Tehran - Cairo Relations

**donsaeid** · 05-14-2007, 09:45 AM

وي افزود: ما علاقمند به ايفاي نقش سازنده و فعال توسط روسيه هستيم اما اين كشور بايد مراقبت كند كه اشتباهات غربي ها را تكرار نكند.
رئيس شوراي عالي امنيت ملي كشورمان در پاسخ به سئوال خبرنگار الشرق الاوسط كه پرسيد گفته مي شود شما پيشنهادي درخصوص فعال كردن اداره جزيره ابوموسي داشتيد، گفت: اگر رسانه ها را مرور كنيد از اين «گفته مي شودها» زياد مي*بينيد.
احمدي نژاد در پاسخ به اين سئوال كه ديدگاه كشورهاي حوزه خليج فارس را در گسترش روابط امنيتي با ايران را چگونه مي بينيد، گفت: امنيت با همكاري و همدلي برقرارمي شود و ما بدنبال تحميل هيچ ديدگاهي در كشورهاي منطقه نيستيم و بر اساس همدلي، تفاهم و كار مشترك مي توانيم منطقه را بهتر از گذشته اداره كنيم.
وي افزود: امروز مولفه*اي قوي در جهت همكاري بين كشورهاي منطقه شكل گرفته و همگان به اين نتيجه رسيده*اند كه حضور بيگانگان جز زحمت و خسارت نتيجه*اي نداشته است.
رئيس شوراي عالي امنيت ملي كشورمان در پاسخ به اين سئوال خبرنگار ايكس - پرس كه پرسيد در صورت حمله نيروهاي بيگانه به ايران پاسخ ايران چه خواهد بود و چگونه ملت خود را از اين حمله مصون خواهيد داشت، گفت: حمله به ايران منتفي است و موضوعيت ندارد و رسانه ها بايد در مرز زمان حركت كنند. اين بحث به تاريخ سپرده شده است و كساني كه اين حرف را مي زنند امروز جرأت مطرح كردن آن را ندارند.
احمدي*نژاد در پاسخ به سئوال خبرنگار الاهرام مصر كه درباره عادي سازي روابط ايران و مصر پرسيد، گفت: با صراحت اعلام مي كنم كه امروز ما به طور قاطع بدنبال تجديد رابطه با مصر هستيم كه اگر دولت مصر اعلام آمادگي كند تا پايان وقت اداري امروز سفارت ايران را در مصر برپا خواهيم كرد.
وي افزود: چند سالي است كه ما منتظر اعلام آمادگي دولت مصر هستيم و عقيده داريم مردم اين كشور سرمايه*اي براي دنياي اسلام است و رابطه بين ايران و مصر به نفع صلح و امنيت جهاني است.
رئيس جمهور در پاسخ به سئوال ديگر اين خبرنگار كه درباره رابطه ايران با آمريكا پرسيد، اظهار كرد: ما به حرف هاي اجانبي كه امروز حضور خود را به منطقه تحميل كرده اند اعتمادي نداريم و هيچ عاقلي هم نبايد اعتماد كند.
وي افزود: چرا بايد به اشغالگران كه حاصل حضور آنها آوارگي مردم فلسطين و مشكلات مردم عراق و سايه تهديد بر ملتهاي منطقه است اعتماد كرد؛ در حالي كه ما بايد با انديشه خود و همكاريهاي جمعي و توسعه اعتماد بين خودمان مشكلات را حل كنيم و اين امر شدني است.
رئيس شوراي عالي امنيت ملي كشورمان در پاسخ به سئوال خبرنگار الاتحاد كه درباره موضوع جزاير سه گانه پرسيده بود پاسخ داد جواب من همان جواب قبلي است.
وي در پاسخ به سئوال ديگر اين خبرنگار كه درباره كميته مشترك بين دو كشور و وظايف آن پرسيد، گفت: وظيفه اين كميسيون اين است كه توسعه روابط بين دو كشور ايران و امارات را در زمينه هاي اقتصادي، تجاري، انرژي و سرمايه گذاري و سياسي دنبال كند و ما اين مسئله را يك اتفاق مبارك مي دانيم كه موجب تحكيم روابط بين دو ملت ايران و امارات خواهد بود.

**donsaeid** · 05-14-2007, 09:46 AM

President:

Iran Fully Ready to Resume Diplomatic Ties with Egypt

TEHRAN - I do announce that if the Egyptian government voices preparedness, we will inaugurate Iran's embassy in Cairo before today's working hours end, Iranian President Mahmoud Ahmadinejad said in a press conference in Abu Dhabi on Monday.

Responding to a question about normalization of ties between Iran and Egypt, the president voiced his country's resolve to resume relations with Egypt, and said, "It is now several years that we waited for the Egyptian government to announce its preparedness (for the resumption of ties). We believe that the people of that country constitute a capital for the world of Islam and that Iran-Egypt relations would be beneficial to the world peace and security."

Elsewhere, he pointed to the goals pursued by his visit to the UAE, and said that Tehran seeks friendship with all nations, describing solidarity and unity as the key to the settlement of all issues in the sensitive region of the Persian Gulf.

"Today, all the conditions and means are prepared for the full solidarity of regional nations," the president continued.

He further reminded that regional nations share common borders, history, culture, values and threats while they also have joint interests, adding, "All regional nations seek unity, cooperation, tranquility, security and peace. People in the region grew happy when then neighbors made progress and they are eager to see that regional countries reach peaks of progress. This progress will be materialized in light of friendship, calm and security."

"Regional nations seek friendship with each other and withdrawal of aliens from the region as they believe that regional nations and governments can solve problems through solidarity and coordination," Ahmadinejad added.

Elsewhere, he assessed as "very good and useful" the outcomes of his talks with the UAE President Sheikh Khalifa bin Zayed al-Nahayan and Sheikh Mohammed bin Rashid al-Maktoum, UAE prime minister and ruler of Dubai.

The president voiced both countries' enthusiasm for expanding relations, and said that during his talks with UAE officials, the two sides have reiterated their common views and joint interests in bilateral and regional ties.

Ahmadinejad described trade, energy, joint investment, tourism and cultural cooperation and ties as among the main areas touched during his talks with UAE officials, and said that the two sides have studied coordination and shared views about establishment of sustainable security in the region and assistance to the Iraqi nation in preserving independence, unity and integrity of that country.

He viewed Iran-UAE cooperation and exchanges as desirable and at a high level, and called on both sides to strive to extend their good and stable economic relations to other areas, reiterating both sides' resolve to further consolidate and promote bilateral ties.

Ahmadinejad expressed the hope that his visit to the UAE would further consolidate mutual relations between the two countries.

He stressed that peace and friendship comprised the message of his visit to the UAE and said, "Enemies of regional states do not favor friendly ties among us. They intend to harm unity of the regional people through sowing seeds of discord."

Regarding Iran's nuclear issue, Ahmadinejad reminded that his country has announced a very clear stance on its peaceful nuclear activities, underlining that Iran will defend its rights within the boundaries of the international rules and regulations.

He further said bullying powers have realized that they cannot prevent Iran's progress.

Asked about Iran's reaction in case of a US invasion, Ahmadinejad underscored, "Even if all powers in the world gather in a single front, they will not be able to inflict any damage on the Iranian nation. The Iranian people need no support from anybody. They can defend themselves."

He continued, "We have repeatedly announced that Iran's nuclear activities are peaceful and comply with the international rules and regulations."

"We will continue our path to the end and we see no need to make any change in our policies," the Iranian president stressed.

Responding to a question posed by Al-Emirate TV about current debates between Iran and UAE on the fate of the three Persian Gulf islands of the Greater Tunb, the Lesser Tunb and Abu Musa, Ahmadinejad said, "There exists no restriction for the expansion of ties between Iran and (the United Arab) Emirates. Certain issues are raised by the enemies of the regional people which do not exist in reality. Some are eager to create artificial problems, but both sides are decisive to increasingly expand ties and no element can hinder development of (the two countries') relations."

**donsaeid** · 05-14-2007, 09:47 AM

Jordan, Egypt tell Cheney they support peaceful solution to Iran standoff

AMMAN, Jordan: Two top U.S. allies in the Mideast, Jordan and Egypt, have told U.S. Vice President Dick Cheney they want to see a peaceful solution to Washington's standoff with Iran and the U.S. should focus on reviving the Israeli-Palestinian peace process, officials said.

Cheney was in Jordan Monday a day after visiting Egypt as part of a Middle East tour designed to convince the United States' moderate Arab allies to support Iraq's embattled government. But Cheney also sounded out Arab governments on increasing Iranian influence in the region and took a hardline stance against Iran's nuclear ambitions and efforts to dominate the Gulf region.

During their talks, Egyptian President Hosni Mubarak warned Cheney against any military confrontation concerning the Iran because it would have "grave repercussions on the region," his spokesman Suleiman Awaad said Sunday after Mubarak met with the vice president.

