Important Political News

[Rasputin]

In sustaining these frames it is necessary to suppress major facts, such as:

(1) that there is no proof that Iran plans to go beyond the civilian uses of nuclear materials to which it is entitled under the NPT and the IAEA has never claimed that it has evidence of such weapons efforts or plans;

(2) that both the United States and Israel possess large and usable nuclear arsenals,18 and both have attacked other countries in violation of the UN Charter, which Iran has not yet done;

(3) that Iran is far less dangerous than Israel and the United States because it is very much weaker than the two that threaten it, and could only use nuclear weapons in self-defense-offensive use would be suicidal, which is not the case should the United States and Israel attack Iran;

(4) that Iran was secretive about its nuclear program because it recognized that the United States and Israel would have opposed it bitterly, but Iran at least did sign up with the NPT and has allowed numerous intrusive inspections, whereas Israel was allowed to develop a nuclear weapons program secretly, with U.S., French and Norwegian aid, refused to join the NPT, and remains outside the inspections system;19

(5) that both the United States and Israel are virtual theocratic states, profoundly influenced by religious parties whose leaders are arrogant, racist, and militaristic, and who have posed persistent threats to international peace and security;

(6) that both the United States and Israel have supported terrorists on a larger scale than Iran (e.g., Posada, Bosch and the Cuban terrorist network, the Nicaraguan contras, Savimbi and UNITA, the South Lebanon Army, among many others); and

(7) that it is the United States and Israel that have destabilized the Middle East, by aggression and ethnic cleansing in violation of international law and by forcing a huge imbalance in which only Israel is allowed nuclear weapons among the countries of the Middle East, a condition which allowed Israel to invade Lebanon and enables it to ethnically cleanse the West Bank without threat of retaliation.

[Rasputin]

A first alternative-frame that might be used but is not to be found in the mainstream media is based on the fact that, year-in and year-out, the United States has been a chronic violator of the NPT's Article VI requirement that all parties "pursue negotiations in good faith on effective measures relating to cessation of the nuclear arms race at an early date and to nuclear disarmament, and on a treaty on general and complete disarmament under strict and effective international control." In the context of the U.S.-driven accusations about Iran's violations of the NPT, it is worth emphasizing that in a 1996 decision by the International Court of Justice, the fourteen judges on the Court ruled unanimously that "There exists an obligation to pursue in good faith and bring to a conclusion negotiations leading to nuclear disarmament in all its aspects under strict and effective international control."20 The United States has brazenly ignored this ruling, refusing to countenance any form of disarmament or international control over its sovereign rights on questions of war and peace, openly working on improving its nuclear weapons,21 and even threatening to use them against Iran.22

Hence the United States not only has unclean hands, but its own illegal policies and threats pose a clear and present danger that the UN and international community should be addressing right now. Furthermore, not only is Iran not an immediate threat, but given the U.S. threat to Iran and the U.S. refusal to work toward the elimination of nuclear weapons and to pledge non-use against nuclear weapons-free countries like Iran, Iran has a moral right to try to acquire such weapons for self-defense. Noting what the Americans had done to a nuclear-weaponless Iraq in 2003, the Israeli historian Martin van Creveld has written, "Had the Iranians not tried to build nuclear weapons, they would be crazy."23

This point is reinforced by a second alternative frame: namely, that the United States is using the Iran nuclear threat as a gambit closely analogous to the WMD claim that it employed as the lying rationale for the invasion-occupation of Iraq. As before, the gambit is a cover for a desire to force a "regime change" in Iran to make it into another amenable client state. This is sometimes even openly acknowledged, and helps explain the frenzied threat-inflation and artificial creation of a crisis that can be used as the pretext for an attack and possibly produce turmoil and political change in Iran. It also helps us understand the continual U.S. refusal to negotiate with Iran and/or to offer a security guarantee in exchange for possible Iranian concessions on its nuclear plans. The same process occurred in the run-up to the Iraq invasion-the United States inflated the threat, created a crisis, refused to negotiate with Iraq, and would not allow inspectors to complete their search for WMD allegedly because of the dire threat, but more plausibly because of a longstanding U.S. determination to engineer a regime change.

As noted, the mainstream media have followed the party line on the Iran "crisis" and failed almost without exception to note the problems and deal with matters raised in the alternative frames. Remarkably, despite their acknowledged massive failures as news organizations and de facto propaganda service for the Bush administration in the lead up to the Iraq invasion,24 with the administration refocusing on the new dire threat from Iran it took the mainstream media no time whatsoever to fall into party-line formation-from which they have not deviated. Thus, they never go into the U.S. violations of its NPT obligations, never discuss international law and its possible application to U.S. pre-invasion aggression and threats of open attack, just as they ignored the subject in reference to the Iraq invasion.25 They never challenge the threat-inflation or consider any possible Iranian right of self-defense. (We may recall that the Free Press was able to make an almost completely disarmed Guatemala a frightening threat back in 1954, as well as the badly weakened Iraq in 2002-3.) The media never suggest that the United States may be abusing the inspections process-never harking back to its abuses and outright lying as regard the Iraq inspections effort-and they never suggest ulterior motives for the aggressor.

[Rasputin]

In treating EU, UN and IAEA responses, the media never suggest that the real problem is containing the United States. In the comical version offered and hardly contested in the media, it is often suggested that there is a threat of "appeasement" of Iran, and that if the world is "to avoid another Munich," and the "Security Council fails to confront the Iranian threat," it is up to the United States to "form an international coalition to disarm the regime."26 But there is never a hint that the problem might be appeasement of the United States. Or that the applicable Munich analogy might not apply to the Iranian nuclear program at all, as the 1938 Pact among the European powers that impelled Czechoslovakia to accept the cession of the Sudetenland to the Nazis is analogous to the ongoing UN and EU role in facilitating the designs the United States is pursuing toward Iranian territory.27
Pravda could not have done a better job for any planned Soviet venture abroad than the Free Press is once again doing for the Bush administration.

Conclusion

It is clear that when it comes to actions that the superpower (or its leading client states) chooses to take, international law is completely inoperative, and that this has become institutionalized and accepted by the "international community" (which doesn't include the global underlying population). In the case of Iran, it is as if the lessons of the recent past, and even of the ongoing present in Iraq, simply disappear, and similar imaginary "threats" and misuse of supposedly neutral international bodies like the IAEA and its "inspections" can be re-run in a miasma of hypocrisy. In fact, as we have noted, the situation has deteriorated, with the UN and EU now playing an active aggression-supportive role, following the U.S. lead in denying Iran its "inalienable" rights under the NPT and making its pursuit of those rights into a criminalized "threat to peace," setting the stage for a more direct U.S. attack.

Our conclusion is twofold. First, given the U.S. and Israeli possession of nuclear weapons, their threat to possibly use them in attacking Iran, and the record of both countries in major law violations such as the U.S. violation of the UN Charter prohibition of aggression and the Israeli violations of the Fourth Geneva Convention on obligations of an occupying power, and given the fact that the Washington regime is already in the early phases of aggression against Iran, the UN and Security Council should be urgently focusing on the U.S. aggression instead of some minor inspection delinquencies on the part of Iran (and it goes without saying, instead of giving positive aid to the aggressor's program).

Second, if there is a concern over violations of the NPT, far more important than Iran's deficiencies are the U.S. failure to undertake any measures to eliminate nuclear weapons and its protection of Israel as the sole nuclear power in the Middle East, and remaining outside IAEA jurisdiction. In fact, the United States is improving its nuclear arsenal with the express intention of making nuclear strikes more "practicable." As these threaten Iran as well as many other countries, common sense dictates that this violation of the NPT is vastly more important than any attributable to Iran-real or imaginary.
In a decent and sane world, bringing the U.S. violations of the NPT and its nuclear improvement actions before the UN and Security Council ought to have a very high priority, second only to stopping the U.S. aggression already underway against Iran and which threatens an enlargement of the conflagration begun by its prior and still raging "supreme international crime" in Iraq.

[Rasputin]

[Rasputin]

روز گذشته در چرخشی تازه در رونده پرونده هسته ای ايران از سوی کشورهای غربی اعلام شد که اروپاپيان طرح جديدی را در دست تنطيم دارند تا به رژيم اسلامی پيشنهاد کنند. اعلام شد که اين طرح ظرف دو هفته آينده تهيه خواهد شد و شامل مجموعه ای از امتيازات و تهديدهاست. تهديدها در صورتی که رژيم اسلامی پيشنهادات را نپذيرد به اجرا گذاشته خواهد و تشويق ها در صورتی که رژيم حاضر شود به غنی سازی اورانيوم پايان دهد. محورهای اين طرح از سوی رسانه ها هنوز اعلام نشده است, اما لزوم کار بر سر طرح پيشنهادی جديد و اعلام لفظی موافقت آمريکا با تعويق دو هفته ای بررسی پرونده هسته ای ايران در شورای امنيت بر اساس فصل هفت منشور سازمان به دنبال عدم توافق
اعضای دايم شورای امنيت در آخرين نشست آنها در روز سه شنبه گذشته مطرح شد.
قرار است به منظور تصميم گيری در باره طرح جديد اروپايی اعضای شورای امنيت باضافه آلمان در 19 مه در لندن تشکيل جلسه دهند.
کاندوليزا رايس در تشريح اين طرح به نوعی سخن گفت که به نظر می رسيد بيشتر اتمام حجت با رژيم اسلامی است. او در کنفرانس مطبوعاتی در دفتر مجمع سازمان ملل متحد در نيويورک اعلام کرد:"پيشنهاداتی از سوی اروپا و روسيه برای رفع بحران وجود دارند که از سوی آمريکا مورد حمايت واقع شده اند. اين تلاش ها در جهت آن هستند که ايران اگر با آنها موافقت کند راه صلح آميزی را برای برنامه های هسته ای خود در نظر گرفته است. اين آن چيزی است که جامعه جهانی از ايران انتظار دارد. حال بقيه امور به خود ايران بستگی دارد".
با اين که محورهای طرح جديد اروپايی هنوز تنظيم نشده است از اظهارنظرها بيشتر چنين برمی آيد که تعليق غنی سازی اورانيوم و انتقال آن به کشور ثالث مورد توجه مرکزی طراحان اروپايی است. در برخی اظهارنظرها همچنين از تضمين امنيتی به رژيم سخن رفته است.
از جمله دومينيك دو ويلپن روز گذشته در اظهار نظری در اين باره گفت: "اگر ايران به تعهدات بين المللى خود پايبند باشد بدون شك ما قادر خواهيم بود مشوقهايى را از جمله كمك هستهاى غير نظامى به اين كشور ارائه كنيم."
از سوی ديگر در حالی که اروپا در فرصتی دو هفته ای به طرح پيشنهادات جديد در رابطه با پرونده هسته ای ايران رو آورده است, موضع مقامات رژيم در اين رابطه هنوز به صورت رسمی اعلام نشده است. اما از اظهار نظرهای جديد مقامات رژيم چنين برمی آيد که همچنان بر مخالفت با تعليق غنی سازی اورانيوم تاکيد دارند. در حالی که علی لاريجانی روز دوشنبه گذشته در آستانه سفر از ترکيه به يونان بر موافقت رژيم برای کار بر سر طرح مسکو تاکيد کرده بود, حداد عادل امروز در گفتگو با خبرنگاران گفت:"ما تعليق غنى سازى را نميپذيريم. وقتى اعلام كرديم كه فعاليت ما صلح آميز است، دليلى نميبينم كه به تعليق روى آوريم."
احمدی نژاد که در اندونزی به سر می برد در گفتگو با روزنامه مترو در باره احتمال تحريم اقتصادی گفت:"دانشمندان و کارشناسان ما بسيار خوشحال خواهند شد که بشنوند ما از سوی غرب تحت تحريم در آمده ايم زيرا اين انگيزه ای برای جهشی بزرگ به سوی پيشرفت صنعتی و اقتصادی خواهد شد."
وی در مورد خطر جنگ نيز آن را شوخی دانست و به گزارش بی بی سی با اشاره به اين که "در واقع انديشه جنگ مانند يک شوخی است", مدعی شد: "اين فقط تبليغات و جنگ روانی عليه کشور ماست و ما دارای قابليت های فنی و ديگر توانمندی ها برای دفاع از منافعمان هستيم."
احمدی نژاد در عين حال به طور کلی از مذاکره حمايت کرد و در مورد نامه اش به بوش گفت:" ايران برای گفتگو با هرکس آمادگی دارد و در مورد مساله هسته ای اين کشور نيز گفت که از مذاکره در اين زمينه استقبال می کند."

