوردار شد، شواهدی در خودِ شاهنامه وجود دارد. با این وجود، بیتهایی که افتادن فردوسی در زاینده رود و نجات یافتنش به دست پسر خان لنجانی را روایت می*کنند، شاید افزوده باشند.
          I would be true, for there are those who trust me;
          I would be pure, for there are those who care;
          I would be strong, for there is much to suffer;
          I would be brave, for there is much to dare.
          I would be friend of all—the foe—the friendless;
          I would be giving and forget the gift;
          I would be humble, for I know my weakness;
          I would look up and laugh—and love—and lift.
          Howard Walter

          Comment

          • Dokhtar Bandari
            Member
            • Oct 2007
            • 1099

            #6
            Page 2 ( Excerpts from Rooznamak)

            . با توجه به آنچه که گذشت، در روایتهای مربوط به فردوسی قطعیت چندانی وجود ندارد و نباید بدون نقد، عنصری از زندگینامه*ی وی را پذیرفت. با این وجود، ماجرای بددینی او عنصری است که در همه جا تکرار می*شود و نه تنها بر اساس منابع تاریخی و تذکره*ها، که با ارجاع به منبعِ غایی ما در این مورد –یعنی خود شاهنامه- نیز می*توان در این مورد داوری کرد. برای بررسی دقیقتر این موضوع، بد نیست نخست به روایتهای مربوط به دین فردوسی بپردازیم:

            نظامی عروضی سمرقندی، چنان که گفتیم، فردوسی را به رافضی بودن مشهور می*دانست و این نامی بود که در آن زمان به اسماعیلیه یا زیدیه اطلاق می*شد. عبدالجلیل قزوینی که مدتی پس از نظامی دست به نوشتن درباره*ی فردوسی برده، او را شاعری شاعی می*نامد، که منظورش شیعه است که باز در آن هنگام لقب مشهور برای اسماعیلیه یا زیدیه بوده است. عطار، در الاهی نامه*ی خود از زبان شیخی که مانع تدفین او در گورستان مسلمانان می*شد، فردوسی را کافر می*داند، و چنین می*گوید که:

            چنین گفت او که فردوسی بسی گفت/ همه در مدح گبران چون کسی گفت

            به مدح گبرکان عمری به سر برد/ چو وقت مردم آمد بی خبر مرد

            مرا در کار این برگ ریا نیست/ نمازم بر چنین شاعر روا نیست

            به این ترتیب فردوسی تا زمان عطار به تدریج شهرتی یافته بود که با گبری و زرتشتی*گری پیوند خورده بود.

            در مورد کسی که مانع تدفین فردوسی شده بود هم روایتها بسیار است. احتمالا دقیقترین گزارش، همان است که نظامی عروضی در چهار مقاله آورده و او را "متذکری متعصب از اهل طوس" می*داند. پس از او، نویسندگان و مورخانی که زرق و برقی بیشتر برای شاعر حماسه*سرای ایرانی می*پسندیده*اند، هویتهایی گوناگون را به این متذکرِ طوسی نسبت داده*اند. ذکریای قزوینی در آثار البلاد خود او را قطب الدین شافعی می*داند که فقیهی شافعی مذهب و استاد معشوق عارف توسی بوده است. این هویت بی*تردید نادرست است چون زمان حیات قطب الدین با زمان مرگ فردوسی همخوانی ندارد. عطار در همان بخشی که از الاهی*نامه* که بیتهایی از آن را بازگو کردیم، او را شیخ ابوالقاسم علی بن عبدالله گرگانی می*داند که عارفی نامدار و بزرگ بوده است و ارتباطش با این ماجرا هم بی*تردید نادرست است. چون صوفی*ای وارسته بوده و تساهل و مدارایش شهرت داشته است و رفتاری شبیه به این از او بعید است. گذشته از این که از نظر زمانی هم پذیرش دخالت او هنگام فردوسی بعید می*نماید. چرا که او در 469 ه.ق درگذشته، و بنابراین هنگام مرگ فردوسی کودک یا نوجوانی بیش نبوده است.

            در میان نویسندگان متاخرتر، و به ویژه در عصر صفوی تلاشی شدید برای شیعه*ی دوازده امامی نمودن فردوسی انجام شده است. قاضی نورالله شوشتری در مجالس المومنین خود با زحمتی بسیار کوشیده تا ابیاتی از شاهنامه را که با شیعه بودن فردوسی در تعارض است، از منظری شیعی تفسیر کند، و نسخه*ی شاهنامه*ی مسکو هم که از عصر صفوی باقی مانده، آشکارا دچار تحریف شده و روی اسامی خلفای ثلاثه را تراشیده*اند و واژگانی دیگر را روی آن نوشته*اند تا تهمت سنی بودن را از فردوسی بردارند.

            در قرن یازدهم هجری، موبد انوشیروان از پارسیان هند داستانی منظوم را در دویست بیت درباره*ی روند مغضوب شدنِ فردوسی سرود و دشمنی درباریان محمود با زرتشتیان را دلیل این موضوع دانست، بی آن که در آن بر زرتشتی بودنِ خود فردوسی پافشاری*ای داشته باشد، و این همان متنی بود که بعدها به دست شرق شناسان اروپایی افتاد و همچون سندی دال بر زرتشتی بودنِ فردوسی تلقی شد.

            اگر تمام این شواهد را با هم ترکیب کنیم، به این جمع*بندی دست می*یابیم:

            الف) ستایشی که فردوسی از پهلوانان و شاهان غیرمسلمان کرده از همان ابتدا تهمت بددینی را متوجه او ساخته است.

            ب) فردوسی به رافضی بودن متهم بوده و به همین دلیل با دربار غزنوی دچار مشکل شده است.

            پ) فردوسی پس از سرخوردگی از غزنه، به طبرستان گریخت که در آن هنگام پادشاهانی زرتشتی یا تازه مسلمان شده مانند اسپهبدان و پادوسبانیان بر آن حکومت می*کردند و واپسین دژ فرهنگ ساسانی در برابر موج تمدن اسلامی بود.

            ت) متعصبان توس پس از مرگ فردوسی از دفن شدنش در گورستان مسلمانان جلوگیری کردند.

            I would be true, for there are those who trust me;
            I would be pure, for there are those who care;
            I would be strong, for there is much to suffer;
            I would be brave, for there is much to dare.
            I would be friend of all—the foe—the friendless;
            I would be giving and forget the gift;
            I would be humble, for I know my weakness;
            I would look up and laugh—and love—and lift.
            Howard Walter

            Comment

            Working...