Jordan said it opposes any military action against Iran, said a Jordanian official, who spoke on condition of anonymity because of the sensitivity of the issue. The official declined to say if Jordan's King Abdullah expressed this view to Cheney, but his comments came hours after the vice president met with the king.

Abdullah said earlier that "Jordan stands in support of a peaceful resolution to the issue of Iran's nuclear capabilities that would spare the region further tensions," according to a royal palace statement.

The U.S. and Iran are in a tense standoff over allegations that Tehran is secretly developing nuclear weapons and is providing Shiite militias in Iraq with deadly roadside bombs that kill U.S. troops. Iran denies the claims.

The two countries said Sunday they would hold talks in Baghdad concerning Iraq's deteriorating security situation, but expectations are low as U.S.-Iran hostilities remain high. The U.S. has said it has no plans to use military force against Iran but has said it has not ruled out any options.

During Cheney's talks in Jordan, Abdullah also said time was running out to use the Arab peace plan, first launched in 2002 and revived at an Arab summit earlier this year, to resolve the Israeli-Palestinian conflict.

"Time is not on anyone's side," Abdullah warned in a closed-door meeting with Cheney at his beachside residence in the Red Sea resort of Aqaba. He did not elaborate, but he has previously said that the absence of peacemaking is increasing the popularity of extremists across the Muslim world.

Mubarak also told Cheney that the solving the Palestinian conflict was the key to resolving the rest of the region's crises, Awaad said.

The Palestinians have embraced the Arab plan, which calls for full peace with all Arab nations if Israel withdraws from territories captured in the 1967 Middle East War and agrees to the creation of a Palestinian state. It also calls for a "just solution" to the issue of Palestinian refugees.

Israel and the United States have said the plan could be a basis for reviving the peace process. But Israel has expressed reservations over many of its provisions, including the call to solve the Palestinian refugee issue.

The king suggested to Cheney that there was a need to "set a time frame to establish tangible results on the ground" related to Israeli-Palestinian peacemaking.

Abdullah also emphasized that the United States "plays a key role in helping the Palestinians and Israelis return to the negotiating table to reach a final settlement to the Palestinian issue."

Regarding Iraq, Abdullah reiterated the importance of "achieving national reconciliation and including all segments of Iraqi society in Iraq's political process" — a reference to minority Sunnis, who complain they are being sidelined by their Shiite-dominated government.

The king said "reinforcing security and establishing stability in Iraq is in the interest of the country as well as a key Jordanian interest." Jordan has complained that terrorists affiliated with al-Qaida in Iraq are infiltrating the Iraqi-Jordanian border to carry out terror attacks in the country.

In November 2005, al-Qaida in Iraq claimed responsibility for Amman's triple hotel blasts, which killed 63 people, including three Iraqi suicide bombers.

**donsaeid** · 05-14-2007, 09:53 AM

Despite the fact that officials from both sides remained tight lipped about specifying a date, speculation was rife last week that an agreement between Egypt and Iran to restore full diplomatic relations was at hand.

Iranian Vice-President Mohamed Ali Abtahi broke the news on 6 January when he told Al- Jazeera satellite channel that a resumption of ties was only days away. "The decision to restore relations has been taken," Abtahi said. "And in the coming days, inshallah (God willing), we will witness the resumption of our relations."

Cairo played down Abtahi's statements, preferring to remain more discreet about the matter. A few hours after Abtahi spoke, Foreign Minister Ahmed Maher agreed that, "things are moving in the right direction," he maintained, however, "we have no specific announcement to make now, but we might have [one] very soon."

A day later, Abtahi seemed to qualify his remarks. "The important steps have been completed," he told reporters in Tehran. "The decisions have been taken and they [the two sides] are in the process of seeing how to sort out the questions of protocol." He added that once the final issues of protocol had been settled, an "official declaration" would be made.

Iranian government spokesman Abdollah Ramezanzadeh was also cautious, refusing to say when full ties might resume. "What is most important is that the two countries wish to develop relations... the process had been accelerated and we hope the discussions will achieve more positive results."

Abtahi's original revelation followed the Tehran city council's agreeing to an Iranian Foreign Ministry request to change the name of a street named after Khaled El-Islambouli, one of the assassins of late Egyptian President Anwar El- Sadat. The street was renamed Intifada, after the Palestinian uprising against Israel.

Naming the street after Sadat's assassin had been a major sticking point between the two nations, as well as a key to any attempt to end the 25-year freeze in full diplomatic relations between the Middle East's two most populous nations. Egypt has long demanded that Iran change the street's name as part of the process of improving relations.

Diplomatic ties were severed after Cairo signed a peace treaty with Israel, and provided asylum for deposed Iranian Shah Mohamed Reza Pahlavi. Relations worsened when Egypt supported Iraq during its 1980-1988 war against Iran. Since the 1990s, however, trade and other ties have been improving, as Iran sought to improve ties with a number of Arab nations.

The two nations now run interest sections in their respective capitals. Several meetings between the foreign ministers of both countries have also taken place in the last few years. In a major turning point in Cairo-Tehran relations, President Hosni Mubarak met with his Iranian counterpart Mohamed Khatami on the sidelines of a UN technology summit in Geneva in December. During the meeting -- the first between the two countries' heads of state since the 1979 Iranian Islamic Revolution -- Khatami invited Mubarak to attend the February D-8 economic summit of developing nations being held in Tehran. Egyptian sources close to Mubarak have said the president would not visit Tehran unless the Islamic republic also scrapped public tributes to Islambouli.

Writer Fahmy Howeidy, an expert in Iranian affairs, believes that a resumption of relations will most likely take place later this month or early next month, before Mubarak's visit to Tehran. "If President Mubarak decides to go to Tehran, as agreed upon with Iranian officials, then it is common sense that resumption of ties should take place before his visit. In this context, I believe, the Iranians were encouraged to change the name of the street, and thus undertake part of their commitment to Egypt."

Not everyone on both sides is happy with such a rapprochement, Howeidy said. "Shifting the opinions of some forces in both countries is not a very easy process."

Indeed, in Iran, while the decision to rename the street was welcomed by reformists, it raised eyebrows in more hard-line circles. Iranian hardliners are reportedly furious at what they see as a concession aimed at making friends with a US ally in the Middle East that maintains ties with Israel. Hard-line groups rallied following Friday prayers in Tehran, chanting slogans critical of both the Foreign Ministry and the city council.

The ultra hard-line Ansar Hizbullah group, which organised the protest, said in a statement that the "foreign policy players and deceiving city council members are mistaken to think they can strip Islambouli, one of the heroes of Islam's international movement, of the medal Ayatollah Khomeini gave him." The same group plans to unveil a monument in Tehran's main cemetery in commemoration of Islambouli.

Two years ago, the previous city council, led by reformers, tried to change the name, but the move was put on hold in the wake of serious political wrangling between rival factions, and angry protests from hard-line vigilante groups.

In Egypt, it is widely believed that the main obstacle delaying the full restoration of ties with Iran has always been the security file. Egypt has accused Iran of harbouring members of violent Islamist organisations who have been convicted in Egyptian courts over the years. Informed sources thus believe that Egyptian security bodies have been demanding that Iran show good will by handing over Egyptian militants before any serious step in the direction of normalising ties be taken.

US officials, meanwhile, welcomed the move, with the State Department describing it as "positive". US Assistant Secretary of State William Burns also discussed Iran during his meetings in Egypt this week.

According to Howeidy, even though the US has maintained a dialogue with Iran on several issues over the past few years and is in no need of a mediator, "it still regards Egypt as a helpful factor towards easing tensions between Washington and Tehran."

Via the Egypt-Iran rapprochement, the US is also seeking access to Al-Qa'eda militants who escaped Afghanistan after Washington's invasion in the wake of the 11 September attacks. The US accuses Iran of harbouring these elements -- Washington has said militants based in Iran plotted suicide bombings in Saudi Arabia last May, and has demanded Iran help bring them to justice. Iran denies that Al-Qa'eda is operating from its territory, while admitting that it is, however, holding unnamed militants in its custody. According to reports, it has held talks with other countries, including Egypt, with a view towards extraditing some of these suspects. Shi'ite Muslim Iran says it is ideologically opposed to Sunni-dominated Al-Qa'eda, and has arrested and deported hundreds of its militants since the war in Afghanistan.

The most important figure Western intelligence agencies say may be in Iran is an Egyptian named Saif Al-Adl, who is Al-Qa'eda's security chief. Resuming Egyptian ties with Iran, observers said, may help facilitate his handover.

**donsaeid** · 05-15-2007, 02:28 PM

ابوالغيط: سخنان احمدي*نژاد امري مثبت در روابط تهران و قاهره است

وزير امور خارجه مصر در واكنش به سخنان رئيس*جمهور ايران، آن را امري مثبت در روابط دو كشور دانست.

به نقل از خبرگزاري الشرق الاوسط، احمد ابوالغيط در واكنش به سخنان محمود احمدي*نژاد رئيس*جمهور ايران درباره آمادگي تهران براي برقراري روابط با مصر گفت، اين سخنان امري مثبت در روابط دو كشور است.