[Rasputin]

دونالد رامسفلد وزير دفاع ايالات متحده در يک گفتگوی راديويی در پاسخ به اين سئوال که آيا ديپلمات های آمريکايی به ايران سفر می کنند يا خير ، گفت که اگر منظور از اين سئوال اين است که ايالات متحده در ايران فعاليت ديپلماتيک دارد،جواب منفی است و اگر تا به حال چنين بود حتما علنی می شد.

آقای رامسفلد 72 ساله در اين گفتگويی راديويی ادعا کرده که ممکن است برخی از نظاميان آمريکايی در مدت مرخصی خود سفری شخصی به ايران داشته باشند چون ايران همانند کره شمالی نيست که نتوان به آن سفر کرد. دونالد رامسفلد می گويد خود دوستانی دارد که به ايران سفر می کنند.

در جريان يک اجلاس بين المللی در تهران که درباره مسايل عراق و پرونده اتمی ايران برگزار شد کارشناسانی از کشورهای مختلف جهان از جمله ايالات متحده حضور داشتند.از ميان اين کارشناسان يکی هم "ويليام ميلر" سرکنسول سابق آمريکا در اصفهان پيش از پيروزی انقلاب اسلامی وزير خزانه داری دولت جيمی کارتر بود که به عنوان کارشناس و محققق به تهران سفر کرده بود.

به گفته سخنگوی وزارت خارجه ايران ، وزارت خارجه کنترل هايی را پيش از صدور ويزا برای اين افراد انجام داده بود است. آقای آصفی اعلام کرده بود که بازنشسته بوده اند و هيچگونه مذاکره ای در ايران انجام نداده اند.

[Rasputin]

ابراهيم يزدى با حضور در غرفه "ايلنا" در دوازدهمين نمايشگاه مطبوعات و خبرگزاريها در گفتوگو با خبرنگار "ايلنا"، گفت: بنده اين امر را كه احمدينژاد طى نامهاى به آمريكا بخواهد باب گفتوگو را باز كند، مثبت ارزيابى ميكنم. من نامه ايشان را خواندم و از متن نامه خوشحال شدم اما بر اين باور هستم كه اين نامه نه تنها كمكى به بهبود روابط ايران و آمريكا نخواهد كرد، حتى موجب جلب نظر افكار عمومى مردم جهان نسبت به اين موضوعات نيز نخواهد شد.
وى افزود: در يك مقطع امام خمينى چنين نامهاى مينوشت كه ايشان به عنوان رهبر انقلاب داراى ويژگيهايى بود كه انقلاب را رهبرى كرده و در اذهان بسيارى از مردم به عنوان يك قديس شناخته شده بود و ميتوانست چنين سخن بگويد اما رييسجمهورى با اين سن و سال و اين سوابق در مقامى نيست كه بخواهد چنين چيزهايى بنويسد.
يزدى با اشاره به اينكه از متن نامه دكتر احمدينژاد خوشحال شده است، گفت: ما ميتوانيم ليستى از مسائل موجود در آمريكا مبنى بر فساد، فقر و انحرافات سخن بگوييم اما من به عنوان يك ايرانى از رييسجمهورى كشورم سوال ميكنم آقاى رييسجمهور! شما در نامه به آقاى بوش نوشتيد در آمريكا گردش اطلاعات درست صورت نميگيرد، آيا در كشور ايران صورت ميگيرد؟ آيا در كشور ما روزنامهها و خبرگزاريها آزاد هستند؟ آيا در ايران افراد به جرم اظهار عقيده به زندان نميروند؟
يزدى ادامه داد: آقاى احمدينژاد شما از فقر در آمريكا سخن گفتيد، به طور قطع در آمريكا فقر وجود دارد اما هيچگاه در آمريكا كارگرانى را كه به خاطر ازدياد حقوق خود اعتصاب ميكنند، به زندان نمياندازند اما در ايران ما كه شما با شعار عدالتمحورى رييسجمهور آن هستيد، هنگامى كه كارگران براى اعتراض به 10 ماه حقوق عقبمانده خود تجمع ميكنند يا كارگران شركت واحد براى ازدياد حقوق اعتصاب مينمايند، با زبان زور با آنها برخورد ميشود؛ اين در محور عدالت علوى نيست.
دبيركل نهضت آزادى ايران گفت: ميخواهم به صراحت به آقاى رييسجمهور بگويم، آقاى رييسجمهور! شما حرفهاى خوبى زدهايد اما آيا شما مردم را به خوبى دعوت ميكنيد اما يادتان ميرود كه خودتان بايد اينها را عمل كنيد. دو صد گفته چون نيمكردار نيست. شما در ايران گروههايى مثل نهضت آزادى را پس از 45 سال حق داشتن روزنامه يا دفتر ندارد، حتى جلسات منزل را مزاحم ميشوند، آن گاه چگونه ميخواهيد دنيا به سخنان شما توجه كند؟

[Rasputin]

رييس كانون كارگران بازنشسته تبريز ، با ارسال نامه اى به يكى از نمايندگان مردم تبريز ، آذرشهر و اسكو در مجلس شوراى اسلامى ، خواستار توجه به مشكلات اين قشر شد.
به گزارش ايلنا ، "بشير سليمى" ف در اين نامه كه به "رضا رحمانى" ارسال شده ، آورده است : امروزه كار به جايى رسيده كه چرخ دنده هايى كه جهت افتخارآفرينى وسرافرازنمودن ملت تراشيده بودند ، براى له و لورده شدن خودشان با حداقل امكانات و حقوقى كه دارند استفاده ميشود.
بشير سليمي، در بخش ديگرى از اين نامه، با طرح اين سوال كه چگونه غالب بازنشستگان با 126 هزارتومان حقوق با شش نفر عائله تامين معاش نمايند، افزوده است: بنده و شما نيز ميدانيم كه چنين كارى مقدور نيست ، پس از كجا تامين ميشوند؟ و به چه راههايى اعتقاد دارند و پس از سى سال تلاش و كوشش امروزه با نان خشك وخالى چگونه زندگى ميكنند ، از دولتمردان، كشورشان ونمايندگان چه انتظارى دارند، در پيشگاه خداوند چه جوابى داريم به آنها بدهيم. مگر جز اين نيست كه با شكم خالى روى طلاى سياه راه ميرويم كه بنده بارها عرض كرده ام و نوشته ام امروز ديوارى پائين تراز ديوار كارگرو مخصوصا" بازنشسته كارگرى ديده نميشود ، به آنهاييكه شاغلند و به آنهاييكه چيزى جز عصاى دست و چسبيده به ديوار راه ميرود .
وى در ادامه تاكيد كرده است: خدا را چگونه خوش مى آيد با عرق جبينى كه سى سال پيش جهت بهبود و رفاه جامعه ريخته شده، امروز با شكم خالى شب را به روز و روز را به شب مى رسانند و متاسفانه بعضى از آقايان و خانمها در آن زمان در كشورهاى خارجى به ظاهر براى درس خوانى و در باطن خدا ميداند . امروزه در اين كشور با سفره هاى الوان و ماشينهاى رنگارنگ و ساختمانهاى ميلياردى كه حالى به حالشان نيست زندگى ميكنند.
مهندس بشير سليمى ، با بيان اينكه در تبريز بالغ بر سى وشش هزار بازنشسته وجود دارد ، به برخى ازمشكلات اين قشر اشاره كرده و خواسته هاى اين قشر به شرح زير اعلام كرده است :
1- با يارى ساير نمايندگان اين استان ، از نظر بالابردن حقوق اين قشر تلاش نمائيد.
2- از سازمان مسكن و شهرسازى خواسته شود با حداقل امكانات ، مسكن مورد نياز اين قشررا تامين نمايد.
3-از دولت كريمه خواسته شود از درآمد صندوق ذخيره ارزى ، مبلغى به عنوان كمك هزينه به بازنشستگان پرداخت نمايند.
4-استراحتگاههاى خاصى در شهرستانهاى خوش آب وهواتامين و در اختيار اين تلاشگران كه عمر خود رادر سنگرهاى توليد سپرى نموده واز هيچ سياحت و زيارت و استراحتى مطلع نيستند ، بگذارند .
5- به آسيب ديدگان كارى كه امروزه در تهيه دارو ودرمان و تامين مالى در مضيقه هستند و از ارگان وقشرى نميتوانند مدعى باشند و مى خواهند از طريق دولت و تامين اجتماعى مساعدت كامل شود.
6-كانونهاى بازنشستگان كارگرى را به رسميت بشناسند و به درد دل آنها همانگونه كه بنياد جانبازان گوش فرا ميدهند ، توجه كنند .
7- در مجلس و دولت مطرح شود كه بازنشستگان امروزى تلاشگران ديروزى بودندكه اگر به اين قشر به ديده احترام ننگرند و عنايتى نشود ، حتما امروز سنگر توليد و تلاش به جايى نخواهد رسيد.
8-كارخانجات از كارافتاده را در استان جهت سرپا نگهداشتن و تحويل به فرزندان خردمندان به كانون تحويل نمايند تا پرچم كارو تلاش را ما به احتزاز در آوريم و سربلندى و سرافرازى دولت را تامين نماييم ودرصورت حل شدن مشكل سهام عدالت در خريد كارخانجات مد نظر قرارگيرد.
9-جهت ارج نهادن به قشر بازنشسته و خردمند شرايطى احراز شود كه براى بهبود بخشى به شرايط رفاهى و معيشتى ، تخفيفهاى ويژه در استفاده از امكانات دولتى قايل شوند و جهت استفاده كارتهاى ويژه صادر شود و يا كارتهاى كانون را به رسميت بشناسند

