Tweet
Khalije Fars ( Persian Gulf )
** خليج فارس در دو سده گذشته
خليج فارس و نام پرتوافكن آن مناسبتي است كه ايرانيان در مام وطن و ديگر نقاط گيتي در روز دهم ارديبهشت ماه هر سال بعنوان "روز ملي خليج فارس" به پاسداشت ميراث گرانسنگ ايرانيان باستان بپردازند. ميراثي كه در مناسبتها و نمادهاي ملي متجلي مي*شود و ايرانيان آزادانديش روزگار كهن براي فرزندان خود به يادگار گذارده*اند تا مايه فخر و مباهات نسلهاي بعدي باشد و ايرانيان همواره به خاطر آورند كه نمادهاي ميهني و ملي آنان كه با پوششي از باورهاي ژرف ديني و الهي مزين و متبرك شده است، در هميشه تاريخ موجب باليدن آنان است.
در اين ميان گستره نيلگون جنوب ايران كه زماني جملگي آن در درون قلمرو ايرانيان قرار داشت، جايگاهي ويژه و رتبه*اي شاخص در تمدن كشور ما دارد.
خليج فارس و كشورهاي پيرامون آن به دلايلي مانند موقعيت استراتژيك، منابع هيدروكربوري غني، ملاحظات سياسي، موضوعات اقتصادي و پويايي و جوامع مستقر در كشورها و كرانه*هاي مجاور آن در زمره مهمترين مناطق سياسي و اقتصادي جهان بشمار مي*رود و آگاهي و اطلاع از وقايع تاريخي و تعقيب تحولات كنوني آن الزام*آور و ضرورتي انكارناپذير است.
به اين معنا كه وقوع هر رويدادي در خليج فارس به علت ارتباط تنگاتنگ آن با كل مسايل جهاني واقعه*اي حايز اهميت محسوب مي*گردد و در اين مقوله كه آگاهي تاريخي از تحولات اين منطقه ياريگر تصميم گيريها و رويكردهاي سنجيده و بخردانه است، نمي*توان تشكيكي وارد كرد.
در اين ميان گستره نيلگون جنوب ايران كه زماني جملگي آن در درون قلمرو ايرانيان قرار داشت، جايگاهي ويژه و رتبه*اي شاخص در تمدن كشور ما دارد.
خليج فارس و كشورهاي پيرامون آن به دلايلي مانند موقعيت استراتژيك، منابع هيدروكربوري غني، ملاحظات سياسي، موضوعات اقتصادي و پويايي و جوامع مستقر در كشورها و كرانه*هاي مجاور آن در زمره مهمترين مناطق سياسي و اقتصادي جهان بشمار مي*رود و آگاهي و اطلاع از وقايع تاريخي و تعقيب تحولات كنوني آن الزام*آور و ضرورتي انكارناپذير است.
به اين معنا كه وقوع هر رويدادي در خليج فارس به علت ارتباط تنگاتنگ آن با كل مسايل جهاني واقعه*اي حايز اهميت محسوب مي*گردد و در اين مقوله كه آگاهي تاريخي از تحولات اين منطقه ياريگر تصميم گيريها و رويكردهاي سنجيده و بخردانه است، نمي*توان تشكيكي وارد كرد.
** خليج فارس در دو سده گذشته
در دو سده پيشين يعني قرون ۱۹و ۲۰ميلادي، وجوه ديگري از ويژگيها و جاذبه*هاي خليج فارس در عرصه*هاي مختلف سياسي، اقتصادي و اجتماعي هويدا و برجسته شد كه مي*توان آن را برآيندي از سه دايره هم مركز متصور شد كه مردم، دولتهاي كرانه*اي و قدرتهاي فرامنطقه*اي به ترتيب حلقه*هاي دروني، مياني و خارجي آن را تشكيل مي*دادند.