بنابر اين گزارش، ابوالغيط كه به اسلام*آباد سفر كرده گفت، وي اين موضع را در ديدار با همتاي ايراني خود منوچهر متكي بررسي خواهد كرد.

محمود احمدي*نژاد پيش از اين در امارات در پاسخ به سوالي درباره روابط تهران و قاهره گفته بود روابط ايران و مصر به نفع هر دو ملت و امت اسلامي است.

احمدي*نژاد همچنين گفته بود ملت ايران با هيچ كس دشمني ندارد و با هيچ كشوري در برقراري روابط دچار مشكل نيست مگر با رژيم صهيونيستي كه آن را به رسميت نمي*شناسد و دولت آمريكا كه بايد رفتار خود را در قبال ايران اصلاح كند.

**donsaeid** · 05-15-2007, 08:44 PM

پس از آنکه محمود احمدی نژاد، رئيس جمهور ايران طی سخنانی در امارات متحده عربی نسبت به از سرگيری رابطه با مصر ابراز علاقه کرد، وزيرخارجه مصر از اين سخنان استقبال کرده و گفته که با منوچهر متکی، همتای ايرانی خود در اين زمينه گفتگو خواهد کرد.

آقای احمدی نژاد خطاب به خبرنگاران در امارات متحده عربی گفته بود که "اگر مصر بخواهد همين فردا در قاهره سفارتخانه تأسيس می کنيم".

استقبال احمد ابوالغيط، وزيرخارجه مصر از اين سخنان که طی گفتگوی او با خبرگزاری خاورميانه (وابسته به دولت مصر) بيان شد در شرايطی صورت گرفت که او همراه با منوچهر متکی وزير امورخارجه ايران برای شرکت در نشستی بين المللی در پاکستان به سر می برد.

اما، آن گونه که خبرگزاری خاورميانه اشاره کرده، او گفتگو در اين زمينه با همتای ايرانی خود را به بعد و در واقع به پس از تصميم گيری در اين زمينه در دولت مصر موکول کرده است.

ايران و مصر از هنگام روی کارآمدن حکومت جمهوری اسلامی در ايران و پس از آنکه آيت الله خمينی، رهبر وقت ايران، از به رسميت شناخته شدن اسرائيل از جانب مصر ابراز بيزاری کرد قطع شد و اکنون دو کشور در پايتختهای يکديگر تنها دارای دفاتر حفاظت منافعند.

در زمان رياست جمهوری محمد خاتمی اقداماتی برای از سرگيری رابطه با مصر صورت گرفت که واکنش برخی گروههای اصولگرای افراطی را در ايران به همراه داشت و به نتيجه ای نينجاميد.

با اينکه دو کشور با يکديگر رابطه سياسی رسمی ندارند اما مقامهای طرفين معمولاً در نشستهای بين المللی با هم ديدار و گفتگو می کنند.

اخيراً نيز وزيرامورخارجه ايران برای شرکت در نشستی بين المللی در مورد عراق سفری به تفريحگاه ساحلی شرم الشيخ در مصر داشت.

همان گونه که در ايران مقاومتهايی نسبت به ازسرگيری رابطه با مصر صورت می گرفته، در مصر نيز رابطه با ايران مخالفانی دارد.

عمده اختلافات ايران و مصر به سياستهای دو کشور در قبال لبنان و فلسطينيان و گروههای فلسطينی و لبنانی باز می گردد که برخی مورد حمايت ايران و برخی مورد حمايت مصرند.

**donsaeid** · 05-17-2007, 03:55 AM

تاريخچه روابط ايران و مصر

در تاريخچه مناسبات ايران و مصر، عامل «گرايش به صهيونيسم*» همواره يك عنصر بازدارنده و تخريبي بوده است*. اين پديده را مي*توان درجدائي حكومت جمال عبدالناصر و حكومت پهلوي به دليل اتحاد محمدرضا با اسرائيل و فاصله جمهوري اسلامي از حكومت مصر به دليل پيمان كمپ*ديويد و ارتباط مصري*ها با صهيونيست*ها به روشني مشاهده كرد.

در تاريخچه مناسبات ايران ومصر، عامل «گرايش به صهيونيسم*» همواره يك عنصر بازدارنده و تخريبي بوده است*. اين پديده را مي*توان درجدائي حكومت جمال عبدالناصر و حكومت پهلوي به دليل اتحاد محمدرضا با اسرائيل و فاصله جمهوري اسلامي از حكومت مصر به دليل پيمان كمپ*ديويد و ارتباط مصري*ها با صهيونيستها به روشني مشاهده كرد. تنها پيش از تأسيس اسرائيل بود كه رويكرد سياسي دو كشور ايران ومصر بايكديگر همسويي داشت وپادشاهي بودن هر دو سبب تحكيم پيوند آنها شده بود.

يادداشت زير به بررسي تاريخچه روابط سياسي ايران و مصر ونقش وجودي صهيونيسم در «تخريب*» آن مي*پردازد.

آغاز مناسبات سياسي تهران ـ قاهره*

مصر در زمستان سال 1300 ش. استقلال خود را از انگلستان به دست آورد. با اعلام خاتمه رژيم تحت الحمايگي انگليس بر مصر درسوم بهمن اين سال و اعلام استقلال مصر، دولت ايران بلافاصله اين كشور را به رسميت شناخت و سركنسولگري خود را در قاهره به سفارت ارتقاء بخشيد. در آن تاريخ به تازگي رضاخان در ايران كودتا كرده بود؛ احمدشاه آخرين سالهاي حكومت خود را پشت سر مي*گذاشت و كابينه*هاي كوتاه مدت تحت سلطه رضاخان بر كشور حكمراني مي*كردند.

روابط ايران ومصر تاپيش از آن در حد سفارت نبود. انگليسي*ها و پيش از آن، عثماني كه مصر رادر تصرف خود داشت*، تعيين كننده ماهيت و ميزان روابط كشورهاي جهان باحكومت دست نشانده*شان در قاهره بودند. نه حكومت*هاي مصر اختيارات كاملي براي برقراري مناسبات سياسي با ديگر كشورها داشتند و نه ايران در سالهاي آخر دوران قاجار سامان سياسي داشت*. با اين همه، ميان مردم دو كشور نوعي پيوند معنوي ايجاد شده بود. هر دو كشور در اواخر قرن نوزدهم و اوائل قرن بيستم ميلادي مورد تهديد و آزار انگليسي*ها بودند و با يكديگر نوعي احساس همدردي داشتند. شايد به همين دليل نيز بعضي متفكرين مخالف استبداد قاجار در دوران مشروطه*، قاهره را مركزي براي فعاليتهاي فكري خود ساخته بودند.

سالهاي جنگ جهاني اول و مبارزه مردم هر دو كشور با سلطه انگليس*ها، پيوند ميان دوملت ايران و مصر را افزايش داد. اوج اين مبارزات را مي*توان درحركت آزادي*خواهانه مردم ايران عليه قرارداد 1919 ـ منعقده بين وثوق الدوله و انگليس ـ مشاهده كرد.

معاصر باهمين حركت آزاديخواهي*، در مصر نيز مبارزات مردمي عليه سلطه انگليس وجود داشت كه نهايتاً در 1300 ش . به استقلال مصر انجاميد.
سفارت ايران درقاهره تا هنگام انقراض سلسله قاجار ـ1304ش .ـ فعال نبود، اما پس از آن و در پي تاجگذاري رضاخان ـ1305ش . ـ اولين قرارداد مودت و دوستي ميان دو كشور در 1307 ش. منعقد شد.

اشتراكات سياسي پادشاهي ايران ومصر

مناسبات رضاخان با حكومت ملك فؤاد در مصر صميمي بود. در مجموع*، روابط تهران وقاهره از 1300 ش . كه سفارت ايران در مصر داير شد، تا 1331 ش. كه حكومت سلطنتي در اين كشور منقرض گرديد، دو ويژگي اصلي داشت*: اول، همكاري *مثبت دولتي و مناسبات صميمي در سطح دو حكومت و دوم، مبارزه مشترك دو حكومت با اسلام*خواهي مردم*. هم حكومت پادشاهي هر دو كشور و سلطه انگليس بر هر دو نظام* و هم مبارزه مشترك آنها با اسلام*گرايي در كشورشان موجبات گرمي مناسبات را فراهم آورده بود.
رضاخان در ايران*، آتاتورك در تركيه*، امان الله خان در افغانستان و خاندان فؤاد وفاروق در مصر مشغول اسلام*زدايي بودند. همه بر طبل جدايي دين از سياست مي*كوبيدند و اسلام درباري، سازشكاري و بي تحركي را ترويج مي*كردند. تبليغ بي حجابي*، رواج بي ديني*، سركوب روحانيون و اسلام*شناسان*، رواج مفاسد اخلاقي*، بها دادن به چهره*هاي فرنگ رفته و تلاش براي كمرنگ ساختن مظاهر اسلامي*، ويژگي اين كشورها طي سه دهه اول قرن جاري شمسي بود.