[Rasputin]

دوستان نازنينی که از حکم اعدام ,فيض مهدوی, به جوش و خروش آمدهاند و برای نجات جان اين درخت جوان ايستاده- ناچار- به هر دری سر ميزنند، مسئوليتم را در قبال اين مهم يادآور شدند و مرا به خاطر نگذاشتن نامم در پای فراخوانهای خطاب به مجامع حقوق بشر مورد سرزنش قرار دادند.
از تجربههای سالهای زندگيام در تبعيد، آموختم که اين سازمانها که به غلط سازمانهای ملل ناميده ميشوند از آغاز برای اين تشکيل شدهاند که مدافع منافع دولتها باشند و سدی باشند در برابر سيل بنيانکن مردمی که از ستم جنايتکاران حاکم بر کشورشان، به جان آمدهاند.
نمونهای نديدهام که مرا در نگاهم به اين سازمانها، دچار ترديد کند.
,سکوت, را برنگزيدهام اگر که به اين مجامع توهمی ندارم.
نه...من خطاب به اين سازمانها نامه نمينويسم.... امضا نميکنم و مادهها و تبصرههای قوانينشان را که بند بند آن با دخالت سردمداران قدر قدرت نوشته شده است به رسميت نميشناسم و برای جان جوانی که از مرگ خويش برای آيندگان زندگی ميسازد، به اين درهای شکسته، دخيل نميبندم. و از اين سازمانهای ريز و درشت که سنگبنای آن بر پايهی مصالحه با دولتها گذاشته شده است، خواستهای ندارم. و يقين دارم که اين مجامع به اصطلاح بشری به تنها چيزی که نميانديشند، جان بشر و حقوق بشر است.
من به شيوهی کار شما اعتراضی ندارم اما اين راه، راه من نيست و گمان نميکنم که با اين شيوهها بشود جان اين جوان و اين جوانها و جنبش حقطلبانهی مردم ايران را نجات داد.
فقر... آوارگی....جنگ... کشتار...نابسامانی جهان....فرودستی مردم و بالا دستی سرمايه، محصول همين سازمانها و نظارتهاست.
وضع موجود را همين واسطهها ابدی کردهاند.

,فيض, که سر بر دست، به ميانهی ميدان آمده است صد البته که بر احوال خويش مخّير است و خود ميداند که چه ميکند و چرا ميکند.
نگاه ,فيض مهدوی, به جهان و انديشهاش به هستی و آزادي، - نگاه من هم که نباشد- به شجاعتاش، بيباکياش و ايستادگياش در برابر واپسگراترين حکومت تاريخ ارج مينهم و هم از او و جوانان مبارز پای در بند ديگر ميآموزم که ديگر اعلاميه... بيانيه... فراخوان و امضا کارساز نيست.

امروز هر دست به يک سنگ نياز دارد

[Rasputin]

بوش و دولت او اعلام کرده اند با قطعنامه شورای امنيت يا بدون اين قطعنامه در صدد تعيين تکليف با جمهوری اسلامی هستند. اين تعيين تکليف از طريق حمله نظامي، تحريم اقتصادی و گزينه های ديگر هم زمان به پيش خواهد رفت. آنها اعلام کرده اند که طرح ها آماده است و تدارکات برای به عمل در آوردنشان آغاز شده است. دفاتر ,رهبر سازی, مشغول تدارک انقلابی مخملی اند. طرح تحريم اقتصادی روی ميز شورای امنيت سازمان ملل است و ..... ديگر نمی توان گفت شبح جنگ اينک هيولای جنگ در کمين آسمان ايران است.

دلايل جنگ و مخاصمات بين آمريکا و ايران بر سر چيست؟
سران جمهوری اسلامی می گويند بخاطر منافع ملی بايد به فناوری هسته ای دست يابد و شعار ,انرژی هسته ای حق مسلم ماست, را سر داده اند.
بوش و شرکای اروپائی اش مانند دولت انگليس و آلمان و فرانسه می گويند نگران امنيت اسرائيل هستند، نگران دمکراسی در ايران هستند، نگران سرکوب زنان هستند و خلاصه اينکه نگرانند از اينکه يک ديکتاتور به سلاح اتمی دست يابد. بوش و شرکا می گويند داشتن سلاح هسته ای برای رژيم های غير دمکراتيکی چون ايران يعنی تهديد امنيت جهان و بوش بعنوان نماينده خدا روی زمين وظيفه دارد امنيت جهان را (البته با توسل به ماشين جنگی مرگبار آمريکا) تامين کند.

هر دو طرف دروغ می گويند
تنش و تخاصمات بين دولت آمريکا و رژيم جمهوری اسلامی هيچ ربطی به منافع زنان ايران، مردم ايران و يا مردم جهان ندارد. کارنامه هر دو اينها کارنامه ای مملو از تحقير ملي، نقض حقوق پايه ای مردم، سرکوب زنان و از همه مهمتر استثمار مردم ستمديده جهان است.
جمهوری اسلامی بيش از27 است که حقوق مسلم زنان ايران از جمله حق اوليه انتخاب پوشش، حق زنان بر بدن خود، حق زنان بر سرنوشت خود، حق طلاق، حق سفر، حق سرپرستی از فرزند و بسياری از حقوق ديگر زنان را توسط قوانين نابرابر و مجازات های اسلامی مانند سنگسار، شلاق و زندان و شکنجه سلب کرده است. جمهوری اسلامی ميليونها کارگر را از حق داشتن تشکل های مستقل خود محروم کرده و کوچکترين اعترض را با سرکوب پاسخ می گويد. هم اکنون دهها دانشجو فقط بخاطر اعتراضات صنفی خود در زندان های رژيم جمهوری اسلامی بسر می برند، بسياری از آنها شکنجه شده اند.... مردم ايران از ابتدائی ترين حقوق انسانی محرومند و از تصميم گيری در مورد استفاده از حق فناوری هسته ای هنوز فاصله دارند. اما شعار حق فناوری هسته ای از جانب سران جمهوری اسلامی وسيله ای برای بقا و تداوم اين رژيم جنايتکار است.
در آمريکا از زمان به قدرت رسيدن بوش سلب حقوق زنان از طريق ممنوعيت سقط جنين و ازدواج همجنسگرايان تا تشويق و ترغيب عقب مانده ترين سنن و خرافات مذهبی ضد زن و بازپس گرفتن آزادی های دمکراتيک مردم به امر روزمره دولت وی تبديل شده است.
شکنجه های زندانيان در زندان های ابوغريب و گوانتامونا تنها يکی ديگر از کارنامه های ننگين و ضد انسانی دولت بوش است.
تاکيد بر اينکه قانون اساسی عراق بايد از اسلام نشات بگيرد از طرف دولت بوش و مشاوران سياسی اش به دولت دست نشانده عراق ديکته شد. اينکه زنان عراقی بايد از اين پس حجاب داشته باشند و تحت قوانين اسلامی نصف انسان محسوب شوند ارمغان ماموريت ارتش های اشغالگر امپرياليستی در عراق است. تجاوز و ربودن زنان در عراق زير چکمه های سربازان آمريکايی و حکومت دست نشانده از ديگر دستاوردهای ,ذمکراسی, به سبک آمريکايی است. از زمان قدرت گيری دولت کردی ساخت آمريکا قتل های ناموسی زنان بطريقی هشدار دهنده افزايش يافته است. دولتی که قرار است ويترين رهائی به سبک آمريکائی در منطقه بشود. تجاوز سربازان آمريکايی به زنان زندانی عراقی ابعاد رسوا کننده ای بخود گرفته است. هنوز در افغانستان زنان زير برقع هستند و کماکان واپسگرايان اسلامی بر آنها حکومت می کنند. اينها همه دستاورد لشکرکشی ,ايساف, در افغانستان است. اما تجاوز و اشغال نظامی امپرياليستها برای زنان دستاورد ديگری نمی تواند داشته باشد. چون آمريکا و ديگری شرکای غربی اش برای اشغال نظامی اين کشورها ناچارند بر زن ستيزترين و ارتجاعی ترين نيروها ی طبقاتی که مساعد نوکری و سرسپردگی هستند تکيه کنند.

دلايل واقعی حمله نظامی و يا هرگونه دخالت امپرياليستی در ايران:
حمله نظامی احتمالی آمريکا به ايران ادامه جنگ افغانستان و عراق است. هدف از هرگونه دخالت امپرياليستی در ايران برای تسلط بر مردم خاورميانه و کنترل ذخاير و ثروت اين منطقه يعنی نفت و گاز و گماشتن کسانی است که بعنوان پيمانکاران آمريکا و شرکا برای چپاول ثروت مردم مناسبترند. هدف استقرار هر چه بيشتر نظم نوين جهانی است. نظمی که در آن فقر، مرگ و مير، گرسنگي، بيکاری و بيگاری بيش از پيش زنانه شده، و فاصله فقير و غنی چه در همه کشورها و چه در سطح جهانی روز به روز وسيع تر می شود. اشغال نظامی افغانستان و عراق و دخالت های امپرياليستی در ايران برای باز سازی اين نظم بشدت پوسيده و گنديده است و انسان قرن حاضر بايد نقطه پايانی بر اين نظم جهنمی نهد.
دو طرف مخاصمه کنونی يعنی دولت آمريکا و رژيم جمهوری اسلامی بر سر کشتار مردم توافق دارند. هيچکدام برای رسيدن به اهداف خود از قربانی کردن مردم ابائی ندارند. دو طرف اين مخاصمه در حال تجديد مناسبات با يکديگرند. يکی می خواهد تسلط بی قيد وشرط بر خاورميانه و ايران داشته باشد و ديگری می خواهد نوکری با حفظ امتيازات ويژه باشد. قبل از اين نيز سران جمهوری اسلامی برای اثبات نوکری خود، در اشغال افغانستان و عراق با دولت آمريکا و متحدين اش همکاری کردند.

