Eghtesade Eslami

[donsaeid]

[donsaeid]

[donsaeid]

[donsaeid]

[donsaeid]

[donsaeid]

[donsaeid]

[donsaeid]

[donsaeid]

[donsaeid]

نقش علم و فناوري در تجارت


امروز در اكثر كشورهاي جهان كسب وكار الكترونيك جايگزين سيستم هاي قديمي و سنتي تجارت شده و از اين راه منافع عمدهاي نصيب استفاده كنندگان آن كرده است . تجارت الكترونيك علي رغم جوان بودن در جهان شناخته شده و درسالهاي اخير رشد فزاينده و غير قابل پيش بيني داشته است.


چكيده :

امروزه مشخص شده كه فناوري به عنوان محرك اصلي استراژي تجارت درآمده است و بسياري از شركت هاي موفق احساس كرده اند كه فناوري نهايت تاثير را در موفقيت آينده آنها دارد.

با توجه به تغيير ديدگاه جهاني نسبت به عوامل تعيين كننده تمدن امروزي و تغيير شاخص هاي ارزيابي رشد و توسعه و توجه ويژه به موضوع مديريت ذانش در اين رابطه ، به نظر مي رسد به جهت همسويي با اين روند حركت جهاني و استفاده از مزيت هاي آن مي توان از فناوري اطلاعات به عنوان بستر و ابزاري نيرومند بهره برداري نمود . برخي از كشورها به خوبي توانسته اند خود را با اين تحولات هماهنگ ساخته و از اقتصاد توليد پايه كه اقتصادي كاربر و سرمايه بر است به سوي اقتصادي دانش پايه كه اقتصادي دانش بر است حركت كنند .

از جمله نمونه هاي بارز اين تغييرات كه به وضوح در حال انجام است تجارت الكترونيكي است . سهم تجارت الكترونيكي در مجموعه تجارت بين المللي روز به روز در حال افزايش است و اينترنت تغييري اساسي در نقش فناوري در تجارت امروز ايجاد كرده است . ظهور اينترنت و ابزارهاي الكترونيك منجر به تغيير در بسياري از فرآيندهاي اطلاع رساني ، تجاري و حتي اجتماعي شده است و نقش مهم آن در زندگي انسان امروزي غير قابل انكار است .

امروز در اكثر كشورهاي جهان كسب وكار الكترونيك جايگزين سيستم هاي قديمي و سنتي تجارت شده و از اين راه منافع عمدهاي نصيب استفاده كنندگان آن كرده است . تجارت الكترونيك علي رغم جوان بودن در جهان شناخته شده و درسالهاي اخير رشد فزاينده و غير قلبل پيش بيني داشته است.

واژگان كليدي: فناوري ، تجارت الكترونيك ، توسعه .

نقش علم و فناوري در تجارت ( تجارت الكتروني )

مقدمه:
ظهور اينترنت و ابزارهاي الكترونيك منجر به تغيير در بسياري از فرآيندهاي اطلاع رساني ، تجاري و حتي اجتماعي شده است و نقش مهم آن در زندگي انسان امروزي غير قابل انكار است . از جمله تأثيرات اينترنت ، الكترونيكي شدن فرآيندهاي تجاري است .

امروزه در اكثر كشورهاي جهان كسب و كار الكترونيك جايگزين سيستمهاي قديمي و سنتي تجارت شده و از اين راه منافع عمدهاي نصيب استفاده كنندگان آن كرده است . تجارت الكترونيك عليرغم جوان بودن در جهان شناخته شده و در سالهاي اخير رشد فزاينده و غير قابل پيش بيني داشته است . اين رشد تصاعدي حاصل استفاده از يك ابزار يعني اينترنت است . تحقيقات نشان ميدهد كه تنها در آمريكا در سال 1999 كسب و كار الكترونيك حدود 323 ميليارد دلار درآمد ايجاد كرده و يك ميليون و چهارصد هزار شغل مرتبط با پشتيباني كرده است .