يكي ازدلايلي كه به طور موقت به تحكيم روابط تهران وقاهره انجاميد، ازدواج محمدرضا پهلوي ـ وليعهد وقت ايران ـ با فوزيه ـ دختر ملك فؤاد و خواهر ملك فاروق پادشاه مصر ـ در اسفند 1317 بود*. اين ازدواج كه دو سال ونيم قبل ازسقوط رضاخان و تبعيد اوبه آفريقاي جنوبي صورت گرفت*، تنها 10 سال دوام آورد و در 1327 ش. به متاركه انجاميد و روابط دو دولت مصر و ايران را به سردي كشاند.

در سالهاي جنگ دوم جهاني هر دو ملت مصر وايران از اشغال*گران انگليسي در رنج بودند. دولت*هاي هر دو كشور نيز عليرغم سلطه انگليس، نيم نگاهي هم به آلمان هيتلري داشتند. حضور نيروهاي انگليسي در مصر و در كانال سوئز در گرايش به هيتلر بي*تأثير نبود. در ايران، اين گرايش بابركناري رضاخان توسط متفقين و جايگزيني محمدرضا*، خنثي شد

جمال عبدالناصر و روابط تهران و قاهره

در پي سقوط ملك فاروق در تابستان 1331 ش. و به قدرت رسيدن نظاميان چپگرا از جمله ژنرال محمد نجيب و جمال عبدالناصر، روابط تهران وقاهره تيره شد. حكومت ايران دولت هم*پيمان خود را در مصر از دست داده و دولت ديگري در ضديت با نظام سلطنتي و انگيزه*هاي سوسياليستي و چپگرايانه به قدرت رسيد. حكومت جديد مصر با مخالفين شاه از جمله مصدق، روابطي برقرار كرد . حكومت مصر پس از سقوط ملك فاروق، از مبارزات ملي شدن صنعت نفت ايران حمايت مي*كرد. به همين دليل، سفر محمدمصدق ـ نخست وزير وقت ايران ـ به قاهره با استقبال جمال عبدالناصر و ديگر مقامات مصري روبه رو شد، اما كودتاي 28 مرداد 1332 و بازگشت شاه بهبود مناسبات دو كشور را از بين برد.

بدبيني جمال عبدالناصر نسبت به شاه*، جاي گرفتن دو رژيم در دو بلوك* سياسي متفاوت ـ شرق وغرب ـ اختلاف ناصر بارژيم صهيونيستي، هم*پيماني شاه با صهيونيست*ها و عوامل ديگر، به دوري تدريجي تهران و قاهره انجاميد. اتحاد جماهير شوروي و ساير دولت*هاي كمونيستي*، به تدريج با مصر متحد شدند. در مقابل امريكا، انگليس، اسراييل و ساير رژيمهاي غربگرا، نيز با شاه متحد شدند. تحت تأثير اين تحولات، دهه 30 شمسي*، دهه روابط تيره ايران ومصر بود. در اين دهه پيمان انگليسي و ضدكمونيستي بغداد، كه به سنتو تبديل شد (1334ش.)؛ جنگ فرانسه، انگليس و اسرائيل عليه مصر در مسأله ملي شدن كانال سوئز (1335ش.)؛ اعلام دكترين ضدكمونيستي آيزنهاور (1336) دخالت نظامي آمريكا در لبنان (1337)؛ تشكيل جمهوري متحده عربي در مصر وسوريه (1337ش.) ؛ برقراري روابط بين ايران و رژيم صهيونيستي (1338ش.) و افزايش ناگهاني صادرات نفت ايران به اسرائيل (1339ش.) را شاهد هستيم*.

قطع رابطه سياسي مصر با ايران*

در تابستان 1339ش. جمال عبدالناصر در پي نطق شديداللحني عليه حكومت شاه*، دستور قطع رابطه سياسي با تهران رابه دليل هم*پيماني شاه با اشغالگران صهيونيست صادر كرد.
جمال عبدالناصر در نطق خود شاه را همدست صهيونيستها ناميد واين همدستي را مغاير با آرمان كشورهاي عربي و اسلامي تلقي كرد. متعاقب اين اقدام ناصر، شيخ شلتوت رئيس دانشگاه الازهر نيز طي تلگرامي به شاه ـ 5مرداد 1339 ـ اقدام وي را در شناسايي سياسي رژيم صهيونيستي و ايجاد رابطه سياسي با اين رژيم، را خيانت به مسلمين ناميد و از وي انتقاد كرد. شاه نيز 5 روز بعد در پاسخ به تلگرام رئيس الازهر اعلام كرد شناسايي اسرائيل توسط ايران*، 10 سال قبل صورت گرفته و اكنون اتفاق تازه*اي نيفتاده است*.

روابط مصر باتهران 10 سال قطع بود. شهريور 1349، يك ماه پيش از مرگ ناصر و هنگامي كه سادات در دوره بيماري منجر به فوت ناصر زمام امور را به دست گرفته بود، رابطه دو كشور مجدداً برقرار شد. با اين حال اقدام ناصر نه تنها درجهان اسلام بلكه در بين روشنفكران، تحصيلكردگان و محافل مطبوعاتي و سياسي مصر نيز يك اقدام منطقي و ستودني تلقي شد. از نظر افكار عمومي مصر و ساير ملتهاي مسلمان*، هم پيماني شاه با اسرائيل در شرايطي كه خاورميانه در آتش تجاوزات رژيم صهيونيستي مي*سوخت*، يك خيانت نابخشودني به جهان اسلام بود.

**donsaeid** · 05-17-2007, 03:56 AM

ناصر با اين اقدام، صف دوستان و دشمنان رژيم صهيونيستي را از يكديگر متمايز ساخت*. بديهي است آنهايي كه در اوج دشمني ملتهاي مسلمان خاورميانه به ياري حكومت صهيونيستي مي*شتابند و هم آن را به رسميت مي*شناسند و هم ديگران را به مشي سياسي خويش دعوت مي*كنند، بيگانه*هايي هستند كه بايد مطرود همه كشورها، ملتها و دولتها قرار گيرند.

با وجود اين قطع رابطه، شاه نه تنها قدمي از دوستي با اسرائيل فاصله نگرفت، بلكه هر روز پيوندهاي پنهان و آشكارش با صهيونيستها مستحكم*تر مي*شد و حتي تلاش مي*كرد تا نقش ژاندارم منطقه را براي واداشتن دولتهاي عرب به همزيستي مسالمت*آميز با اسرائيل ايفا كند.

در 23 مرداد 1339، اتحاديه عرب بااعمال نفوذ جمال عبدالناصر، نام خليج فارس را به نام جعلي «خليج عربي*» تغيير داد وكنفرانس حقوقدانان عرب نيز در 1342 ش. تحت نفوذ ناصر، براي نخستين بار از خوزستان ايران با نام جعلي «عربستان*» ياد كردند. اين اقدامات كه با پوشش «پان عربيسم*» تبليغ مي*شد، از سويي شكاف بيشتر بين شاه و ساير رژيم*هاي عرب را در پي داشت و از سوي ديگر به حمايت بيش از پيش امريكا و رژيم صهيونيستي از شاه انجاميد.

شكست جمال عبدالناصر و ديگر دولتهاي هم پيمان از رژيم صهيونيستي در جنگ 6روزه (1346ش.) آسيب بزرگي به تفكر ناصريسم در منطقه وارد آورد. ناصر پس از اين جنگ، در انزوا قرار گرفت. از سوي ديگر شاه نيز براي آن كه در معرض نفرت ملتهاي مسلمان قرار نگيرد، در عين حفظ مناسبات پنهان خود با صهيونيستها، گاه و بيگاه عليه آنان موضعگيري مي*كرد. از جمله اين كه همواره خواستار عقب*نشيني نيروهاي صهيونيستي به مرزهاي اشغال شده در جنگ 6روزه مي*شد و يا اقدام صهيونيستها در به آتش كشيدن مسجدالاقصي ـ 1348ش. ـ را محكوم كرد و حتي در شكل*گيري سازمان كنفرانس اسلامي كه نتيجه همان آتش*سوزي بود، نقش مديريتي داشت*.

اسلام ستيزي تنها ويژگي مشترك شاه و ناصر

شاه وناصر با همه اختلافات بنياني كه با هم داشتند، يك ويژگي مشترك داشتند و آن مبارزه با احساسات اسلامي مردمشان بود.
«مبارزه با اسلام گرايي ملتها» و «تظاهر به اسلام خواهي نزد ملتها» دو پديده كاملاً متناقض است*. اين واقعيت در اكثر كشورهاي اسلامي كه توسط حكومت*هاي لائيك اداره مي*شوند وجود دارد. شاه ايران*، رئيس جمهور مصر و رهبران بسياري از دولتها خود را مسلمان و معتقد به ارزشهاي اسلامي جلوه مي*دهند و در اين راستا، فيلمهاي نمايشي از نماز و زيارت و عبادات صوري آنها منتشر مي*گردد، در حالي كه عموماً در مبارزه با اسلام خواهي مردمشان وجه مشترك دارند.