عواقب و نتايج جنگ و تحريم اقتصادی برای مردم ايران
هر شکل از دخالت امپرياليستها در ايران؛ ازحمله نظامی گرفته تا تحريم اقتصادی و يا درست کردن اپوزيسيون قلابی برای انجام انقلاب مخملی نتايج مصيبت باری برای مردم ايران خواهد داشت. برای اين عواقب فاجعه بار کافی است به عراق و افغانستان نگاهی بياندازيم، مضاف بر اينکه ابعاد حمله نظامی به ايران آن هم با استفاده از سلاح های هسته ای ابعادی به مراتب ويرانگر تر دارد. جنگی که مصائب جنگ هشت ساله ايران و عراق در مقابل آن هيچ است.

ما زنان کارزار خطاب مان به همه نيروهای آزاديخواه و زنان ضد جنگ در کشورهای غرب است:
می توان و بايد از وقوع اين جنگ هم چون يکی از فاجعه بارترين حوادث اين قرن جلوگيری کرد. با افشای منافع شوم پشت اين جنگ، افشای تبليغات دورغين امپرياليستها، هم زمان دفاع از مبارزات دمکراتيک مردم ايران و در راس آن جنبش زنان. فقط از طريق حمايت و تقويت جبهه مبارزات مردمی در ايران می توان صفوف مبارزات ضد جنگ را هرچه گسترده تر و پايدارتر کرد.

ما زنان کارزار خطاب مان به همه مردم ايران است به همه زنان ستمديده ای که قربانيان رديف اول اين جنگ دهشتبار خواهند بود:
می توانيم و بايد مقابل فاجعه ای که در پيش است بايستيم. ما زنان ايران از هر مليتی چون کرد، ترک ، عرب و بلوچ می توانيم و بايد مبارزه عليه هرگونه تجاوز و دخالت امپرياليستی را با مبارزه جهت سرنگونی مرتجعين اسلامی حاکم بر ايران پيوند دهيم. ما در مقابله با دخالت و تجاوز امپرياليستی هيچ فصل مشترکی با مرتجعين زن ستيز اسلامی نداريم.
فقط و فقط از طريق ايجاد و تقويت جبهه مبارزات انقلابی می توان با اين جنگ مقابله کرد. و ادعای قلابی نيروهای امپرياليستی را که گويا مردم ايران برای آزادی به قيم های بين المللی نياز دارند نقش بر آب کرد.
در مبارزه عليه جنگ فقط با امپرياليستها و جمهوری اسلامی روبرو نيستيم بلکه متحدين هر دو طرف با چهره های بزک کرده صف کشيده اند که بايد ماسک را از صورت آنان نيز برداشت. برداشتن اين ماسک فقط و فقط از طريق طرح خواسته ها و مطالبات مردم ستمديده و زحمتکش ممکن است. از طريق انگشت نهادن بر خواسته های پايه ای زنان ايران ممکن است. اينجاست که معلوم می شود کدام نيروها بر سر سرکوب و کشتار و استثمار مردم در يکسو قرار گرفته اند.
ما زنان ايران،کرد، ترک، بلوچ و عرب در خارج کشور مسئوليت رساندن صدای مبارزات مردم ايران را در جنبشهای ضد جنگ، ضد جهانی سازی بر عهده داريم. ما امکان جلب حمايت ميليونها انسان آزاديخواه ضد جنگ را در کمک به ايجاد و تقويت جبهه مبارزات مردمی در ايران را داريم.
ما نبايد بگذاريم تجربه عراق و افغانستان در جنبش های ضد جنگ تکرار شود. مبارزات نيروهای آزاديخواه عليه جنگ نبايد ذخيره و يا تقويت نيروهای واپسگرا و سرکوبگر زنان و مردم در منطقه خاورميانه باشد. بالا بردن پرچم مبارزات انقلابی و دمکراتيک زنان در راس جنبش های آزاديخواهانه مردم ايران در مبارزات ضد جنگ تضمين بالندگی و شکوفايی اين مبارزات است. نيروهای آزاديخواه و ضد امپرياليست جهان اين بار سرشار از نيروی الهامبخش همبستگی با مبارزات ستمديدگان جهان برای ساختن جهانی ديگر، جهانی عاری از هرگونه ستم و استثمار بهتر از قبل می توانند در مقابل نيروهای جنگ طلب و متجاوز امپرياليستی مبارزه کنند. و اين امر بزرگ بر عهده ما زنان راديکال و انقلابی است. بی شک در دست گرفتن اين وظيفه خطير نقش بسزايی در پيشبرد جهتگيری های صحيح در جنبش های ضد جنگ ايفاء خواهد کرد.
ما کارزار زنان برای لغو کليه قوانين نابرابر و مجازات های اسلامی آماده در دست گرفتن اين امر بزرگ هستيم.
با مبارزات انقلابی جلوی جنگ را بگيريم و يا جنگ را به فرصتی مناسب برای پيشروی مبارزات انقلابی و سرنگونی جمهوری اسلامی و نقش بر آب کردن اهداف شوم امپرياليستها بدل کنيم.

[Rasputin]

اولين كنگره نويسندگان ايران
6 دهه پيش
سخنرانی افتتاحيه ملك الشعرا بهار:
بر سر دو راهی
توقف يا حركت
كهنگی يا تازگی

در سال 1325 نخستين كنگره نويسندگان ايران در تهران تشكيل شد. اين بزرگترين رويداد ادبی در تاريخ معاصر ادبيات و هنر ايران بود. برجسته ترين نويسندگان و شعرای آن سال ها دركنار نسلی از بزرگان آينده دراين كنگره شركت كردند. كنگره به ابتكار و ياری انجمن فرهنگی اتحاد شوروی، زمانی تشكيل شد كه وزير فرهنگ ايران "ملك الشعرای بهار" بود. در هيات مديره جلسات آن صادق هدايت نشست و احسان طبری بعنوان دانشمند جوان در آن سخنرانی كرد. يكی از بلند ترين و شيواترين سخنان را پرويز ناتل خانلری ايراد كرد و نيما نيز فرصت يافت چند شعر خود را در آن بخواند. همچنان كه به "افراشته" شاعر طنز پرداز ايران اين فرصت داده شد. درحقيقت، كنگره نويسندگان ايران، زيربنای كانون نويسندگان ايران شد، گرچه با فاصله ای بسيار. ده شب شعر كانون نويسندگان در سال 1356، پس از سه دهه، ادامه آن كنگره بود، گرچه در غياب بزرگانی مانند نيما و هدايت، علی اصغرحكمت و ملك الشعرای بهار.

ما سعی خواهيم كرد سخنرانی های ايراد شده دراين كنگره را در آن حد كه به مضمون آنها لطمه وارد نيآيد خلاصه كرده و منتشر كنيم و بعنوان آغازيه، بخشی از سخنرانی افتتاحيه كنگره را كه ملك الشعرای بهار وزير فرهنگ وقت ايراد كرد می آوريم. اين كنگره در زمان نخست وزير قوام برپا شد و ملك الشعرا وزير كابينه او بود.

ملك الشعرا بهار كه دوران سالمندی خود را طی می كرد، درسخنرانی خود خطاب به جمع گسترده ای كه در برابر او نشسته بودند و آينده ادبيات و فرهنگ ايران را می خواست به آنها بسپارد گفت:



حيات عبارت ازجنبش وفعاليت است وحيات ادبی نيزهمواره درگرو فعاليتها وجنبش ها بوده و ازين رو حركت انقلابی خواه اجتماعی خواه فكری وعقلی موجب ترقی ادبيات وباعث بروز و ظهور ادبا و نويسندگان بزرگ شده و می شود. همانطوركه جنبش مشروطه موجد و پديد آورنده يك دسته ازادبا و چند مكتب ادبی مهم وچندين استاد وهنرمند نامی گرديد- شك ندارم كه جنبش امروز- جنبشی كه درنتيجه جنگ خونين و حركت آزاديخواهانه روشن فكران و تحول بزرگ سياسی و اجتماعی و ادبی پيدا شده است- بارديگردسته تازه و مكتبی بزرگ واستادانی نامدار برای ما تدارك خواهد كرد كه پيشتازان آن تحول با موجود نبودن كوچكترين وسايل تشويق خوشبختانه امروزدرميان ما نشسته اند.

ايران به تصديق دوست ودشمن گاهواره هنرمندان وادباء بوده وهست ما آثار درخشانی ادب عالی را در كتيبه بيستون و درميان قطعات گانه زرتشت و در باقی مانده آثار ساسانی و درفهلويات و اشعارمحلی بعد ازاسلام و زبان شيرين « دري» درطول 25 قرن متمادی سراغ داريم و ميدانيم كه هر وقت هنرهای زيبا خاصه شعر و ادب درين كشوراز طرفی حمايت شده است بی درنگ پهلوان ها و هنرمندهائی دراين فن بوجود آمده وعالمی را حيران خود ساخته اند.

يكروزاين حمايت ازطرف دين وروزديگرازطرف دولت ودرباربعمل ميآيد- ولی ايامی فرا رسيده است كه بايستی اين فن ازطرف خود ملت حمايت شود و مردم دريابند كه حيات سياسی واجتماعی واقتصادی آنها رهين زبان و ادبيات آنها است وبرای بقای شخصيت ملی واستقلال سياسی خود بايد از نويسندگان وگويندگان با علاقه و التهاب تمام حمايت نمايند.

زيرا ديگرحوزه دينی واستطاعت دربارقادرنخواهد بود ازادبيات وسيع امروزی حمايت كند و اگرمردم خود از ادباء و نويسندگان خويش حمايت ننمايند و بازهم ديوانگانی پيدا شوند كه بخواهند اين حقيقت بارز ومسلم جهانی را انكار كنند و بگويند: ملت شعر وادب نمی خواهد بايد اعتراف كرد كه ريشه ادبيات ما ازاينكه هست بازهم خشك ترخواهد شد و آن ضربت كشنده كه در دوره ديكتاتوری با كمال نفرت وخشم بر پيكرادب وصنعت وزبان ما وارد آمد بارديگرتكرارخواهد شد.