ارتباط تجارت و تكنولوژي دير زماني است كه وجود داشته و ادامه دارد . حدود 2 هزار سال قبل از ميلاد فينيقيان با تكنيك ساخت كشتي درياها را پشت سر گذاشته و به سرزمينهاي دور دست پا گذاشتند و به اين طريق مرزهاي جغرافيايي براي تجارت باز شد و تجارت با سرزمينهاي ديگر آغاز گرديد . اكنون شبكه جهاني اينترنت مانند همان كشتي است كه نه تنها فواصل جغرافيايي بلكه اختلافات زماني را نيز كمرنگ كرده و صحنه را براي نمايشي ديگر آماده نموده است . تجارت الكترونيكي را ميتوان به عنوان تبادل كالا ، خدمات ، اطلاعات و پول از طريق وسايل الكترونيكي تعريف نمود . همانگونه كه اشاره شد با آمدن اينترنت و شبكه گسترده جهاني ، تجارت الكترونيك (EC) رشد سريعي را پشت سر گذاشته است .

تجارت الكترونيكي همان تجارت سنتي است فقط با اين تفاوت كه ابزار كار آن متفاوت است . تجارت الكترونيكي به نوعي تجارت بدون كاغذ است . شركتها براي ارتباط با يكديگر ، محدوديتهاي فعلي را نخواهند داشت و ارتباط آنها با يكديگر سادهتر و سريعتر صورت ميگيرد . هدف از به كارگيري تجارت الكترونيك ارايه روش جديد در انجام امور بازرگاني است . به واسطه اين روش فروشندگان قادرند كه محصولات خود را به شكل تمام وقت و به تمام خريداران در سرتاسر جهان ، مستقل از مرزهاي جغرافيايي و مليتها عرضه كنند .

مزاياي تجارت الكترونيك
تجارت الكترونيك داراي مزاياي بيشماري است كه برخي از اين مزايا در ذيل آمده است :

1- افزايش چشمگير دانش سازمان از شرايط تغيير بازار و رقبا به خاطر ارتباط با ساير فروشندگان و عرضه كنندگان و مشتريان از طريق اينترنت : اين امر موجب ميشود كه سازمان در برابر تغييرات محيط سريعتر از خود واكنش نشان دهد . تجارت الكترونيك به سادگي آغوش خود را براي هر نوع تغيير و تحولي باز گذاشته و پذيراي نوآوريهاي جديدتر در تجارت است .

2- پر رنگ تر شدن نقش داراييهاي غير ملموس : در گذشته مقياس موفقيت شركتها ، ارزش داراييهاي فيزيكي به ويژه داراييهاي ثابتي مثل زمين و ساختمان بود . امروزه داراييهاي غير ملموس مثل نام و مارك تجاري اهميت فوق العادهاي يافتهاند .

3- كوچك شدن عمومي (Vertical disintegration) : در گذشته شركتها بيشتر به دنبال افزايش مالكيت خود در زنجيره عرضه بودند تا كنترل بيشتري روي توزيع محصولات خود و تأمين اقلام مورد نياز داشته باشند . اما امروزه با دسترس بودن و به روز بودن اطلاعات فروشنده در هر لحظه ميتواند از وضعيت محل كالا ، موجودي و ميزان فروش مطلع شود و ديگر نيازي نيست تا سرمايه خود را صرف بزرگتر شدن عمودي نمايد .

4- كاهش زمان و هزينه جمعآوري اطلاعات در مورد محصول مورد نياز مشتري

5- ارايه گزينههاي بيشتر به مشتريان

6- افزايش راحتي در خريد و كاهش ترددهاي شهري

7- تقاضاي مستمر : در يك تجارت مطلوب كه محصولات با ارزش را به بازار عرضه ميكند ، مردم هم ميل به خريد آن دارند و هم نياز به آن را احساس ميكنند . بنابراين بايد نيازها را شناخت و به سليقهها احترام گذاشت زيرا تجارت موفق بر اساس فروش مداوم و معرفي محصولي كه مورد نياز كل جهان است بنا نهاده شده است و اين معرفي جهاني محصولات فقط از طريق اينترنت و تجارت الكترونيك به سادگي امكان پذير است .