پس از سقوط پادشاهي ملك فاروق در مصر اين پديده متناقض ـ تظاهر به دينداري و سركوب دينداران ـ يكي از مشخصات سياسي و فرهنگي زمامداران مصر شده است. عبدالناصر خود را چنان اسلام*گرا و دين*دار نشان داده و توانسته بود پايگاههاي نيرومندي در ميان افراد مذهبي مصر به دست آورد كه بعضي مفسران سياسي*، به قدرت رسيدن او را در مصر بيشس از هر چيز مرهون حمايت جنبش اخوان المسلمين مي*دانند.

قدرت عبدالناصر درمصر مرهون قطع ارتباط فاروق با ملت مسلمان مصر و پناه بردن وي به انگليسي*ها و تعميق شكاف عقيدتي موجود ميان دو طرز تفكر حاكم بر دولت و ملت بود. ناصر، قدرت و نفوذ خود را در مصر، هنگامي از دست داد كه از يكسو تز جدايي دين از سياست را به عنوان بخشي از منطق ناصريسم مطرح ساخت و از سوي ديگر به تدريج مبارزه با اخوان المسلمين، سران، اعضأ و هواداران آن را آغاز كرد.

با پيروزي ناصر، اخوان المسلمين به حاشيه رانده شد. از جمله رهبر آن «عمر تلمساني*» در اوايل حكومت ناصر به زندان افتاد و تا زمان مرگش 17 سال در زندان ماند؛ سيد قطب متفكر بزرگ اسلامي مصر، به دار آويخته شد و اقدامات خشن ديگري عليه مسلمانان مبارز و انديشمند مصري به وقوع پيوست. هنگامي كه ناصر در شهريور 1349 درگذشت بيشتر مردم مسلمان مصر، اين خبر را با بي*تفاوتي شنيدند.

سادات وتشديد مبارزه با مسلمانان*

با مرگ ناصر، معاون وي انورسادات*، قدرت را در دست گرفت*. اين تحولات سبب شد تا شاه ايران مناسبات از دست رفته خود در دوران ناصر را با نزديك شدن به سادات جبران كند. انگيزه*هاي چندي نيز در اين تصميم به شاه كمك مي*كرد. در واقع از آخرين روزهاي حيات ناصر كسي بر كرسي زمامداري مصر تكيه زده بود كه مانند شاه ايران مشتاق رابطه با اسرائيل بود، هرچند كه درآن دوره به اقتضاي شرايط سياسي جرأت علني ساختن اين اشتياق را نداشت. در پي مرگ عبدالناصر، به دستور شاه*، هويدا ـ نخست وزير وقت ايران ـ در مراسم تشييع جنازه ناصر در قاهره شركت كرد و زمينه توسعه روابط آتي را فراهم آورد. سادات نيز در پاييز 1350ش. به تهران آمد و شرايط سياسي براي ازسرگيري همكاري*ها و مناسبات دو كشور مهيا شد. اقدام سادات در اخراج مستشاران روسي از مصرـ 1351 ش. ـ و رويكرد وي به امريكا نيز سبب تحكيم هرچه بيشتر روابط دو دولت شد.

مرگ ناصر و به قدرت رسيدن سادات باعث شد تا دولت مصر در جنگ رمضان (1352ش.) عليرغم خشم و كينه ضدصهيونيستي مردم و بسياري از نيروهاي مسلمان ارتش مصر تمايلي به ادامه آن نداشته باشد. بر اين اساس اين جنگ بلافاصله با اعلام آتش بس سازمان ملل و پذيرش آن از سوي سادات و در حالي كه تمامي صحراي سينا در اشغال صهيونيست*ها بود، خاتمه يافت*. در خلال جنگ رمضان مبارزه با مسلمانان مصري نيز از سر گرفته شد. سادات از اواسط دهه 50 ش. تدريجاً به پرچمدار مبارزه عليه اسلام*گرايي در شمال آفريقا تبديل شد. او نيروهاي بسياري به سودان فرستاد تا به «جعفرنميري*» كه با جنبش اسلامي «المهدي*» درگير بود، ياري رساند. گفته مي*شود حسني مبارك نيز كه در آن زمان فرمانده نيروي هوايي مصر بود، درحملات هوايي عليه نيروها ومناطق مربوط به جنبش صادق المهدي نقش به سزايي ايفا كرد. چندين هزار تلفات انساني نيروها و هواداران اين جنبش را، به حساب حملات هوايي حسني مبارك گذارده*اند. مبارك در 4 سال اول زمامداري*اش كه با آخرين سال*هاي حكومت نميري مقارن بود، روابط صميمانه*اي را با او داشت و نميري پس از سرنگوني، مدت 14 سال در مصر پناه گرفت.

اگر جمال عبدالناصر مبارزه با مسلمانان را به صورت مخفي و با توجيهات عوامفريبانه انجام مي*داد، سادات شمشير را از رو كشيده و علناً سخن از بستن مساجد، قلع و قمع روحانيون و حتي سركوب مخالفين اسرائيل به ميان آورد. سادات در تابستان 1359 ش. درجمع مفتي*هاي درباري مصر طي سخناني عملكرد گروههاي اسلامي مصر از جمله سازمان اسلامي الجهاد، سازمان اخوان المسلمين*، سازمان حمايت اسلامي و... را مغاير با احكام اسلام دانسته و دين اسلام را ديني صلح*دوست معرفي كرده بود و از جانب ديگر در همان حال بر ضرورت جدايي دين از سياست تأكيد مي*كرد.
چهار سال پس از جنگ رمضان، هنگامي كه سادات در پاييز 1354 ش. در ناباوري ملتهاي مسلمان به اسرائيل سفر كرد، شاه ايران بعد از كارتر دومين رئيس كشوري بود كه اين سفر را مورد حمايت قرار داد. شاه از مشوقان سادات در اين سفر و در تلاشهاي قاهره براي صلح با صهيونيستها بود. هنگامي كه سادات در 25 خرداد 1355 به تهران آمد، شاه تلاش كرد تا وي را به برقراري رابطه سياسي با رژيم صهيونيستي متقاعد سازد. مقامات قاهره بعدها به حمايت*هاي شاه از سادات در ايجاد روابط با صهيونيستها اذعان كردند. به همين دليل سفر سادات به بيت*المقدس كه يكسال بعد صورت گرفت و همچنين پيمان كمپ ديويد كه متعاقب آن در امريكا منعقد شد، از ابتداي شكل*گيري تا مراحل نهايي آن، مورد حمايت شاه قرار داشت*. به همين دليل بود كه پس از امضاي اين پيمان*، حسني مبارك از سوي سادات براي ارائه گزارشي به شاه ايران وارد تهران شد.

فرمان امام خميني(ره) براي قطع رابطه با مصر

سفر سادات به بيت*المقدس و سپس انعقاد پيمان كمپ ديويد مقارن با وقوع انقلاب اسلامي ايران بود. از اين رو با پيروزي انقلاب، روابط تهران با قاهره در اعتراض به انعقاد اين معاهده قطع شد.

انقلاب اسلامي، انقلابي ضدصهيونيستي و ضدامريكايي بود و طبعاً نمي*توانست رابطه مثبتي با حكومت سادات كه سرسپرده صهيونيستها شده بود داشته باشد. جمهوري اسلامي ايران 2ماه پس از پيروزي انقلاب و 9 سال پس از بازگشايي مجدد مناسبات تهران و قاهره*، روابط خود را با مصر به دستور امام خميني (ره*) قطع كرد.

گرچه در دستورالعمل حضرت امام به وزير خارجه وقت براي قطع رابطه با مصر، تنها به پيمان كمپ ديويد اشاره شده ولي تا آن زمان رژيم سادات خصومت*هاي ديگري نيز با جمهوري اسلامي ايران داشته است*. از جمله اين خصومت*ها مي*توان به پذيرايي سادات از شاه ايران در كشاكش انقلاب وخودداري از تحويل وي*، دشمني وستيزه*جويي با انقلاب اسلامي ايران و واگذاري پايگاه نظامي به امريكا براي استفاده از آن درحمله به خاك ايران*، اشاره كرد.

علاوه بر اين سادات تبليغ بسياري در مصر عليه انقلاب اسلامي و امام خميني(ره) به راه انداخته بود. وي در مصر به جان كساني افتاده بود كه با پيروزي انقلاب اسلامي ايران جاني دوباره يافته بودند و با تظاهرات خود در خيابانهاي قاهره و ديگر شهرهاي عمده مصر، حمايت خود را از انقلاب اسلامي ابراز مي*كردند. با اين حال امام خميني(ره) در حكم خود مبني بر قطع رابطه با قاهره به هيچ يك از اين دشمني*ها اشاره نكرد و تنها پيمان كمپ ديويد را كه خيانتي به كل جهان اسلام بود، مورد اشاره قرار داد. فرمان كوتاه امام چنين بود:

جناب آقاي دكتر ابراهيم يزدي وزير امور خارجه*:

با درنظر گرفتن پيمان خائنانه مصر واسرائيل و اطاعت بي چون و چراي دولت مصر از آمريكا و صهيونيسم*، دولت موقت جمهوري اسلامي ايران قطع روابط ديپلماتيك خود رابا دولت مصر بنمايد.
روح الله الموسوي الخميني

فرمان امام خميني به فاصله 5 هفته بعداز امضاي پيمان كمپ ديويد ميان انورسادات، ـ رئيس جمهور وقت مصرـ و مناخم بگين ـ نخست وزير وقت رژيم صهيونيستي ـ صادر شد.