ما امروزدرسردوراهی تاريخ خود قرارداريم- راهی بسوی كهنگی و توقف و راهی بطرف تازگی وحركت، هرگوينده و نويسنده كه مردم را بسوی آينده و جنبش وحيات هدايت نمايد وصنعت او حقيقی تروغمخوارانه ترباشد كالای او دربازارآتيه رايج تر و مرغوبترخواهد بود.

آقايان- توقف وطفره درطبيعت محال است. هستی عبارت ازحركت است. هر متفكرونويسنده كه هوادارتوقف ومحافظت وضع حاليه باشد با دليل منطقی بايد اذعان كند كه رو به عقب ميرود- وهركس درزندگی روبعقب رفت بسوی مرگ شتافت- خاصه اديب وگوينده كه بايد همواره به مسافات بعيده پيشاپيش قوم حركت كند تا قوم را كه فطره ديرباورومايل بتوقف است قدری پيشتر بكشد. اغراق روزی در شعر مطلوب بود و امروز اغراق درعمل و فكر مطلوب تراست. اغراق فكری وعملی همانست كه گوينده خود چند قدم بيشتر ازآنچه می خواهد قوم را بدان رهبری كند قرارگيرد و ازآنجا قوم خود را آواز دهد تا قوم بدانجائی كه بايد رسيد بطيب خاطرنزديك شود و برجای طبيعی خود استقراريابد.

سعادات ايرانيان درفهميدن وخواندن است و نشرآثارشما درصحنه ای نمايش و صحايف جرايد و راديو وگرامافون ومتون دواوين بزرگترين مدرسه ملی است. سعی كنيد درين مدارس فكربد و كلام ركيك ولفظ زشت تدريس نشود.

پس پيش برويد و قوم خود را بحق وعدالت وسعادتی كه درانتظارايشان است رهبری كنيد

[Rasputin]

باقر مومنی، مترجم و پژوهشگر سياسی ايران از مرز 80 سالگی گذشت. او تنها پژوهشگر سياسی نبود و نيست، بلكه بخش مهمی از عمر او در مبارزه سياسی – در جبهه چپ- گذشت. از حزب توده ايران تا جدا از اين حزب اما با ايدئولوژی همين حزب.

30 آوريل گذشته برای مومنی كه مقيم فرانسه است مراسم سالگرد هشتادمين روز تولد گرفتند. در اين مراسم كه در محل "بنياد فرهنگى و كتابخانه پويا" در شهر پاريس برگزار شد، شمارى از چهره هاى آشناى جنبش دمكراتيك و چپ ايران، از جمله دوستان و ياران مومنى شركت داشتند.

در اين مراسم ناصر مهاجر متنى را كه بمناسبت هشتاد سالگى باقر مومنى نوشته بود، خواند. اين متن سيری است در زندگی پر تلاطم باقی مومنی. در همين مراسم اعلام شد كه كتاب جديد باقر مومنى، با نام"راهيان خطر" نيز از سوی انتشارات خاوران منتشر شده است.

سخنرانی ناصر مهاجر، درعين حال كه يك گزارش خوب و تصويری – ژورناليستی در باره زندگی باقر مومنی است، رگه هائی از طنز را نيز در خود دارد كه بر دلپذيری اين متن می افزايد. آن را از سايت "صدای ما" برگرفته ايم كه در ادامه می خوانيد:

با قر مؤمنىاى كه ما مىشناسيم و به پاس استوارى در پيكار براى داد و آزادى، پژوهشهاى تاريخى و فرهنگى، مردم دوستى، افتادگى و رُك گويىاش، هشتادمين زادروزش را جشن میگيريم، هيچ مىدانيد كه در چنين روزى زاده نشده؟ مىگوئيد: مىدانيم؛ فردا كه روز اول ماه مه است به دنيا آمده. مىگويم اشتباه مىكنيد! يعنى، من نمىگويم، تنها گفتهى خودش را بازمىگويم كه گفتنى ست و شنيدنى:

“قديمىها معمولا" تاريخ تولد بچههاشان را پشت قرآن مىنوشتند؛ اما پدر من مفاتيح الجنان را ترجيح داده بود. شايد با اين تصوير كه هر بچهاى، گويندهى لااله الاالله و كليدى از بهشت است كه بايد نامش را در جاى مناسب ثبت كرد... چند وقت بعد كه سجل احوال به شهر ما آمد، مأموران در ورقهى شناسنامهى من ياددشان رفته بود يا شايد هنوز آنقدر با كارشان آشنا نشده بودند كه روز و ماه و سال تولد مرا در سجل احولم بنويسند و فقط تاريخ صدور آن را يادداشت كرده بودند... وقتى به سنى رسيدم كه سن و سالم برايم اهميت پيدا كرد، به مفاتيح الجنان پدر مراجعه كردم. در برگ سفيد اول كتاب نوشته بود: "نورچشمى محمد باقر در روز؟ از ماه ذيقعده ١٣٤٤، يك ربع ساعت به ازان مغرب چشم به جهان بازكرد". اين كه در اين جا روز تولد را خالى گذاشتهام علتش اين است كه خيلى زود اين روز از يادم رفت و مفاتيح الجنان خانواده هم پس از مرگ پدر گم شد... اگر به يكى از جدولهاى گوناگون "تبديل تاريخ" مراجعه كنيد، خواهيد ديد كه پنجشنبه اول ذيقعده ١٣٤٤ با ٢٣ ارديبهشت ١٣٠٥ و ١٢ ماه مه ١٩٢٦ تطبيق مىكند، و اگر روز تولد من در يكى از روزهاى ذيقعده باشد، قطعا" تولد من در يكى از روزهاى ١٢ ارديبهشت تا ٢١ خرداد (١٣ مه تا ١١ژوئن) اتفاق افتاده است”.(١)

با قطعيتى اين چنين، چرا باقر مومنى تولدش را در روز اول ماه مه جشن مى گيرد. و از كى؟

(٢)

محمد باقر مؤمنى در كرمانشاه به دنيا آمد. پدرش، محمد نقى مردى بود متقى و مؤمن. پيشهورى كه با سختكوشى، صاحب اختيار مستغلاتى شده بود(٢). چون با سواد بود و با مطالعه، نيز كاردان و كارا، در دستگاه شيخ هادى جليلى، سرشناسترين روحانى كرمانشاه نردبان ترقى را زود پيمود و به پيشكارى آيت الله رسيد(٣). مادر محمد باقر، ملوس، زنى بود محكم، بىباك و خويشتندار(٤). محمد باقر پسر دوم ملوس و محمد نقىست كه پس از پسرها، چهار دختر به دنيا آوردند.

محمد باقر مؤمنى دورهى دبستان و دبيرستان را در كرمانشاه گذراند. در رشتهى ادبىى دبيرستان شاپور ديپلم گرفت؛ در خرداد ١٣٢٣. در همين زمان بود كه به كار سياسى كشيده شد. در اين باره مىگويد:

“در آن سالها حزبى تشكيل شده بود به نام پيكار كه حزبى ناسيوناليستى با تمايلات ضد انگليسى... با رنگ و بوى طرفدارى از آلمان بود... سازماندهندهى آن حزب و در واقع رهبرش شخصى بود به نام خسرو اقبال و بقيه عبارت بودند از افرادى مثل جهانگير تفضلى، اسماعيل پور والى، ارسنجانى و حتى تيپى مثل رضا آذرخشى... محمود هرمز كه بعد، از فعالين حزب توده و دبيركل جريان صلح شد و... داوود نوروزى كه بعد از مسئولان حزب توده شد، در آن حزب بودند. من به دلايل گفته شده دربالا و هم آتشى بودن مقالات روزنامهاش [ نبرد]، جلب اين جريان شدم... با سه چهار نفر ديگر، با اجازه خودمان دفترى گرفتيم و تابلوئى علم كرديم و شديم حزب پيكار. بعد به مركز نامه نوشتيم و رضا آذرخشى از مركز آمد و به اصطلاح به كارها رسميت داد. در شهريور ٢٣ در حزب پيكار انشعابى رخ داد و عدهاى رفتند با حزب ميهن پرستان يكى شدند... من به همان جريان قبلى وفادار ماندم”(٥).

همكارى با حزب پيكار ديرى نپائيد. آمدن به تهران، ثبت نام كردن در دانشكدهى حقوق دانشگاه تهران، نشست و برخاست و گفتگو با گردانندگان حزبهاى، پيكار و ميهن پرستان و استقلال كه عبدالقدير آزاد به وجود آورده بود، سرخوردگى برايش به بار آورد:

“متوجه شدم كه من فقط يك بچهی شهرستانى ساده هستم كه به هيچ وجه نمىتوانم از فعل و انفعالات درونى جريانهاى سياسى و مطبوعاتى در مركز سر دربياورم... دور كار سياسى را خط كشيدم. سپس سعى كردم خودم را با ادامهى تحصيل مشغول كنم. اما فضاى سياسى حاكم بر آن زمان مرا راحت نمىگذاشت. گاهى شعر و مقالهاى به روزنامهاى مىدادم و مطبوعاتى كه در انتقاد به ظاهر تند و تيز بودند، مثل مرد امروز محمد مسعود، يا من آنها را در موضع انتقاد اجتماعى و سياسى شديد حس مىكردم، همچنان برايم جاذبه داشتند... اما اين وضع دوام پيدا نكرد. و از آن جا كه حزب توده در جامعه فعاليت سياسى وسيع داشت و اعضاى آن در دانشگاه و به ويژه در دانشكدهی حقوق بسيار فعال بودند، كم كم به طرف اين حزب جلب شدم و سرانجام پس از ترديد و كشمكش درونى، در اواخر سال ١٣٢٤[كمى پس از شكلگيرى حكومت ملى آذربايجان] به آن حزب پيوستم”(٦).



آخرهاى سال ١٣٢٤ كه به كرمانشاه باز مى گردد و به كلوپ حزب كه سر مىزند، رفقا پاگيرش مىكنند:

“در آن قحط الرجال مرا چسبيدند... حتا موقع بازگشت و براى امتحانات به دليل مسئوليتهايى كه به من داده بودند، مانع آمدنم شدند. بعد از آن مرا مسئول شوراى ايالتى اتحاديهى كارگران كردند [كه شمار شايان توجهى از نفتگران پالايشگاه را به خود جذب كرده بود]. در آن موقع ١٩ سال داشتم و قطعا مسئوليت اتحاديه كارگران شكل مضحكى از مسئوليت در آن سن بود”(٧).