8- تحت تأثير اقتصاد ملي قرار نگرفتن : در تجارت الكترونيك شما قادر به عبور از محدودههاي شهري ، استاني و حتي كشوري براي ساخت سازمان خود خواهيد بود . شما در هيچ نقطهاي با محدوديت اقتصادي روبرو نخواهيد شد . كارها امكان دارد در منطقهاي آرام و در جايي ديگر با سرعت پيش رود . تنوع جغرافيايي ميتواند مقدار زيادي ثبات به تجارت شما ببخشد .

9- تجارتي بدون تبعيض : بدون توجه به نژاد ، رنگ ،دين و مذهب و يا جنسيت شما ميتوانيد در تجارت الكترونيك موفق باشيد . سابقه و تحصيلات شما تأثير چشمگيري در موفقيت يا عدم موفقيت شما ندارد . موفقيت يا شكست صرفاً به توانايي و پشتكار شما وابسته است . در اين تجارت شما هيچ نگراني يا وابستگي نسبت به تعصبات شخصي ديگران نداريد .

10- كاهش هزينه به مبادلات تجاري به ويژه هزينههاي اداري كه شامل هزينه مكاتبات و كاغذ بازي ميشود كه اين منجر به كاهش قيمت تمام شده ميشود .

11- افزايش بهره وري و سود آوري و ايجاد امكانات براي برنامهريزي و كنترل

12- تبليغ محصولات به راحتي و به ارزاني در سطح جهاني

13- تسهيل فرآيندهاي تجاري و كاهش حجم بوروكراسي و تشكيلات عريض و طويل انجام يك مبادله به ميزان بسيار زياد .

14- به حداقل رساندن اشتباهات انساني

مهمترين ويژگي تجارت الكترونيك از ديدگاه بازاريابي ، برقراري ارتباط سازمان با فرد يا كل مخاطبان و سازگار ساختن محصولات و خدمات با نيازهاي فرد فرد آنها است . برآيند اين عمل رقابت بيشتر ، تنوع عرضه كنندگان و محصولات و خدمات آنها و در نتيجه كاهش هزينهها و افزايش رضايت مشتريان است .

محدوديتهاي تجارت الكترونيك
الف) محدوديتهاي فني :

1- امنيت سيستمها ، قابليت اعتماد ، استانداردها و پروتكلهاي ارتباطي هنوز در حال تكامل هستند .

2- در بسياري از مناطق پهناي باند مخابرات مناسب نيست .

3- ابزارهاي نرم افزاري مورد استفاده در پياده سازي مدلهاي تجارت الكترونيك ، در حال توسعه بوده و به سرعت تغيير ميكنند .

4- ايجاد ارتباط بين نرم افزارهاي تجارت الكترونيكي و اينترنتي ، با بعضي از نرم افزارها و بانكهاي اطلاعاتي موجود دشوار است .

5- كاربران تجارت الكترونيك ناچارند به تهيه يك سري بسترها از جمله وب سرورهاي شبكه بپردازند .

6- سازگاري بين نرم افزارهاي EC با سخت افزارها و سيستمها كامل نيست .

ب) محدوديتهاي غير فني :

1- امكان تجاوز به حريم خصوصي افراد

2- پذيري و اعتماد به مؤلفههاي تجارت الكترونيكي كه غير قابل لمس هستند براي بسياري از مردم دشوار است . آنها به خريد از يك فروشنده مجازي بدون ديدن تصوير او ، بدون دريافت اسناد كاغذي و يا حتي به پولهاي الكترونيكي به آساني اعتماد نميكنند .

اين مسأله در كشور ما كه مردم آشنايي زيادي با كارتهاي اعتباري ندارند ، به مراتب شديدتر است . چه بسا بيثباتيهاي اقتصادي در تشديد اين بياعتمادي كمك زيادي مينمايند .

3- در بسياري از موارد مشتريان علاقه دارند كه محصول مورد نظر را لمس كنند تا به يك سري از ويژگيهاي آن پي ببرند .

4- سرويسهاي جنبي تجارت الكترونيك در جامعه محدود و ضعيف هستند . به عنوان نمونه اجراي قانون كپي رايت (Copy right) دچار مشكلاتي است . اين مشكل در كشورهايي نظير كشور ما كه در حال طي روند صنعتي شدن هستند ، بيشتر بروز ميكند .

5- دسترسي به اينترنت هنوز براي بسياري از مردم خصوصاً در كشوري مانند ايران مشكل و گران است. اگر چه در ايران نيز دسترسي به اينترنت با يك روند شتابنده در حال ارزان و آسان شدن است ، با اين وجود تا يك دسترسي عمومي و كامل فاصله زيادي وجود دارد .

6- اين نگراني در ذهن تعدادي از انديشمندان وجود دارد كه تجارت الكترونيك با كاهش ارتباط فيزيكي بين افراد به ارتباط انساني و بشري لطمه وارد ميكند .

7- مسايل قانوني در تجارت الكترونيك با نارساييهايي روبرو هستند . فقدان و نقصانهاي قانوني نياز به تصويب و تصحيح تعداد زيادي از قوانين را ايجاد نموده است .

8- مدلهاي تجارت الكترونيك و بسترهاي آن با سرعت زياد در حال تغيير هستند . لذا تعداد زيادي از شركتها و افراد منتظر ثبات بيشتر هستند تا وارد اين حيطه شوند .

9- به علت نوين بودن و ناآشنايي توليد كنندگان و مصرف كنندگان با مدلهاي تجارت الكترونيك در بسياري از فيلدها حجم مبادلات بالقوه براي ايجاد و استفاده از مدلهاي تجارت الكترونيك كمتر از حجم مناسب و لازم براي شروع به كار است .

10- هزينه توسعه مدلهاي تجارت الكترونيك بالا است و پياده سازي آن براي افراد و شركتهاي كوچك دشوار است . همچنين اشتباهات در پياده سازي به علت نو بودن مدلهاي تجارت الكترونيك محتمل است .

[donsaeid]

چنين مسايلي باعث ايجاد تأخير در استفاده از مدلهاي تجارت الكترونيك ميگردند . از طرف ديگر بسياري از مزاياي تغيير مدلهاي سنتي و تجاري افراد و شركتها به مدلهاي تجارت الكترونيك ، غير مستقيم و نامحسوس است . به عنوان نمونه ، بهبود ارتباط با مشتري ، رضايت مشتري و كاهش فعاليتهاي اداري ، از جمله چنين مزايايي هستند به همين علت برآورد كمي مزايا به سختي صورت ميگيرد ، لذا تصميم گيري براي بسياري از مديران دشوار ميگردد .

نتيجه گيري
امروز اگر ميخواهيد در جايي كه هستيد باقي بمانيد بايد سريعتر بدويد . به نقل از فيليپ كاتلر خوب كه بنگريم ، دو دسته شركت در صحنه ميبينيم ، آنهايي كه دگرگونيها را ميپذيرند و آنهايي كه نابود ميشوند .

در حال حاضر شركتهاي ضعيفي كه از بازي با قواعد جديد امتناع ميورزند از بين ميروند . دو عامل كليدي و تعيين كننده در موفقيت سازمانهاي كنوني سرعت و انعطاف پذيري است و سازمان ها بايد ساختار سازماني خود را به نحوي طراحي نمايند كه قادر به پاسخگويي سريع به شرايط متغير محيطي و كاربرد سريع استراتژيهاي خلاقانه باشند .

با توجه به اهميت تجارت الكترونيك و رشد روز افزون آن ، كشورهايي كه نتوانند از فن آوري اطلاع رساني دقيق و به هنگام با استفاده از ابزار الكترونيكي در تجارت استفاده كنند چارهاي جز منزوي شدن در عرصه اقتصادي و يا حذف از تجارت جهاني نخواهد داشت .

هر تغيير و تحولي در جامعه نيازمند تحول و دگرگوني در ساختار و قوانين و آداب و سنن است تا بستري مناسب براي پذيرش اين تغيير فراهم شود . تجارت الكترونيك نيز تحولي است در عرصه تجارت و اطلاعات كه به موجب آن شيوه خريد و فروش و انتقال اطلاعات و كالاها توسط مؤسسات دگرگون شده است . براي گسترش و پذيرش تجارت الكترونيك لازم است پيش نيازهاي رشد اين فنآوري مهيا شود .

تجارت الكترونيك در كشور ما نيز به فراهم شدن مجموعهاي از بسترها از جمله مخابراتي ، حقوقي ، فرهنگي ، بانكي و اعتباري نياز دارد . اما نبود اين بسترها بهانهاي براي نداشتن تجارت الكترونيك نيست و در حال حاضر هم هستند شركتهايي كه با وجود همين ساختارها به تجارت الكترونيك ميپردازند . بنابراين تصويب قوانين جديد موجب تسهيل ، حمايت و توسعه تجارت الكترونيك و ورود به بازار تجارت الكترونيك جهاني است .

[donsaeid]

اقتصاد اسلامي، اقتصادي دانشمدار

[donsaeid]

اسلام ، توسعه اقتصادي ، عوامل
اسلام عوامل مختلفي را در توسعه اقتصادي دخيل مي داند و مسلمانان را به سوي آن عوامل تشويق مي كند:

الف: اهتمام به علم و دانش : يكي از مهمترين عوامل توسعه اقتصادي ، اهتمام به علم و دانش و تفكر و تعقل مي باشد. قبل از شروع بحث توجه به اين نكته ضروري است كه چرا همواره گروهي از غربي ها آگاهانه يا ناآگاهانه سعي شان بر اين است كه علم و دين را مخالف يكديگر قلمداد كنند. شهيد مطهري در اين زمينه مي گويد: ( دو طبقه از طبقات مردم كوشش كرده اند كه دين و علم را مخالف يكديگر جلوه دهند: يكي طبقه متظاهر به دين ولي جاهل كه نان دين داري مردم را مي خورده اند و از جهالت مردم استفاده مي كرده اند، اين دسته براي اين كه مردم را در جهل نگه دارند و ضمنا به نام دين پرده روي عيب خودشان بكشند و با سلاح دين دانشمندان را بكوبند و از صحنه رقابت خارج كننده مردم را از علم به عنوان آنكه با دين منافي است مي ترسانده اند. يكي هم طبق تحصيل كرده ، دانش آموخته ، ولي پشت پا به تعهدات انساني و اخلاقي زده. اين طبقه نيز همين كه خواسته اند عذري براي لاقيدي هاي خود وكارهاي خود بتراشند به علم تكيه كرده و آن را مانع نزديك شدن به دين بهانه كرده اند.

طبقه سومي هم هميشه بوده و هستند كه از هر دو موهبت بي بهره اند و هيچ گونه تنافي و تضادي احساس نمي كرده اند.))

نكته مهم اين است كه نظام علمي و آموزشي هر جامعه ، نقش تعيين كننده اي در بهره وري آن جامعه دارد, هر چه نظام آموزشي و سطح دانش افراد جامعه افزايش يابد به همان نسبت كارآيي ها و مهارت ها بالا رفته و نرخ بهره وري افزايش خواهد يافت. در اسلام مساله آموزش از دوران كودكي و حتي جنين شروع و تا آخرين لحظات عمر تداوم مي يابد.

ب : تاكيد بر كار و كوشش: در فرهنگ اسلام كار جان مايه حيات آدمي و بزرگ ترين سرمايه سازندگي و اساس سعادت دنيا و آخرت است.

در روايات درباره نيروي كار به دونكته بسيار مهم اشاره و تاكيد شده است مانند ((ان الله يحب المحترف الامين)) يعني خداوند انسان حرفه اي و امين را دوست دارد و چنين انساني يعني كسي كه اثر مهارت و فناوري در او ديده مي شود مي تواند نيازهاي جامعه را بر طرف سازد.

ج : اتقان در عمل : زماني كه افراد يك جامعه به انجام درست و استوار كارها عادت كنند و همواره در فكر بالا بردن كيفيت كار يا خدمت باشند ديگر در برابر ساير كشورها حالت خودباختگي و احساس حقارت نخواهند داشت. زيرا وجود روحيه كار و تلاش همراه با ابتكار و نوآوري در راه پيشرفت و ترقي باعث رفع نيازهاي اقتصادي آنان مي گردد.

توجه به اين نكته ضروري است كه فرهنگ اصيل اسلامي كه مستند به وحي الهي و سخن پيشوايان معصوم مي باشد مملو از عناصر مساعد براي توسعه است، بديهي است اگر مسلمانان از لحاظ ذهني ، روان شناسي ، اجتماعي و رفتاري مناسب و هماهنگ با اين فرهنگ باشند به خوبي مي توان از آن بهره گرفت و به سوي توسعه مطلوب و مورد نظر اسلام حركت كرد.

دانش مداري مهمترين عامل توسعه
همان طور كه گذشت يكي از عناصر فرهنگي لازم براي توسعه ، نگرش علمي است. نگرش علمي اولين و مهمترين خصيصه اي است كه جريان توسعه اقتصادي از جنبه فرهنگي به آن نياز دارد.

ضرورت وجود نگرش علمي براي رسيدن به توسعه از آن روست كه يكي از فاكتورهاي مهم در توسعه اقتصادي بالا رفتن سطح رفاه جامعه همراه با افزايش توان توليد و پيشرفت تكنولوژي مي باشد براي دست يابي به اين امر مي بايست.

روش هاي توليد بهبود يابد و كارآيي آن بيشتر گردد يعني با پيشرفت هاي علمي و صنعتي بهترين و كم هزينه ترين روش ها كشف گردد تا توليد كالا و خدمات با كارايي بالا امكان پذير شود و توان توليدي جامعه افزايش يابد.

رسيدن به اين هدف تنها در صورت حاكم بودن روحيه علمي در جامعه ميسر است. به همين جهت است كه كشوري كه كالاها و خدمات مورد نياز را به حد وفور در اختيار داشته اما اين امر با صادرات منابع زيرزميني و مواد اوليه و وارد كردن كالاهاي ساخته شده انجام گرفته باشد را نمي توان كشور توسعه يافته دانست. بنابراين جامعه اي كه در آن روحيه علمي حاكم نباشد ، نمي تواند وضع موجود خود را به طور دقيق بشناسد و در نتيجه در امور توليدي قادر به انتخاب بهترين و كارآمد ترين روش ها نيست.

يكي ديگر از شرايط اساسي شكوفايي، رشد و پيشرفت علوم ، وجود تحقيقات نظري و كاربردي در حين آموزش و بعد از آن مي باشد. بدون تحقيقات نه تنها روند آموزش پويايي خود را از دست مي دهد، بلكه ممكن است چنين نظامي نهاد آموزش و پرورش را با شرايط و نيازها و مشكلات جامعه به صورت بيگانه در آورد.

ضعف تحقيقات از موانع مهم در روند رشد و توسعه كشورهاي جهان سوم مي باشد. به همين علت مي بايست به منظور استفاده بهينه و مفيد از نيروي كار، نياز بخش هاي مختلف اقتصادي ، سياسي و فرهنگي كشور را با توجه به تخصص هاي گوناگون ارزيابي كرد. بايد براي هر رشته به مقتضاي نياز جامعه واحدهاي تحقيقاتي وجود داشته باشد به طوري كه اين واحدها با مراكز توليدي و صنعتي كشور دائما در ارتباط بوده و به مبادله اطلاعات و نيروهاي متخصص بپردازند. بدين معنا كه واحد تحقيقات مراكز توليدي مشكلات تنگناها و نيازهاي خود را بررسي كرده و گزارش آن را به بخش هاي تحقيقاتي آموزش عالي ارسال كند تا با تحقيقات متناسب هماهنگ و عميق مشكلات موجود رفع گردد.

[donsaeid]

[donsaeid]