در پي صدور اين فرمان، روابط سياسي جمهوري اسلامي ايران و مصر در اعتراض به سازش قاهره با صهيونيستها قطع شده و هنوز اين رابطه به طور رسمي بازگشايي نشده است*. بر اين اساس در تاريخچه مناسبات دو كشور، عامل «گرايش به صهيونيسم*» همواره عنصربازدارنده و تخريب كننده روابط به شمار مي*رود.

**donsaeid** · 05-18-2007, 04:44 AM

براي از سرگيري كامل روابط با ايران

مصر خواستار حذف نام خالد اسلامبولي از خيابان*هاي تهران است

وزير امورخارجه مصر اعلام كرد بخش اعظم موانع رابطه ميان ايران و مصر مربوط به نام خالد اسلامبولي در يكي از خيابان*هاي تهران است.

به نقل از خبرگزاري رويترز، مصر معتقد است از سرگيري كامل روابط با ايران ارتباط بسياري با تغيير نام خيابان خالد اسلامبولي در تهران و حذف تصوير وي از خيابان*ها دارد.

احمد ابوالغيط، وزير امورخارجه مصر در گفتگو با شبكه العربيه گفت: «اگر ايران هردوي اين نشانه*هاي خالد اسلامبولي، قاتل انور سادات،* رئيس جمهور مصر در سال 1981 را حذف كند، 90درصد مشكل حل خواهد شد.»
وي افزود: «پس از اين مسئله ما درباره شكل روابط آينده*مان گفتگو خواهيم كرد.»

ايران و مصر از زمان انقلاب اسلامي در سال 1979 روابط كامل ديپلماتيك با يكديگر نداشته*اند اما در عين حال روابط ديپلماتيك خود را در حداقل سطح حفظ كرده*اند.

محمود احمدي*نژاد رئيس جمهور ايران روز سه*شنبه اعلام كرده بود اگر مصر بخواهد ايران حاضر است سفارت خود را در اين كشور باز كند.

**donsaeid** · 05-19-2007, 05:38 PM

ما و مصري هاي بعد از اسراييل

نوشتار زير به بررسي تاريخچه روابط سياسي ايران و مصر ونقش وجودي صهيونيسم در «تخريب*» آن مي*پردازد.

چكيده: در تاريخچه مناسبات ايران ومصر، عامل «گرايش به صهيونيسم*» همواره يك عنصر بازدارنده و تخريبي بوده است*. اين پديده را مي*توان درجدائي حكومت جمال عبدالناصر و حكومت پهلوي به دليل اتحاد محمدرضا با اسرائيل و فاصله جمهوري اسلامي از حكومت مصر به دليل پيمان كمپ*ديويد و ارتباط مصري*ها با صهيونيستها به روشني مشاهده كرد. تنها پيش از تأسيس اسرائيل بود كه رويكرد سياسي دو كشور ايران ومصر بايكديگر همسويي داشت وپادشاهي بودن هر دو سبب تحكيم پيوند آنها شده بود. نوشتار زير به بررسي تاريخچه روابط سياسي ايران و مصر ونقش وجودي صهيونيسم در «تخريب*» آن مي*پردازد.

آغاز مناسبات سياسي تهران ـ قاهره*

مصر در زمستان سال 1300 ش. استقلال خود را از انگلستان به دست آورد. با اعلام خاتمه رژيم تحت الحمايگي انگليس بر مصر درسوم بهمن اين سال و اعلام استقلال مصر، دولت ايران بلافاصله اين كشور را به رسميت شناخت و سركنسولگري خود را در قاهره به سفارت ارتقاء بخشيد. در آن تاريخ به تازگي رضاخان در ايران كودتا كرده بود؛ احمدشاه آخرين سالهاي حكومت خود را پشت سر مي*گذاشت و كابينه*هاي كوتاه مدت تحت سلطه رضاخان بر كشور حكمراني مي*كردند.
روابط ايران ومصر تاپيش از آن در حد سفارت نبود. انگليسي*ها و پيش از آن، عثماني كه مصر رادر تصرف خود داشت*، تعيين كننده ماهيت و ميزان روابط كشورهاي جهان باحكومت دست نشانده*شان در قاهره بودند. نه حكومت*هاي مصر اختيارات كاملي براي برقراري مناسبات سياسي با ديگر كشورها داشتند و نه ايران در سالهاي آخر دوران قاجار سامان سياسي داشت*. با اين همه، ميان مردم دو كشور نوعي پيوند معنوي ايجاد شده بود. هر دو كشور در اواخر قرن نوزدهم و اوائل قرن بيستم ميلادي مورد تهديد و آزار انگليسي*ها بودند و با يكديگر نوعي احساس همدردي داشتند. شايد به همين دليل نيز بعضي متفكرين مخالف استبداد قاجار در دوران مشروطه*، قاهره را مركزي براي فعاليتهاي فكري خود ساخته بودند.
سالهاي جنگ جهاني اول و مبارزه مردم هر دو كشور با سلطه انگليس*ها، پيوند ميان دوملت ايران و مصر را افزايش داد. اوج اين مبارزات را مي*توان درحركت آزادي*خواهانه مردم ايران عليه قرارداد 1919 ـ منعقده بين وثوق الدوله و انگليس ـ مشاهده كرد.
معاصر باهمين حركت آزاديخواهي*، در مصر نيز مبارزات مردمي عليه سلطه انگليس وجود داشت كه نهايتاً در 1300 ش . به استقلال مصر انجاميد.
سفارت ايران درقاهره تا هنگام انقراض سلسله قاجار ـ1304ش .ـ فعال نبود، اما پس از آن و در پي تاجگذاري رضاخان ـ1305ش . ـ اولين قرارداد مودت و دوستي ميان دو كشور در 1307 ش. منعقد شد.

اشتراكات سياسي پادشاهي ايران ومصر

مناسبات رضاخان با حكومت ملك فؤاد در مصر صميمي بود. در مجموع*، روابط تهران وقاهره از 1300 ش . كه سفارت ايران در مصر داير شد، تا 1331 ش. كه حكومت سلطنتي در اين كشور منقرض گرديد، دو ويژگي اصلي داشت*: اول، همكاري *مثبت دولتي و مناسبات صميمي در سطح دو حكومت و دوم، مبارزه مشترك دو حكومت با اسلام*خواهي مردم*. هم حكومت پادشاهي هر دو كشور و سلطه انگليس بر هر دو نظام* و هم مبارزه مشترك آنها با اسلام*گرايي در كشورشان موجبات گرمي مناسبات را فراهم آورده بود.
رضاخان در ايران*، آتاتورك در تركيه*، امان الله خان در افغانستان و خاندان فؤاد وفاروق در مصر مشغول اسلام*زدايي بودند. همه بر طبل جدايي دين از سياست مي*كوبيدند و اسلام درباري، سازشكاري و بي تحركي را ترويج مي*كردند. تبليغ بي حجابي*، رواج بي ديني*، سركوب روحانيون و اسلام*شناسان*، رواج مفاسد اخلاقي*، بها دادن به چهره*هاي فرنگ رفته و تلاش براي كمرنگ ساختن مظاهر اسلامي*، ويژگي اين كشورها طي سه دهه اول قرن جاري شمسي بود.
يكي ازدلايلي كه به طور موقت به تحكيم روابط تهران وقاهره انجاميد، ازدواج محمدرضا پهلوي ـ وليعهد وقت ايران ـ با فوزيه ـ دختر ملك فؤاد و خواهر ملك فاروق پادشاه مصر ـ در اسفند 1317 بود*. اين ازدواج كه دو سال ونيم قبل ازسقوط رضاخان و تبعيد اوبه آفريقاي جنوبي صورت گرفت*، تنها 10 سال دوام آورد و در 1327 ش. به متاركه انجاميد و روابط دو دولت مصر و ايران را به سردي كشاند.
در سالهاي جنگ دوم جهاني هر دو ملت مصر وايران از اشغال*گران انگليسي در رنج بودند. دولت*هاي هر دو كشور نيز عليرغم سلطه انگليس، نيم نگاهي هم به آلمان هيتلري داشتند. حضور نيروهاي انگليسي در مصر و در كانال سوئز در گرايش به هيتلر بي*تأثير نبود. در ايران، اين گرايش بابركناري رضاخان توسط متفقين و جايگزيني محمدرضا*، خنثي شد