[Rasputin]

در همين دوره است كه باقر مؤمنی به جرگهى همكاران روزنامهى بيستون مى پيوندد، "ارگان شوراى متحدهى ايالتى اتحاديههاى كارگران و زحمتكشان غرب" كه در سرلوحهاش نوشته شده: "رنجبران ايران متحد شويد". اين روزنامه كمى پس از پيروزى انقلاب اكتبر١٩١٧(١٢٩٦) به طرفدارى از طبقهى رنجبر عموما" و" زارعين و فلاحين، خصوصا" به دست شاعر انقلابى ابوالقاسم لاهوتى بنيان گذاشته میشود. با جاافتادن اختناق رضا شاهى، اين روزنامه همچون ديگر صداهاى آزاد، خاموش شده و به محاق تعطيل میافتد تا دوباره، به سال ١٣٢٢ بازگشوده شود؛ به همت مهدى فرهپور (م. صديقدفتر) كه از همان آغاز پيدايش بيستون "صاحب امتياز و مدير مسئول روزنامه" و هميار لاهوتى بود(٨). اين مبارز پير و دبير ساده ى تاريخ - جغرافياى دبيرستان هاى كرمانشاه كه زن و بچه نداشت و در سبزه ميدان شهر دكانى داشت كه در آن " هم كار مى كرده و هم غذا مى پخته و مى خورده... [و] مى خوابيده است [و] جوانهاى با استعداد كرمانشاه دور و بر او مى پلكيدهاند و براى روزنامهاش مقاله مىنوشته و خبرهاى مطبعه را تصحيح و روزنامه را توزيع مى كردهاند"، در تولد تازهی محمدباقر مؤمنى تأثيری به سزا داشت. داستان اين تولد ديگر، فصل مهمى از گزينش اول ماه مه، به عنوان روز تولد دوست ماست(٩). چكيدهاش اين است:

“١١ ارديبهشت ١٣٢٥ بود؛ يعنى اول ماه مه ١٩٤٦. در اين زمان ديگر حزب ما به نيرويى عظيم بدل شده بود. رهبران مىگفتند حزب به طرف حكومت مىخزد... روبروى شهربانى سينمايى بود به نام ايران. قرار شد در اين سالن براى كارگران فيلمى نمايش داده شود و جمعيت از آن جا به... سمت باشگاه اتحاديهی كارگران كه در محلهى كارگرنشين شهر بود بروند و در آن جا اجتماع كنند. درِ سالن [سينما] به روى همه باز بود و يك ساز و دهُل هم درسينما بود كه به عنوان شادى و خوش آمد به جمعيت مشغول نواختن بودند. قبل از شروع نمايش، من بايد توضيح مختصرى براى تماشاچيان مىدادم؛ اما سخنم... كمى طولانى و خيلى تهييجى شد. فيلم يك فيلم ميهنى بود از مقاومت مردم شوروى در برابر آلمانهاى نازى... فيلم تمام شد... همراه جمعيت... به سوى كلوپ شوراى متحدهى ايالتى اتحاديههاى كارگران به راه افتادم... در جلوى جمعيت بودم و در كنار من كارگر بلند قدى كه غالبا" در تظاهرات پرچمدار بود... راه مى رفت... به كلوپ نزديك شده بوديم و من به پرچمدار گفتم پرچمش را بلند كند و ميدان را دور زديم. جمعيت هم پشت سر ما مىآمد. در گوشهى ديگر ميدان، آن جا كه بايد وارد خيابان ديگر مىشديم، پليس كمين كرده بود. غافلگير شده بوديم... بدون هيچ تحريك، از جلوى آنها گذشتيم. جمعيت هنوز وارد دهنهى خيابان نشده بود كه از پشت سر صدايى شبيه تركيدن لاستيك اتوموبيل بلند شد... تا آن موقع صداى گلوله نشنيده بودم... جمعيت متوحش، جنبشى غيرعادى كرد. پرچم افتاده بود و از پرچمدار خبرى نبود. از جمعيت عدهاى در حال فرار بودند. برخى خود را به دكان ها و گاراژهاى نزديك مىانداختند... خودم را كنار ديوار كشيدم. يك جسد كنار من در پيادهرو افتاد و چالهاى كه در كنار آن بود، به سرعت از خون پُر شد... آهسته به سمت كلوپ به راه افتادم. مثل اين كه سنگى محكم به كتف چپم خورد و در همين لحظه نقطهاى از سمت چپ صورتم با مايعى گرم شد. خيابان به كلى خلوت شده بود... با قدمهاى آهسته به كلوب نزديك شدم و خودم را به سرعت به درون ساختمان انداختم. در راهروها صدای ضجه و گريه پيچيده بود. عدهى زيادى زخمى، خودشان را به آن جا رسانده بودند... فوائدى استادكار صابونپز آذربايجانى كه سابقهاى در مبارزات كارگرى داشت... متوجه حال من شد. فورا" كت مرا از تنم درآورد، تكه پارچهاى آتش زد و... كهنه سوز درست كرد و روى زخم شانهام گذاشت... كتفم سوراخ شده بود و پيراهنم از پشت، خيس خون بود...”(١٠).

باقر مؤمنى پيش از اين كه به بيمارستان شير و خورشيد برده شود، دم دكان فرهپور توقفى مىكند و براى اولين بار از استاد خود نام باقر را مىشنود:

“... به ياد ندارم چه گفت؛ ولى قبل از هرچيز يادآور شد: "براى اين كه پليس متوجه نشود، اسم كوچك را صدا زدم"... او... مرا... هميشه مؤمنى صدا مىزد”(١١).

در آن تظاهرات ١٤ نفر كشته و ١٢٠ نفر زخمى شدند. باقر مؤمنى هم ممكن بود يكى از كشته شدگان باشد. كشته نشد و از راهى كه مى رفت هم پا پس نكشيد. چه بسا به خاطر اين غسل تعميد انقلابىست كه گفته است: “من در اين روز تولدى ديگر يافتهام”(١٢).



(٣)





لشكركشى به آذربايجان و كردستان و كشُت و كشتار نيروهاى ترقىخواه به دست ارتش شاهنشاهى در ٢١ آذر ١٣٢٥- كه دوماه پس از خروج سه وزير تودهاى از دولت قوام السطنه روى داد- با حملهى گستردهاى به دفترهاى حزب توده، شوراى متحد مركزى و كانونهاى دموكراتيك وابسته به حزب توده همراه بود. با اين موج كوتاهمدت سركوب، باقر مؤمنى كرمانشاه را ترك مىكند، به تهران مىآيد و درس دانشگاهى را از سر مىگيرد. رابطه با رفقاى حزبى در كرمانشاه اما گسيخته نمىشود. به عنوان مسئول يا نمايندهى تشكيلات كرمانشاه در تشكيلات كل كه به سرپرستى دكتر رادمنش ايجاد شده، برگزيده مى شود. همزمان، به همكارى با سازمان مركزى اتحاديههاى دهقانى ايران فراخوانده مىشود؛ كه سرپرست شعبهى مركزى آن دكتر بهرامى بود و دبيرش مهندس صادق انصارى(١٣). در اين حوزه نشانى از بحرانى كه حزب را فراگرفته، به ديده نمىآمد. باقر مؤمنى، بىخبر از "فعل و انفعالات پنهانىى گروهى و فراكسيونى داخل حزب" كه به انشعاب خليل ملكى و يارانش مىانجامد (١٣٢٦)، كارش را انجام مىدهد(١٤.) دلخوشىى بزرگش در اين دوره، ارتباط با بزرگ علوى است:

“يادم هست كه [محمد تقى] دامغانى و من، همراه با رفيق ديگرى به نام سياووش قيايى... به خانهى علوى در دزاشيب مىرفتيم و در كنار استخر آن...مى نشستيم و او براى ما آثارى از بزرگان ادب جهان، مثل هاملت شكسپير و پرندهى آبى موريس مترلينگ را تفسير مىكرد”(١٥).



ترور نافرجام شاه در ١٥ بهمن ١٣٢٧ وضع را به هم مىريزد. موج سركوب اين بار دامنهدار است. حزب توده غيرقانونى اعلام مىشود. شمارى از رهبران و كادرهاى آن دستگير مىشوند؛ بخشى از حزب به زيرزمين رانده مىشود و بسيارى از بخشها از كار مىافتند. ناممكن شدن بسيارى از كارها، برنامهها، ميتينگها، دمونستراسيونها و از جمله جشن اول ماه مه، باقر مومنى را البته از برگزارى اين جشن باز نمىدارد. از فرصت استفاده مىكند و با گرفتن جشن تولد دوبارهى خود در روز اول ماه مه، اين روز تاريخى را دست كم براى خود و دوستانش، نهادينه مىكند:

“... من از سال ١٣٢٧ و غير قانونى شدن حزب توده ايران...همه ساله تولد خودم را در روز ١١ ارديبهشت جشن مى گيرم”(١٦).



(٤)

[Rasputin]

با فروكش فعاليتهاى حزب توده، باقر مؤمنى به ادامهی تحصيل میپردازد. همه واحدها را مىگذراند و پاياننامهى دانشگاهىاش را هم مىنويسد. سپس به عنوان فارغ التحصيل دانشكده ى حقوق،براى گذراندن دوره ى سربازى در دانشكدهى افسرى نام نويسى مىكند. اول فرودين ١٣٣٠ از ارتش مرخص مىشود؛ به زمان نخست وزيرى دكتر محمد مصدق. حزب توده اينك از اختفا بيرون آمده، بال و پر گشوده و در جنب و جوش است. “... عدهاى از فارغ التحصيلان دانشگاه، ناگريز به كار تمام وقت در حزب مشغول”اند. باقر مؤمنى هم يكى از آن ها ست.(١٧)

“در سر و سامان دادن دو اعتصاب [كارگرى] قزوين و بهشهر مسئوليت داشتم. حتا در بهشهر ده ماهى ماندم و در همان جا بود كه براى اولين بار دستگير شدم و به زندان سارى [افتادم] و براى استيناف به تهران آمدم كه بعد از آزادى در تهران ماندم. در آن موقع تشكيلات تهران حزب به پنج كميته تقسيم مىشد. چهار كميتهى شهر و يك كميتهی حومه... مرا براى عضويت در كميتهى حومه دعوت كردند. در انتخابات كميته، معاون شدم و مشخصا به حومهى شهريار مىرسيدم”(١٨).

تا كودتاى ٢٨ مرداد، باقر مؤمنى در تهران، كانون رويدادها نيست. گرچه براى شركت در برخى جلسهها پيوسته به مركز مى آيد، بيشتر در دهات دور و بر ورامين زندگى مىكند و با روستاييان سرگرم است.

“[ديگر] بسيار مشكل و محدود مىتوانستيم فعال باشيم. به ويژه اين كه، كميته [مان] در ورامين [كه] اسلحه داشت و طبق دستور حزب تعليمات نظامى مىداد، به وسيلهى دهقانى لو رفت”(١٩).

در پى اين ماجراست كه باقر مؤمنى به تهران مىآيد. موج بلند اختناق سرتاسر كشور را درنورديده است. حزب به كلى زيرزمينى مىشود. باقر مؤمنى هم به زندگى مخفى روى مىآورد. يك چندى مسؤل ارتباط دكتر بهرامى- كه در مخفىگاه مىزيست- با بيرون مىشود(٢٠). پس از دستگيرى مهندس عُلوى- عضو كميتهى مركزى حزب كه مسؤليت كل شهرستانها را داشت، مسئول كميتهى حومههاى تشكيلات تهران مىشود(٢١). در خرداد ١٣٣٣ درجريان يورش شبانهى نيروهاى فرماندارى نظامى به محل جلسهاى كه شمارى از كادرهاى مهم حزب در آن شركت داشتند، او را دستگير مىكنند(٢٢). اما پس از چند روز، قرار منع تعقيبش صادر و آزاد مىشود. با لو رفتن سازمان نظامى، دايرهی محاصره تنگ تر مىگردد. وقتى همهى اعضاى كميتهی مركزى كه در ايران مانده بودند، دستگير مىشوند و كيانورى و دكتر جودت هم به خارج میگريزند، باقر مؤمنى جزو هيئت هفت نفرهاى مىشود كه كار سر و سامان دادن به حزب را به دست مىگيرند. يك ماه پس از شام آخر اين هفت نفر كه عبارت باشند از باقر مؤمنى، مهندس صادق انصارى، منوچهر هوشمندراد، پرويز شهريارى، فرج الله ميزانى، على متقى و حبيب ثابت، مؤمنى و هوشمند راد به دام مىافتند.

“دهم آبان ١٣٣٥ بود. همراه با هوشمند راد... در كوچه پس كوچههاى خلوت شهر پرسه مىزديم و بحث مىكرديم... به داخل كوچهاى پيچيديم... اتوموبيلى با چراغهاى نورافكن خود از كنار ما به درون كوچه پيچيد و چند قدم جلوتر از ما توقف كرد و پس از پياده كردن مردى بلند قد، به راه خود ادامه داد... چند قدم بالاتر در تاريكى كوچه متوقف شد و مردى نسبتا" كوتاه قد و كلاه شاپو به سر از آن پياده شد و اتوموبيل عقب عقب به جانب ما برگشت. او ما را شناسايى كرده بود و ديگر حضورش لازم نبود. ما و اتوموبيل در يك لحظه به مرد بلند قد رسيديم... به سمت اتوموبيل اشاره كرد و گفت بفرمائيد سوار شويد. با ترديد و تعجب ساختگى به طرف او برگشتم... دامن كتش را كنار زد و ضمن اشاره به اسلحهى كمريش گفت: اگر بخواهيد حركتى بكنيد، اين هم هست. اول هوشمندراد را در صندلى عقب نشاند... مثل سحر شدهها طرف راست او نشستم. اتوموبيل از جا كنده شد... به سمت شمال شهر و محل فرماندارى نظامى به راه خود ادامه داد... انواع و اقسام نقشهها، خيلى سريعتر از حركت اتوموبيل، به ذهنم خطور مىكرد... چهل پنجاه قدم مانده به چهار راه كالج، متوجه شدم كه چراغ راهنما... قرمز است و از سرعت اتوموبيل كاسته مىشود. در اتوموبيل را گشودم و خودم را بيرون پرتاب كردم و پا به فرار نهادم... پس از چند قدم، با تيراندازى پليس از پا افتادم... او مرا در يك تاكسى انداخت و به بيمارستان شمارهى ٢ ارتش برد... پس از بيست و چند روز، در حالى كه هنوز تب نسبتا" شديدى داشتم، مأموران فرماندارى نظامى مرا تحويل گرفتند و به زندان لشكر ٢ زرهى بردند و در يك سلول انفرادى انداختند و يك سرباز مسلح را هم مراقب سلول گذاشتند”(٢٣).

٥٣ روز بايد مىگذشت تا فرماندارى نظامى خبر اين دستگيرى را اعلام كند؛ به سبك و سياقى كه مىشناسيم، درآميختن دروغ و راست و به هم بافتن چند ماجرا.

“امروز در يك جلسهى مطبوعاتى از طرف ستاد فرماندارى نظامى افشاء شد: چهار نفر از اعضای اصلى حزب [توده] دستگير شدند”.

زير اين عنوان كه با حروف درشت در صفحهى اول اطلاعات ٣ دى ماه ١٣٣٥ چاپ شده، در شرح دستگيرى اين چهار تن كه عبارت باشد از منوچهر هوشمندراد، باقر مؤمنى، مهندس صادق انصارى و پرويز شهريارى، از جمله مىخوانيم:

“از مدتها پيش اطلاعاتى مىرسيد كه عدهاى از... مسئولين حزب توده از مخفىگاههاى خود خارج گرديده و براى ترتيب دادن به وضع حزب و مخصوصاً جمع آورى و به دست آوردن پول به منظور ادامهى اختفا و تأمين زندگى خود در مخفىگاه، مذاكراتى با هم نموده و قرارهايى مىگذارند... با استفاده از اين اطلاعات و هميارى مردم، روز ١٣/٨/٣٥ د و نفر از مسئولين حزب توده به نام هوشمندراد و مؤمنى كه تاكنون توانسته بودند خود را مخفی نگهدارند... دستگير گرديدند”(٢٤).



(٥)



در بازجويى حتا شركت در “آخرين جلسهى عمومى هفت تن فعالين باقى ماندهی حزبى [را] به شكلى لجوجانه...” انكار مىكند(٢٥). در دادگاه نظامى به ١٨ ماه حبس تأديبى محكوم مىشود(٢٦). همچون انصارى، شهريارى، هوشمندراد و متقى. حال و روزش را پس از اين كه از "نقاهت خانه" بيرون مىآيد، صادق انصارى چنين توصيف مىكند:

“در اواخر دى ماه ١٣٣٥، زمانى كه من از سياه چال مخفى فرماندارى نظامى (خانهاى دور افتاده در نارمك) به زندان رسمى تيپ ٢ زرهى انتقال داده شدم، مؤمنى را در حالى كه دستى بر پهلو و جاى زخمى عميق زير گلو داشت، در محوطهى زندان در حال "هواخورى" يافتم. مؤمنى و من حدود بيست ماه در جمع دهها زندانى تودهاى و غيرتودهاى ديگر، در زندانهاى زرهى و قزل قلعه به سر برديم. در همهى اين مدت، او را در برابر درندهخوئى رزيلانهى دژخيمان سرسخت و يك دنده و مقاوم و در جمع زندانيان رفيقى بردبار و با گذشت ديدم... او از عبرت نويسان نفرت داشت؛ به آنان روى خوش نشان نمى داد... در عين حال، به رغم مراقبتهاى شبانهروزى آشكار و نهان، نزد مهندس على عُلوى كه در آن هنگام دوران پيش از تيرباران خود را در زندان مى گذراند، زبان روسى مىآموخت و بى اعتنا به همهى شانتاژها و خبرچينىها، خود را براى فرداها مىساخت. سرهنگ زيبايى- سردژخيم معروف و منفور- كه هر از چند گاه به زندان مىآمد و بر اثر خبرچينىها و گزارشهاى جاسوسان، براى بسيارى از ما خط و نشان مىكشيد... مؤمنى را هرگز فراموش نمىكرد. به ياد دارم روزى در حضور تنى چند از ما، با تركهاى كه در دست داشت، بر سر او مىكوبيد و پرخاش كنان فرياد مىكشيد: "اين مادر... حواسش خيلى پرت است"(٢٧).

اين گفته را پرويز بابايى و كاوه داداشزاده هم تأييد مى كنند.

باقر مؤمنى در زندان قزل قلعه هم “به بهانهى تولد، با تنى چند از ياران يك دل، نه در دل كه آشكارا” روز اول ماه مه را جشن مىگرفت. آنها از "همبستگى و نيرومندى همهی رنجبران" ياد مىكردند(٢٨). و اين همه، در نتيجهى همان دخل و تصرف در مفاتيح الجنان پدر بود!



(٦)



در مرداد ماه ١٣٣٧ از زندان آزاد مىشود؛ پس از سه ماه "ملى كشى". هرچه داشت و دوست مى داشت، از ميان رفته است. هرچه مىبيند، ويرانىست. دگرديسى وضعيت، روانش را پريشان مىسازد. مرگ پدر كه در آخرين لحظهها به ديدارش نائل مىآيد، درهم مىريزدش. چند ماهى را به بيكارگى مىگذراند. وضع مالى مناسبى ندارد. با تنى از ياران ديرين هم خانه مى شود. “... در اواخر سال ٣٧ به وسيله ى يكى از آشنايان متنفذ... در بانك سپه استخدام مى شوم؛ به عنوان كمك انديكاتور نويس”(٢٩). اعتصاب كارگران كورهپزخانه در خرداد ١٣٣٨ سر شوق مىآوردش.

“عصر ٢٥ خرداد، وقتى روزنامهی اطلاعات را از روزنامهفروش رهگذرى خريدم و به دنبال خبر راجع به اعتصاب كارگران، آن را باز كردم و عكس او را در صفحهى اول ديدم، به سختى جا خوردم و كارگران كورهپزخانه را از ياد بردم. كنار عكس او با حروف درشت نوشته شده بود: سپيده دم امروز مهندس عُلوى تيرباران شد (٣٠).

خبر مرگ اين كمونيست شريف، آتش به جانش مىريزد. آتشى كه تنها با گسترش جنبشى كه از كورپزخانهها جرقه زده بود، فرو مىنشيند. جنبش معلمان كشور و بپا خاستن دانشجويان و دانشآموزان در پشتيبانى از اين جنبش، شاه را به واپس نشينى وامىدارد. با روى كار آمدن دكتر على امينى، فضاى سياسى باز مىشود. در همين زمان است (١٣٣٩) كه پايان نامهى دانشگاهىاش را با حك و اصلاحاتى به چاپ مىرساند؛ به نام ايران در آستانه ى انقلاب مشروطيت. نيز در همين دوره است كه رنگين كمانى از جرگهها و جريانهاى نو و كهنهى سياسى پا به ميدان مىگذارند.

“من نيز با عدهاى از رفقاى قديم كه به راهى سواى تودهاىهاى در مهاجرت و همچنين مستقل از سياستها و خط مشىهاى قدرتهاى كمونيستى جهانى معتقد شده بودند، گروه كوچكى تشكيل داديم و در كنار گروههاى متعدد ديگر... به فعاليت سياسى- فكرى- سازمانى محدودى مشغول شده بوديم”(٣١).

نام اين گروه نيز اول ماه مه شد. شاهدى اما در دست نداريم كه اين گروه در روز اول ماه مه پا به هستى نهاده باشد. اين نام گذارى هم گويا از همان منطقى پيروى مى كند كه دومين زاد روز باقر مؤمنى!



(٧)

[Rasputin]

تنفس كوتاه سالهاى ٤٢-٣٩ كه به سر مىرسد و استبداد و انقياد سپيد كه سايه مى گستراند، باقر مؤمنى دوباره خود را در تنگنا میبيند و و پريشان احوال میشود: “همچنان خودم را با خواندن و نوشتن و ترجمهی بعضى مطالب مشغول... مىكردم”(٣٢). پيشنهاد ترجمه از آن پرويز شهريارىست. با هم قلمى صادق انصارى، تاريخ قرون وسطى را از روسى- همان روسىاى كه از مهندس عُلوى آموخته بود، به فارسى برمىگرداند. پس از آن، تاريخ جهان باستان را به چاپ مىرساند؛ با همكارى مهندس انصارى و دكتر علىالله همدانى. كار ترجمه اما خوشآيندش نيست. "بيشتر تلاش داشتم فارسىهايش را اديت كنم... براى بهتر شدن كار؛ كتاب تاريخ مىخواندم و [آموختههايم را] در كار تأثير مىدادم"(٣٣). و اين چنين است كه باز به سوى انقلاب مشروطيت كشيده مىشود و نوشتههاى روشننگران ما را مىيابد و با ديباچههاى روشنگرانه به چاپ مىرساند: سياحت نامه ابراهيم بيك؛ تمثيلات آخوندزاده، كتاب احمد و نيز مسالك المحسنين طالبف تبريزى. در اين راه از هميارى همحزبى ديروزش- نجف دريابندرى- كه كارمند فرانكلين شده و كتابهاى جيبى را بنيان نهاده، بهرهمند مىشود. اين همه اما جاى فعاليت سياسى را پُر نمىكند؛ روحيهى انقلابىاش ارضاء نمىشود:

“تشديد استبداد سياسىی سلطنتى، همراه با وضع زندگى شخصى [ از بانك سپه هم عذرش را خواسته بودند] روحيه مرا چنان تضعيف كرد، كه گاه باعث نگرانى بعضى از دوستان نزديكم مىشدم. سرانجام با توصيه و اصرار و كمك مالى بعضى از همين دوستان، بهتر ديدم كه مدتى به فرانسه بروم و در يك دورهى دكتراى اقتصاد به تحصيلات خود ادامه بدهم... يكى از دوستان كه با سرلشكر مقدم رئيس ساواك آشنايى داشت... او را قانع كرد كه اجازه دهد پليس اجازهى گذرنامهی مرا صادر كند. به اين ترتيب، در پاييز ١٣٤٦ كه ديگر فضاى سنگين سياسى برايم خفقانآور شده بود، عازم فرانسه شدم و قريب بيست ماهى در اين كشور با كمك دوستان زندگى مىكردم. اما چون برخلاف پيشبينى و تصور قبلى، نتوانستم كارى... پيدا كنم، ناگريز در سال ١٣٤٨ به ايران برگشتم”(٣٤).

در همين سفر است كه بزرگ مرد كوچكاش را كه از كودتاى ٢٨ مرداد نديده بود، مىبيند. نيز رضا رادمنش را كه حالا دبير كل حزب توده بود.

“از وقتى كه از ايران خارج شده بودم، قصد داشتم هرطور شده ببينمش. تصميم داشتم پس از ديدن يك دورهی زبان فرانسه، براى مطالعه دربارهى مبارزات مسلحانهی كوبا و ويتنام... به اين دو كشور و يا حد اقل به كوبا سفر كنم. به علاوه، بارى از درد در مورد كارها و فعاليتهاى تودهاىها بر روى دلم بود... در ايران كه بودم، خودم را موظف مىديدم به هر كسى بگويم كه تحليلها و موضع گيرىهاى سياسى سازمان مهاجرين حزب توده سراپا غلط است؛ كه بگويم تشكيلات حزب توده (عباسعلی شهرياری) در داخل يك سازمان پليسى ست و از آن بايد حذر كرد... بايد يك جورى به اينها... مىفهماندم كه داريد چه لطماتى به جنبش كمونيست ايران مىزنيد... اما به هيچ كس نمىشد اعتماد كرد... فقط به رادمنش مىتوانستم اعتماد كنم. به بزرگ علوى گفته بودم كه به او تأكيد كند كه ملاقات ما يك ملاقات دوستانه و خصوصى خواهد بود... در سفر او به پاريس بود كه توانستم هرچه در دل دارم به او بگويم... موضوع سفر به كوبا... را مطرح كردم... در آن زمان فكر مىكردم مبارزهى آيندهى ملت ايران به صورت مسلحانه و جنگ تودهاى داخلى در خواهد گرفت... از او خواستم كه اگر مىتواند براى سفر به اين دو كشور به من كمك كند. عذر آورد كه رابطهى ما با حزب كمونيست كوبا تعريفى ندارد. به موضوع فعاليتهاى سياسى او و رفقايش و سازماندهى در ايران و موضع گيرىها و تحليلهاى سياسىشان پرداختم. از او خواستم فقط گوش باشد... و او در تمام مدت گوش بود"(٣٥).



(٨)



باقر مؤمنى مدتى پس از بازگشت به تهران، در مؤسسهى تحقيقات و برنامهريزى علمى و آموزشى كه ربطى به موسسهى تحقيقات اجتماعىى زندهياد دكتر غلام حسين صديقى نداشت، استخدام مىشود؛ به صورت قراردادى و در ٢٦ شهريور ١٣٤٩ در همين زمان، با اكرم فرمهينى كه پيش از سفر فرانسه به او دل داده بود، پيوند زناشويى مىبندد. در ١٨ آبان ١٣٥٠، اكرم فرزندى به دنيا مىآورد كه انوشه نام مىگيرد؛ به ياد ناوى وظيفه هوشنگ انوشه كه در شهريور ١٣٣٢، درست پس از كودتاى ٢٨ مرداد، به اتهام به آتش كشيدن ناو ببر در ميدان اميرآباد خرمشهر تيرباران شده بود؛ با سرى بلند و چهرهاى خندان. در همين سال است كه انتشارات صداى معاصر را بنيان مىگذارد:

"... ناصر رحمانىنژاد و من، در يكى از گفتگوهايى كه در روزهاى آخر ١٣٤٩ با يكديگر داشتيم، به اين نتيجه رسيديم كه انتشار يك سرى كتابهاى مترقى را به قيمت ارزان تدارك ببينيم و عنوان آن را هم به پيشنهاد من صداى معاصر گذاشتيم. در اين نامگذارى من به نام معاصر نظر داشتم كه نشريهاى راديكال بود و پوشكين (١٨٣٧-١٧٩٩) آن را بنيان گذاشته بود و پس از آن هم از قرار معلوم نكراسوف، چرنيشفسكى، ساليتكوف، شچدرين- نويسندگان بزرگ روس در قرن نوزدهم- يكى پس از ديگرى مسئوليت انتشار آن را برعهده گرفته بودند... ناصر با دنياى انتشارات ارتباط داشت... به عنوان مسئول اصلى انتشار اين سرى... با مسئول انتشارات شبگير قرار گذاشت كه رساله ايران در آستانهى انقلاب مشروطيت را به عنوان اولين كتاب منتشر كند"(٣٦).

در پى اين كتاب، صداى معاصر كتابهايى از نويسندگان جوان و گمنام به بازار عرضه مىدارد؛ 19 كتاب . على اشرف درويشيان، ناصر زرافشان، على كشتگر و قدسى قاضى نور از اين رهگذر به جامعهى كتاب خوان شناسانده مىشوند. نيز محمود دولت آبادى كه گاوارهبانش با نقد باقر مؤمنی زير عنوان دريچهاى تازه به سوى روستا، گل مىكند. همين نقد است كه بزرگ علوی را بر آن میدارد كه دربارهاش بگويد:

“باقر مؤمنی مو را از ماست میكشد و حقيقت را بیپرده مینمايد... او نقدنويس خوبیست كه میداند چگونه چكش را به ميخ بكوبد و آن را كج و كوله نكند”(٣٧).

كار گرافيك كتابهاى صداى معاصر را اكرم فرميهنى صورت مىدهد، كه گرافيست است و كارمند وزارت فرهنگ و هنر.

مومنى تا سال ١٣٥٣ كه بار ديگر رهسپار فرانسه مىشود، چند كتاب ديگر نيز به انتشار مىرساند. قصه براى بزرگسالان شچدرين، پنج لول روسى و ادبيات مشروطه. حالا نه تنها چهرهاى شناخته شده در جامعهى روشنفكرى ايران است؛ كه به استخدام رسمى و دائمى مؤسسه تحقيقات... هم درآمده است.

“... عبدالرحيم احمدى كه معاون مؤسسه و از رفقاى قديمىى تودهاى من بود، علاوه بر اين كه با پادرميانى و پافشارى پدرش كه به من محبت داشت، بانى استخدام من در آن جا شد... براى اين كه راه براى افزايش حقوق من باز شود، با تنظيم پروندهاى براى من تقاضاى يك بورس تحصيلى دورهى دكترا در فرانسه كرد... بالاخره با دادن يك بورس شش ماهه به من موافقت شد و من در نيمهى دوم سال ١٣٥٣ عازم فرانسه شدم...”(٣٨).

در اين سفر به فرانسه تنهاست. در سوربن ثبت نام مىكند و بى درنگ سرگرم نوشتن رسالهى دكترىاش مىشود كه با يكى از رشتههاى اصلى فعاليتش در حزب توده پيوند دارد: مسئلهى ارضى و جنگ طبقاتى در ايران.