اما اين دايره*ها ضمن اينكه همگي در داشتن كانون مشترك با يكديگر پيوند داشتند، اما تحولات دو سده مذكور بويژه در سه عرصه*اي كه در بالا آمد و پيامدهاي مترتب بر آن، روابط و مناسبات پيچيده و غيرقابل پيش بيني را بوجود مي*آوردند كه به موقع خود به آن پرداخته خواهد شد.
** نام خليج فارس
از آن هنگام كه تاريخ بشر مكتوب شد و جغرافي بگونه*اي علمي در مقياس با سطح و حد تحقيق و مطالعه در دوران باستان مورد بررسي قرار گرفت، نام خليج فارس جزء چهار درياي شناخته شده يا مشهور آن زمان چشم*نواز است كه به اعتقاد يونانيان كهن همگي از يك اقيانوس عظيم به وسعتي معادل همه آبهاي جهان سرچشمه مي*گرفتند و بسيار پيش از آنكه داريوش هخامنشي امپراتور ايران در كتيبه*هاي خود از درياي پارس سخن براند، حتي غيرايرانيان هم اين پهنه آبي را با نام پارس مي*شناختند.
در روزگاري پيش تر از ميلاد مسيح و در زمان شكوفايي تمدن هلنيسم، دانشمندان و جغرافي دانان عصر كهن از "طالس" تا "هكاتوس" خليج فارس را با نام راستين آن در تحريرات خود مضبوط كردند تا آنكه نوبت به "استرابو" ملقب به پدر جغرافيا رسيد كه بيش از دو هزار سال پيش مقارن با ميلاد مسيح نام درياي پارس را بر صحيفه تاريخ نگاشت تا سندي باشد براي افشاي ماهيت آنان كه براي نيل به اغراض خود از جعل تاريخ هم پروا ندارند و اسامي مجعول را مستمسكي براي تقويت و گسترش "ايسم"هاي خود ساخته قرار مي*دهند تا به اين منوال نه براي خدمت به منافع مردم خود كه در وهله اول صيانت از تخت و كيانشان دوام و قوام بيشتر دهند.
پس از اسلام نيز آن زمان كه واژه*سازي و روياپردازي براي خلق اسامي مجعول عاري از قبح نشده و جزء سنتهاي سياست پيشگان و عوامل آنان در نيامده بود، جملگي علماي غيرايراني و حتي دانشمندان عرب مانند "شهاب*الدين النويري" و "ابن حوقل النصيبي بغدادي" كه نام خليج فارس را همراه با نقشه آن بگونه*اي مستند مشخص كرده است، با حفظ حرمت قلم، تشكيك در نام اين دريا را حتي در ذهن خود خطور ندادند و پايبندي به صداقت و راست*انديشي را از خود به يادگار گذاردند.
نام مجعول "خليج عربي" تازه در ساليان اخير براي نخستين بار از دهان كساني خارج شد كه خود نيز به نادرستي گفتارشان ايمان داشتند اما شيفتگي قدرت و نشئگي شهرت و اقتضاي زمانه، جايگزين صداقت و درست گفتاري شده بود در واقع نام جعلي خليج عربي براي بار نخست از سوي "عبدالكريم قاسم" رييس جمهوري اسبق عراق عنوان شد و اين افسر جاه*طلب كه توهم رهبري جهان عرب او را وسوسه كرده بود، چنين مي*پنداشت كه مي*تواند با اجراي برخي ترفندها، بديل "جمال عبدالناصر" رييس جمهوري كاريزماتيك مصر باشد كه با سخنان آتشين بر كوره "پان عربيسم" مي*دميد و بي*وقفه بر طبل ناسيوناليسم عرب و مخالفت با آمريكا و رژيم صهيونيستي مي*كوبيد.هر چند كه بعدها فاش شد او در تمام دوران ۱۸ساله زمامداري خود بر سرزمين اهرام با سردمداران واشنگتن سر و سر داشته است.
به هر روي قاسم به زعم خود فرصت را مناسب انگاشت و با روياپردازي اعراب را به فرزين بندي در مقابل ايرانيان و دشمن عجم فراخواند. يعني دشمني كه سينه به سينه عراق بود و در اوهام قاسم بين*النهرين و عراق به جبهه مقدم عربي در مقابل دشمن پارسي بدل مي*گشت.
قاسم كه در ابرها سير مي*كرد براي تحقق روياهاي خودبافته*اش مجال كافي نيافت و خود در كودتايي ديگر بدست همپالكي*هاي سابق واژگون و آخرين صفحه زندگي*اش با خون نوشته شد و كودتاگران بدن مثله شده*اش را در خيابانهاي بغداد چرخاندند تا هدف سنگ پراني كودكان و اوباش باشد اما رويه هنجارستيز او در جعل اسامي تاريخي نظر عبدالناصر را هم جلب كرد و او نيز نام مجعول خليج عربي را چاشني مناسبي براي تقويت پان عربيسم پنداشت و اين نام را مكرر دستمايه تهييج احساسات اعراب قرار داد، بي*آنكه توجه داشته باشد خود وي پيش تر قلمرو جهان عرب را از "اقيانوس اطلس تا خليج فارس" مشخص كرده بود.
نام مجعول "خليج عربي" تازه در ساليان اخير براي نخستين بار از دهان كساني خارج شد كه خود نيز به نادرستي گفتارشان ايمان داشتند اما شيفتگي قدرت و نشئگي شهرت و اقتضاي زمانه، جايگزين صداقت و درست گفتاري شده بود در واقع نام جعلي خليج عربي براي بار نخست از سوي "عبدالكريم قاسم" رييس جمهوري اسبق عراق عنوان شد و اين افسر جاه*طلب كه توهم رهبري جهان عرب او را وسوسه كرده بود، چنين مي*پنداشت كه مي*تواند با اجراي برخي ترفندها، بديل "جمال عبدالناصر" رييس جمهوري كاريزماتيك مصر باشد كه با سخنان آتشين بر كوره "پان عربيسم" مي*دميد و بي*وقفه بر طبل ناسيوناليسم عرب و مخالفت با آمريكا و رژيم صهيونيستي مي*كوبيد.هر چند كه بعدها فاش شد او در تمام دوران ۱۸ساله زمامداري خود بر سرزمين اهرام با سردمداران واشنگتن سر و سر داشته است.
به هر روي قاسم به زعم خود فرصت را مناسب انگاشت و با روياپردازي اعراب را به فرزين بندي در مقابل ايرانيان و دشمن عجم فراخواند. يعني دشمني كه سينه به سينه عراق بود و در اوهام قاسم بين*النهرين و عراق به جبهه مقدم عربي در مقابل دشمن پارسي بدل مي*گشت.
قاسم كه در ابرها سير مي*كرد براي تحقق روياهاي خودبافته*اش مجال كافي نيافت و خود در كودتايي ديگر بدست همپالكي*هاي سابق واژگون و آخرين صفحه زندگي*اش با خون نوشته شد و كودتاگران بدن مثله شده*اش را در خيابانهاي بغداد چرخاندند تا هدف سنگ پراني كودكان و اوباش باشد اما رويه هنجارستيز او در جعل اسامي تاريخي نظر عبدالناصر را هم جلب كرد و او نيز نام مجعول خليج عربي را چاشني مناسبي براي تقويت پان عربيسم پنداشت و اين نام را مكرر دستمايه تهييج احساسات اعراب قرار داد، بي*آنكه توجه داشته باشد خود وي پيش تر قلمرو جهان عرب را از "اقيانوس اطلس تا خليج فارس" مشخص كرده بود.
** پيروزي انقلاب اسلامي، اوجگيري دعاوي كهنه
تا زمان حكومت شاه مخلوع ، را يدك مي*كشيد، شيوخ و زمامداران منطقه*اي كه با توجه به داشتن پدرخوانده مشترك با شاه احساس يگانگي بيشتري مي*كردند، چندان وقعي به فريادهاي ناساز نمي*دادند و ضرورتي نمي*ديدند با حكومت پهلوي كه نيروهايش را براي سركوب مخالفان سلاطين و شيوخ عرب گسيل مي*كند، درافتند اما سرنگوني نظام سابق و پيروزي انقلاب اسلامي صحنه را دگرگون ساخت و محاسبات تازه*اي در معادلات منطقه*اي و جهاني پديدار شد.
ايران اسلامي از بحراني*ترين وضعيت جنگي و اوج تحريمها با اتكا به مردم خود و منابع داخلي*اش سربلند و پيروز خارج شد و پس از آن نيز رويه اعتمادسازي با جهانيان بويژه همسايگان را در اولويت برنامه*ها و دستور كار خود قرار داد. خليج فارس بالاترين درجه اهميت را از منظر ژئوپلتيك براي ايران دارد و طبيعي و موجه به نظر مي*رسد كه جمهوري اسلامي با توجه به گستره جغرافيايي و منابع انساني خود بعنوان كشوري كه بيشترين ساحل را در خليج فارس دارد حضور پرتعداد و چشمگير قدرتهاي فرامنطقه*اي را بويژه در زمان حاضر فاقد توجيه منطقي بداند.
جمهوري اسلامي ايران همچنان مانند زمان خاتمه جنگ تحميلي، سقوط ديكتاتور بغداد، هرگز گوشمالي حاميان هراسناك صدام را پيشه خود نساخت و در زمان حاضر نيز كه در ابعاد مختلف و گوناگون دست بالا را دارد، زورمداري و دشمن تراشي براي فرافكني مشكلات و معضلات داخلي را مسير مناسبي براي پيشرفت كشورهاي منطقه نمي*داند.
كشورهاي حوزه خليج فارس بايد نيك دريابند كه هيچ مساله*اي در منطقه بدون توجه به نقش ممتاز و بي*بديل ايران قابل حل نيست و راه آباداني و پيشرفت و تحول زماني سير تصاعدي به خود خواهد گرفت كه همه كشورهاي خليج فارس، امنيت منطقه را خود متقبل شوند و سرمايه و منابع خودي را صرف ايجاد و احداث زيرساختهاي مولدي كنند كه توانايي پاسخگويي به نيازهاي نسل جوان و آيندگان را داشته باشد.
اقدام تحريك*آميز چندي پيش مجله "نشنال ژئوگرافيك" و نام بردن از "خليج عربي" نشان داد تماميت ارضي ايران و جزاير سه*گانه ايراني يكي از موضوعاتي است كه هرگونه خدشه*اي به آن، احساسات ايرانيان ميهن دوست را در سراسر گيتي جريحه*دار مي*كند و همچنان كه در جريان اعتراض يكپارچه ميليونها ايراني به اقدام نشنال ژئوگرافيك ديديم، جهانيان در برابر اراده ملي ايرانيان ناگزير به عقب نشيني شدند.
كشورهاي حوزه خليج فارس بايد نيك دريابند كه هيچ مساله*اي در منطقه بدون توجه به نقش ممتاز و بي*بديل ايران قابل حل نيست و راه آباداني و پيشرفت و تحول زماني سير تصاعدي به خود خواهد گرفت كه همه كشورهاي خليج فارس، امنيت منطقه را خود متقبل شوند و سرمايه و منابع خودي را صرف ايجاد و احداث زيرساختهاي مولدي كنند كه توانايي پاسخگويي به نيازهاي نسل جوان و آيندگان را داشته باشد.
اقدام تحريك*آميز چندي پيش مجله "نشنال ژئوگرافيك" و نام بردن از "خليج عربي" نشان داد تماميت ارضي ايران و جزاير سه*گانه ايراني يكي از موضوعاتي است كه هرگونه خدشه*اي به آن، احساسات ايرانيان ميهن دوست را در سراسر گيتي جريحه*دار مي*كند و همچنان كه در جريان اعتراض يكپارچه ميليونها ايراني به اقدام نشنال ژئوگرافيك ديديم، جهانيان در برابر اراده ملي ايرانيان ناگزير به عقب نشيني شدند.
Comment