جمال عبدالناصر و روابط تهران و قاهره

در پي سقوط ملك فاروق در تابستان 1331 ش. و به قدرت رسيدن نظاميان چپگرا از جمله ژنرال محمد نجيب و جمال عبدالناصر، روابط تهران وقاهره تيره شد. حكومت ايران دولت هم*پيمان خود را در مصر از دست داده و دولت ديگري در ضديت با نظام سلطنتي و انگيزه*هاي سوسياليستي و چپگرايانه به قدرت رسيد. حكومت جديد مصر با مخالفين شاه از جمله مصدق، روابطي برقرار كرد . حكومت مصر پس از سقوط ملك فاروق، از مبارزات ملي شدن صنعت نفت ايران حمايت مي*كرد. به همين دليل، سفر محمدمصدق ـ نخست وزير وقت ايران ـ به قاهره با استقبال جمال عبدالناصر و ديگر مقامات مصري روبه رو شد، اما كودتاي 28 مرداد 1332 و بازگشت شاه بهبود مناسبات دو كشور را از بين برد.
بدبيني جمال عبدالناصر نسبت به شاه*، جاي گرفتن دو رژيم در دو بلوك* سياسي متفاوت ـ شرق وغرب ـ اختلاف ناصر بارژيم صهيونيستي، هم*پيماني شاه با صهيونيست*ها و عوامل ديگر، به دوري تدريجي تهران و قاهره انجاميد. اتحاد جماهير شوروي و ساير دولت*هاي كمونيستي*، به تدريج با مصر متحد شدند. در مقابل امريكا، انگليس، اسراييل و ساير رژيمهاي غربگرا، نيز با شاه متحد شدند. تحت تأثير اين تحولات، دهه 30 شمسي*، دهه روابط تيره ايران ومصر بود. در اين دهه پيمان انگليسي و ضدكمونيستي بغداد، كه به سنتو تبديل شد (1334ش.)؛ جنگ فرانسه، انگليس و اسرائيل عليه مصر در مسأله ملي شدن كانال سوئز (1335ش.)؛ اعلام دكترين ضدكمونيستي آيزنهاور (1336) دخالت نظامي آمريكا در لبنان (1337)؛ تشكيل جمهوري متحده عربي در مصر وسوريه (1337ش.) ؛ برقراري روابط بين ايران و رژيم صهيونيستي (1338ش.) و افزايش ناگهاني صادرات نفت ايران به اسرائيل (1339ش.) را شاهد هستيم*.

**donsaeid** · 05-19-2007, 05:39 PM

قطع رابطه سياسي مصر با ايران*

در تابستان 1339ش. جمال عبدالناصر در پي نطق شديداللحني عليه حكومت شاه*، دستور قطع رابطه سياسي با تهران رابه دليل هم*پيماني شاه با اشغالگران صهيونيست صادر كرد.
جمال عبدالناصر در نطق خود شاه را همدست صهيونيستها ناميد واين همدستي را مغاير با آرمان كشورهاي عربي و اسلامي تلقي كرد. متعاقب اين اقدام ناصر، شيخ شلتوت رئيس دانشگاه الازهر نيز طي تلگرامي به شاه ـ 5مرداد 1339 ـ اقدام وي را در شناسايي سياسي رژيم صهيونيستي و ايجاد رابطه سياسي با اين رژيم، را خيانت به مسلمين ناميد و از وي انتقاد كرد. شاه نيز 5 روز بعد در پاسخ به تلگرام رئيس الازهر اعلام كرد شناسايي اسرائيل توسط ايران*، 10 سال قبل صورت گرفته و اكنون اتفاق تازه*اي نيفتاده است*.
روابط مصر باتهران 10 سال قطع بود. شهريور 1349، يك ماه پيش از مرگ ناصر و هنگامي كه سادات در دوره بيماري منجر به فوت ناصر زمام امور را به دست گرفته بود، رابطه دو كشور مجدداً برقرار شد. با اين حال اقدام ناصر نه تنها درجهان اسلام بلكه در بين روشنفكران، تحصيلكردگان و محافل مطبوعاتي و سياسي مصر نيز يك اقدام منطقي و ستودني تلقي شد. از نظر افكار عمومي مصر و ساير ملتهاي مسلمان*، هم پيماني شاه با اسرائيل در شرايطي كه خاورميانه در آتش تجاوزات رژيم صهيونيستي مي*سوخت*، يك خيانت نابخشودني به جهان اسلام بود.
ناصر با اين اقدام، صف دوستان و دشمنان رژيم صهيونيستي را از يكديگر متمايز ساخت*. بديهي است آنهايي كه در اوج دشمني ملتهاي مسلمان خاورميانه به ياري حكومت صهيونيستي مي*شتابند و هم آن را به رسميت مي*شناسند و هم ديگران را به مشي سياسي خويش دعوت مي*كنند، بيگانه*هايي هستند كه بايد مطرود همه كشورها، ملتها و دولتها قرار گيرند.
با وجود اين قطع رابطه، شاه نه تنها قدمي از دوستي با اسرائيل فاصله نگرفت، بلكه هر روز پيوندهاي پنهان و آشكارش با صهيونيستها مستحكم*تر مي*شد و حتي تلاش مي*كرد تا نقش ژاندارم منطقه را براي واداشتن دولتهاي عرب به همزيستي مسالمت*آميز با اسرائيل ايفا كند.
در 23 مرداد 1339، اتحاديه عرب بااعمال نفوذ جمال عبدالناصر، نام خليج فارس را به نام جعلي «خليج عربي*» تغيير داد وكنفرانس حقوقدانان عرب نيز در 1343 ش. تحت نفوذ ناصر، براي نخستين بار از خوزستان ايران با نام جعلي «عربستان*» ياد كردند. اين اقدامات كه با پوشش «پان عربيسم*» تبليغ مي*شد، از سويي شكاف بيشتر بين شاه و ساير رژيم*هاي عرب را در پي داشت و از سوي ديگر به حمايت بيش از پيش امريكا و رژيم صهيونيستي از شاه انجاميد.
شكست جمال عبدالناصر و ديگر دولتهاي هم پيمان از رژيم صهيونيستي در جنگ 6روزه (1346ش.) آسيب بزرگي به تفكر ناصريسم در منطقه وارد آورد. ناصر پس از اين جنگ، در انزوا قرار گرفت. از سوي ديگر شاه نيز براي آن كه در معرض نفرت ملتهاي مسلمان قرار نگيرد، در عين حفظ مناسبات پنهان خود با صهيونيستها، گاه و بيگاه عليه آنان موضعگيري مي*كرد. از جمله اين كه همواره خواستار عقب*نشيني نيروهاي صهيونيستي به مرزهاي اشغال شده در جنگ 6روزه مي*شد و يا اقدام صهيونيستها در به آتش كشيدن مسجدالاقصي ـ 1348ش. ـ را محكوم كرد و حتي در شكل*گيري سازمان كنفرانس اسلامي كه نتيجه همان آتش*سوزي بود، نقش مديريتي داشت*.
اسلام ستيزي تنها ويژگي مشترك شاه و ناصر
شاه وناصر با همه اختلافات بنياني كه با هم داشتند، يك ويژگي مشترك داشتند و آن مبارزه با احساسات اسلامي مردمشان بود.
«مبارزه با اسلام گرايي ملتها» و «تظاهر به اسلام خواهي نزد ملتها» دو پديده كاملاً متناقض است*. اين واقعيت در اكثر كشورهاي اسلامي كه توسط حكومت*هاي لائيك اداره مي*شوند وجود دارد. شاه ايران*، رئيس جمهور مصر و رهبران بسياري از دولتها خود را مسلمان و معتقد به ارزشهاي اسلامي جلوه مي*دهند و در اين راستا، فيلمهاي نمايشي از نماز و زيارت و عبادات صوري آنها منتشر مي*گردد، در حالي كه عموماً در مبارزه با اسلام خواهي مردمشان وجه مشترك دارند.
پس از سقوط پادشاهي ملك فاروق در مصر اين پديده متناقض ـ تظاهر به دينداري و سركوب دينداران ـ يكي از مشخصات سياسي و فرهنگي زمامداران مصر شده است. عبدالناصر خود را چنان اسلام*گرا و دين*دار نشان داده و توانسته بود پايگاههاي نيرومندي در ميان افراد مذهبي مصر به دست آورد كه بعضي مفسران سياسي*، به قدرت رسيدن او را در مصر بيشس از هر چيز مرهون حمايت جنبش اخوان المسلمين مي*دانند.
قدرت عبدالناصر درمصر مرهون قطع ارتباط فاروق با ملت مسلمان مصر و پناه بردن وي به انگليسي*ها و تعميق شكاف عقيدتي موجود ميان دو طرز تفكر حاكم بر دولت و ملت بود. ناصر، قدرت و نفوذ خود را در مصر، هنگامي از دست داد كه از يكسو تز جدايي دين از سياست را به عنوان بخشي از منطق ناصريسم مطرح ساخت و از سوي ديگر به تدريج مبارزه با اخوان المسلمين، سران، اعضأ و هواداران آن را آغاز كرد.
با پيروزي ناصر، اخوان المسلمين به حاشيه رانده شد. از جمله رهبر آن «عمر تلمساني*» در اوايل حكومت ناصر به زندان افتاد و تا زمان مرگش 17 سال در زندان ماند؛ سيد قطب متفكر بزرگ اسلامي مصر، به دار آويخته شد و اقدامات خشن ديگري عليه مسلمانان مبارز و انديشمند مصري به وقوع پيوست. هنگامي كه ناصر در شهريور 1349 درگذشت بيشتر مردم مسلمان مصر، اين خبر را با بي*تفاوتي شنيدند.

سادات وتشديد مبارزه با مسلمانان*

با مرگ ناصر، معاون وي انورسادات*، قدرت را در دست گرفت*. اين تحولات سبب شد تا شاه ايران مناسبات از دست رفته خود در دوران ناصر را با نزديك شدن به سادات جبران كند. انگيزه*هاي چندي نيز در اين تصميم به شاه كمك مي*كرد. در واقع از آخرين روزهاي حيات ناصر كسي بر كرسي زمامداري مصر تكيه زده بود كه مانند شاه ايران مشتاق رابطه با اسرائيل بود، هرچند كه درآن دوره به اقتضاي شرايط سياسي جرأت علني ساختن اين اشتياق را نداشت. در پي مرگ عبدالناصر، به دستور شاه*، هويدا ـ نخست وزير وقت ايران ـ در مراسم تشييع جنازه ناصر در قاهره شركت كرد و زمينه توسعه روابط آتي را فراهم آورد. سادات نيز در پاييز 1350ش. به تهران آمد و شرايط سياسي براي ازسرگيري همكاري*ها و مناسبات دو كشور مهيا شد. اقدام سادات در اخراج مستشاران روسي از مصرـ 1351 ش. ـ و رويكرد وي به امريكا نيز سبب تحكيم هرچه بيشتر روابط دو دولت شد.
مرگ ناصر و به قدرت رسيدن سادات باعث شد تا دولت مصر در جنگ رمضان (1352ش.) عليرغم خشم و كينه ضدصهيونيستي مردم و بسياري از نيروهاي مسلمان ارتش مصر تمايلي به ادامه آن نداشته باشد. بر اين اساس اين جنگ بلافاصله با اعلام آتش بس سازمان ملل و پذيرش آن از سوي سادات و در حالي كه تمامي صحراي سينا در اشغال صهيونيست*ها بود، خاتمه يافت*. در خلال جنگ رمضان مبارزه با مسلمانان مصري نيز از سر گرفته شد. سادات از اواسط دهه 50 ش. تدريجاً به پرچمدار مبارزه عليه اسلام*گرايي در شمال آفريقا تبديل شد. او نيروهاي بسياري به سودان فرستاد تا به «جعفرنميري*» كه با جنبش اسلامي «المهدي*» درگير بود، ياري رساند. گفته مي*شود حسني مبارك نيز كه در آن زمان فرمانده نيروي هوايي مصر بود، درحملات هوايي عليه نيروها ومناطق مربوط به جنبش صادق المهدي نقش به سزايي ايفا كرد. چندين هزار تلفات انساني نيروها و هواداران اين جنبش را، به حساب حملات هوايي حسني مبارك گذارده*اند. مبارك در 4سال اول زمامداري*اش كه با آخرين سال*هاي حكومت نميري مقارن بود، روابط صميمانه*اي را با او داشت و نميري پس از سرنگوني، مدت 14 سال در مصر پناه گرفت.
اگر جمال عبدالناصر مبارزه با مسلمانان را به صورت مخفي و با توجيهات عوامفريبانه انجام مي*داد، سادات شمشير را از رو كشيده و علناً سخن از بستن مساجد، قلع و قمع روحانيون و حتي سركوب مخالفين اسرائيل به ميان آورد. سادات در تابستان 1359 ش. درجمع مفتي*هاي درباري مصر طي سخناني عملكرد گروههاي اسلامي مصر از جمله سازمان اسلامي الجهاد، سازمان اخوان المسلمين*، سازمان حمايت اسلامي و... را مغاير با احكام اسلام دانسته و دين اسلام را ديني صلح*دوست معرفي كرده بود و از جانب ديگر در همان حال بر ضرورت جدايي دين از سياست تأكيد مي*كرد.
چهار سال پس از جنگ رمضان، هنگامي كه سادات در پاييز 1354 ش. در ناباوري ملتهاي مسلمان به اسرائيل سفر كرد، شاه ايران بعد از كارتر دومين رئيس كشوري بود كه اين سفر را مورد حمايت قرار داد. شاه از مشوقان سادات در اين سفر و در تلاشهاي قاهره براي صلح با صهيونيستها بود. هنگامي كه سادات در 25 خرداد 1355 به تهران آمد، شاه تلاش كرد تا وي را به برقراري رابطه سياسي با رژيم صهيونيستي متقاعد سازد. مقامات قاهره بعدها به حمايت*هاي شاه از سادات در ايجاد روابط با صهيونيستها اذعان كردند. به همين دليل سفر سادات به بيت*المقدس كه يكسال بعد صورت گرفت و همچنين پيمان كمپ ديويد كه متعاقب آن در امريكا منعقد شد، از ابتداي شكل*گيري تا مراحل نهايي آن، مورد حمايت شاه قرار داشت*. به همين دليل بود كه پس از امضاي اين پيمان*، حسني مبارك از سوي سادات براي ارائه گزارشي به شاه ايران وارد تهران شد.

فرمان امام خميني(ره) براي قطع رابطه با مصر

سفر سادات به بيت*المقدس و سپس انعقاد پيمان كمپ ديويد مقارن با وقوع انقلاب اسلامي ايران بود. از اين رو با پيروزي انقلاب، روابط تهران با قاهره در اعتراض به انعقاد اين معاهده قطع شد.
انقلاب اسلامي، انقلابي ضدصهيونيستي و ضدامريكايي بود و طبعاً نمي*توانست رابطه مثبتي با حكومت سادات كه سرسپرده صهيونيستها شده بود داشته باشد. جمهوري اسلامي ايران 2 ماه پس از پيروزي انقلاب و 9سال پس از بازگشايي مجدد مناسبات تهران و قاهره*، روابط خود را با مصر به دستور امام خميني (ره*) قطع كرد.
گرچه در دستورالعمل حضرت امام به وزير خارجه وقت براي قطع رابطه با مصر، تنها به پيمان كمپ ديويد اشاره شده ولي تا آن زمان رژيم سادات خصومت*هاي ديگري نيز با جمهوري اسلامي ايران داشته است*. از جمله اين خصومت*ها مي*توان به پذيرايي سادات از شاه ايران در كشاكش انقلاب وخودداري از تحويل وي*، دشمني وستيزه*جويي با انقلاب اسلامي ايران و واگذاري پايگاه نظامي به امريكا براي استفاده از آن درحمله به خاك ايران*، اشاره كرد.
علاوه بر اين سادات تبليغ بسياري در مصر عليه انقلاب اسلامي و امام خميني(ره) به راه انداخته بود. وي در مصر به جان كساني افتاده بود كه با پيروزي انقلاب اسلامي ايران جاني دوباره يافته بودند و با تظاهرات خود در خيابانهاي قاهره و ديگر شهرهاي عمده مصر، حمايت خود را از انقلاب اسلامي ابراز مي*كردند. با اين حال امام خميني(ره) در حكم خود مبني بر قطع رابطه با قاهره به هيچ يك از اين دشمني*ها اشاره نكرد و تنها پيمان كمپ ديويد را كه خيانتي به كل جهان اسلام بود، مورد اشاره قرار داد. فرمان كوتاه امام چنين بود:
جناب آقاي دكتر ابراهيم يزدي وزير امور خارجه*:
با درنظر گرفتن پيمان خائنانه مصر واسرائيل و اطاعت بي چون و چراي دولت مصر از آمريكا و صهيونيسم*، دولت موقت جمهوري اسلامي ايران قطع روابط ديپلماتيك خود رابا دولت مصر بنمايد.
روح الله الموسوي الخميني
فرمان امام خميني به فاصله 5هفته بعداز امضاي پيمان كمپ ديويد ميان انورسادات، ـ رئيس جمهور وقت مصرـ و مناخم بگين ـ نخست وزير وقت رژيم صهيونيستي ـ صادر شد.
در پي صدور اين فرمان، روابط سياسي جمهوري اسلامي ايران و مصر در اعتراض به سازش قاهره با صهيونيستها قطع شده و هنوز اين رابطه به طور رسمي بازگشايي نشده است*. بر اين اساس در تاريخچه مناسبات دو كشور، عامل «گرايش به صهيونيسم*» همواره عنصربازدارنده و تخريب كننده روابط به شمار مي*رود.

Tehran - Cairo Relations

Tehran - Cairo Relations

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment