Miracle - Mojeze (is it possible?)

[donsaeid]

نويسنده: ريچارد سويين برن

دفاع از امكان معجزات



در اين مقاله قصد دارم بررسى كنم كه آيا امكان دارد شواهد تاريخى مستحكمى دالّ بر وقوع معجزات وجود داشته باشد و من بر خلاف بخش عمده مقاله مأخوذ از فصل معروف كتاب هيوم با عنوان «در باب معجزات»، استدلال خواهم كرد كه وجود چنين شواهدى امكان*پذير است.


ريچارد سويين*برن استاد فلسفه دين در دانشگاه آكسفورد، از جدى*ترين منتقدان هيوم است كه در اين مقاله1 به نقد [ديدگاه] هيوم مى*پردازد. او ابتدا بررسى مى*كند كه آيا امكان دارد شاهدى دالّ بر نقض قانونى از طبيعت وجود داشته باشد، و ثانياً آيا مى*توان شواهدى يافت دالّ بر اين*كه اين نقض، فعل خداست. جواب پرسش اول زمانى مثبت است كه ما دلايل كافى براى اين باور داشته باشيم كه حادثه*اى رخ داده كه بر خلاف پيش*بينى*هاى قانونى است كه به دلايل كافى آن را قانون طبيعت مى*دانيم و در ضمن بايد دلايل كافى وجود داشته باشد دالّ بر اين*كه نظاير آن حادثه در شرايطى نظير شرايط حادثه نخست رخ نخواهد داد. چرا كه اگر آن حادثه تكرارپذير باشد بايد در خلال تدوين يك قانون هر دو حادثه را تبيين كنيم. مثالى كه سويين*برن مى*زند معلّق ماندن در هواست كه طى آن فرد از زمين جدا مى*شود و در هوا شناور مى*ماند.

البته نقض قانونى از طبيعت، براى اين*كه معجزه باشد، بايد فعل خدايى باشد كه شىء مادى نيست. اما براى اين باور كه موجودى الهى در جهان ما دخالت كرده است چه نوع شواهدى لازم است؟ در اين*جا سويين*برن بين مواردى كه جهت توجيه اسناد حادثه*اى خارق*العاده به فعل خدايى نامرئى، قراين ضمنى داريم و مواردى كه چنين قراينى نداريم فرق مى*گذارد. آن قراين ضمنى بايد بتوانند اين باور را كه آن حادثه معجزه*اى واقعى است، توجيه كنند. به عنوان نمونه استجابت يك دعا چنين شرايطى را دارد.

در اين مقاله قصد دارم بررسى كنم كه آيا امكان دارد شواهد تاريخى مستحكمى دالّ بر وقوع معجزات وجود داشته باشد و من بر خلاف بخش عمده مقاله مأخوذ از فصل معروف كتاب هيوم با عنوان «در باب معجزات»، استدلال خواهم كرد كه وجود چنين شواهدى امكان*پذير است. مراد من از معجزه نقض قانونى از طبيعت به واسطه خداست; يعنى موجودى عقلانى و قادر مطلق كه شىء مادى نيست (نامرئى و نامحسوس است). بنابراين، تعريف من از معجزه تقريباً شبيه هيوم است: «تخلف از قانون طبيعت به واسطه اراده خاص عاملى نامرئى.»2 بسيارى از عالمان كتاب مقدس در اين كه آيا نويسندگان كتاب مقدس از كلماتى كه به «معجزه» ترجمه شده است، همين معنا را فهميده*اند، تشكيك كرده*اند. قصد ورود به اين مناقشه را ندارم; همين قدر كافى است كه بگويم بسيارى از الهى دانان مسيحى در دوره*هاى بعد تقريباً «معجزه» را به همان معناى مدّنظر من به كار برده*اند و بسيارى از متكلمان قرون وسطا و جديد كه به معجزات ادعا شده به عنوان شاهد حقانيت وحى مسيحى تمسك مى*كنند از «معجزه» فهمى همانند من دارند.

من بحث را در دو بخش دنبال مى*كنم. ابتدا بررسى مى*كنم كه آيا امكان شواهدى دال بر نقض قانونى از طبيعت وجود دارد، و سپس آن*كه اگر چنين شواهدى امكان*پذير بود، آيا امكان شواهدى دال بر اين*كه آن نقض فعل خدا بوده، وجود دارد.

طبيعى است كه مراد از نقض قانونى از طبيعت، همان*طور كه نينيان اسمارت3 فهميده است، مورد نقض تكرارناپذيرى براى قانونى از طبيعت است. همان*طور كه هيوم مى*پذيرد، روشن است كه اغلب بر خلاف پيش*بينى*هاى قواعدى كه ما بر پايه دلايلى معقول آن*ها را قوانين طبيعت مى*دانستيم حوادثى رخ مى*دهد. اما اگر بر اساس دلايل كافى وقوع آن*ها را و تكرار حوادثى مشابه در شرايطى مشابه را باور داشته باشيم، آن*گاه دليل كافى بر اين باور داريم كه قواعدى كه ما پيش از اين آن*ها را قوانين طبيعت مى*دانسته*ايم در واقع چنين نبوده*اند. موارد نقض تكرارپذير قوانين طبيعت را نقض نمى*كنند، [بلكه] صرفاً كذب قضايايى را نشان مى*دهند كه ادعا شده است قوانين طبيعت را بيان مى*كنند. امّا اگر اين باور موجّه باشد كه حادثه E بر خلاف پيش*بينى*هاى قاعده*ى L ـ كه ما به طور موجّه باور داريم كه قانونى از طبيعت است ـ رخ داده است و اين باور نيز موجه باشد كه حوادث مشابه E در شرايطى كه از هر نظر شبيه شرايط حادثه اوليه باشد رخ نخواهد داد، در اين صورت دليلى وجود ندارد كه گمان كنيم L قانونى از طبيعت نيست. چرا كه هر قاعده اصلاح شده*اى كه بر اساس آن بتوان E را پيش*بينى كرد به ما اجازه مى*دهد كه وقايع مشابه را در شرايط مشابه پيش*بينى كنيم و بنابراين ما دلايل كافى بر اين باور خواهيم داشت كه پيش*بينى*هاى مبتنى بر اين قاعده خطا هستند. حال آن*كه اگر قاعده L را بدون اصلاح مى*پذيرفتيم، دليل كافى بر اين باور داشتيم كه پيش*بينى*هاى مبتنى بر آن در همه ديگر شرايط متصور صحيح خواهند بود. بنابراين، اگر بخواهيم در حوزه مورد بحث، قانونى از طبيعت را جارى بدانيم، آن قانون لزوماً L خواهد بود. اين طبيعى*تر از آن است كه بگوييم هيچ قانونى از طبيعت در اين حوزه جريان ندارد. با اين حال E با پيش*بينى*هاى L ناسازگار است. لذا بهترين تعبير اين است كه بگوييم E اين قانون طبيعت، يعنى L را، نقض كرده است. مايه تأسف است كه كاربرد واژه «نقض» بيانگر شباهت بسيار بين قوانين طبيعت و قوانين اخلاقى يا مدنى است. وقتى مراد از نقض قانون طبيعت را آن*گونه كه در بالا گذشت بيان كرده*ايم، پس از آن لزومى ندارد چنين خطايى رخ دهد.

[donsaeid]

با اين همه، پرسش اساسى، كه اسمارت به قدر كافى به آن نپرداخته است، اين است كه چه دليلى مى*تواند اين باور را توجيه كند كه واقعه E اگر رخ داده باشد، مورد نقض تكرار ناپذيرى ـ در مقابل تكرارپذير ـ براى قاعده L بوده كه ما بر پايه همه ديگر شواهد به طور موجّه باور داشتيم كه قانون طبيعت است؟ شواهد اين*كه E نمونه خلاف تكرارپذيرى باشد اين است كه قاعده جديدى به نام َL كه تقريباً به طور كامل توسط داده*ها تأييد شده است بتواند به عنوان قانونى از طبيعت پايه*گذارى شود. زمانى مى*توان گفت يك قاعده توسط داده*ها تأييد شده است كه داده*هايى كه تاكنون به دست آمده توسط آن قاعده پيش*بينى*شده باشند، پيش*بينى*هاى جديد موفقيت*آميز باشند و آن قاعده متناسب با مجموع داده*ها ساده و منسجم باشد.

نسبت به هر مجموعه محدودى از داده*ها، هميشه بى*نهايت قاعده*هاى ممكن وجود دارد كه مى*توان بر اساس آن*ها داده*هاى مذكور را پيش*بينى كرد. با آزمون*هاى بيش*تر، مى*توان بسيارى از اين قاعده*ها را ابطال كرد. لكن هر اندازه آزمون هم كه انجام دهيم باز تعداد محدودى از داده*ها خواهيم داشت و لذا تعداد نامحدودى از قواعد با آن*ها سازگار و هماهنگ خواهند بود. اما برخى از اين قاعده*ها در قياس با داده*ها بسيار پيچيده هستند، به نحوى كه هيچ دانشمندى آن داده*ها را شواهدى دال بر اين*كه آن قاعده*ها قوانين واقعى طبيعت هستند تلقّى نمى*كند. برخى ديگر بسيار ساده هستند، به نحوى كه مى*توان داده*ها را شواهدى دانست دالّ بر اين*كه آن قواعد، قوانين واقعى طبيعت هستند. بر اين اساس، تصور كنيد كه دانشمندى به دنبال يافتن قاعده*اى باشد كه تبيين*كننده نقاط داخل يك نمودار مختصات، كه در شماره*هاى (1،1) (2،2) (3،3) و (4،4) مشاهده شده*اند، باشد. شماره اول هر پرانتز منطبق با نقطه X و شماره دوم منطبق با y است. يك قاعده كه مى*تواند اين نقاط را پيش*بينى كند x=y است. قاعده ديگر اين است: (x=y + (4-x) (3-x) (2-x) (1-x لكن روشن است كه ما آن داده*ها را تأييدكننده قاعده دوم نمى*دانيم. براى تبيين چهار مشاهده مذكور، اين قاعده*اى بسيار ناشيانه خواهد بود. در ميان قاعده*هاى ساده*اى كه توسط داده*ها تأييد مى*شوند ساده*ترين قاعده، بهترين خواهد بود، و عجالتاً قاعده*اى صحيح تلقّى مى*شود. اگر اين قاعده در برابر آزمون*هاى بعدى دوام بياورد شواهد اين*كه قانونى واقعى باشد افزايش مى*يابد.

حال اگر بتوانيم براى E و همه ديگر داده*هاى مربوط قاعده َL را ايجاد كنيم [در دو صورت] اين باور كه َL قانونى صحيح در اين حوزه است موجّه خواهد بود; 1. اگر بتوان از َL آن داده*ها را استنتاج كرد و در ديگر مواردى كه پيش*بينى*هاى L خطا است َL پيش*بينى*هاى موفقى داشته باشد. 2. اگر َL قاعده نسبتاً ساده*اى باشد به نحوى كه چون َL مى*تواند E را پيش*بينى كند و L نمى*تواند، اين دليل بر اين باور باشد كه در ديگر شرايط پيش*بينى*هاى َL اگر در معرض آزمون قرار گيرند موفق*تر از پيش*بينى*هاى L خواهند بود. قاعده َL نشان خواهد داد كه در چه شرايطى موارد نقض قاعده L كه مشابه حادثه E هستند، رخ خواهند داد. پس شواهد نشان مى*دهند كه موارد نقض تحت شرايط مذكور رخ مى دهند و لذا E نسبت به قاعده اوليه L نمونه خلاف تكرارپذيرى است.

لكن فرض كنيد كه نتوان براى E و همه ديگر داده*هاى حوزه موردنظر قاعده جديد َL را بسازيم به نحوى كه نسبت به L در شرايط مورد آزمون داراى پيش*بينى*هاى موفق*ترى باشد يا متناسب با داده*ها داراى سادگى نسبى باشد; لكن قاعده ساده L همه داده*ها را به استثناى E به طور صحيصى پيش*بينى كند. و فرض كنيد هرقدر كه داده*هاى بيش*ترى گردآورى شود، در پيش*بينى*هاى قاعده L خللى وارد نمى*شود و هيچ دليلى براى اين فرض باقى نمى*ماند كه بتوان قاعده ساده*اى به نام َL را تأسيس كرد كه بتوان بر اساس آن همه داده*ها به ضميمه E را به دست آورد. در چنين حالتى شواهد بيانگر آن هستند كه تخلف از L تكرار نخواهد شد و لذا E نمونه خلاف تكرارناپذيرى براى قانونى از طبيعت، يعنى L، خواهد بود.

يك مثال بحث را روشن*تر مى*كند. فرض كنيد E عبارت است از معلق ماندن يك قديس در هوا (يعنى جدا شدن از زمين و شناور ماندن در هوا). E مورد نقضى براى قوانين مكانيك، يعنى L است، كه صرف*نظر از E بر اساس دلايلى اثبات شده*اند. [در دو صورتE] مورد نقض تكرارپذير محسوب مى*شود: 1. اگر بتوان َL را تأسيس كرد كه E و ديگر تخلفات از قاعده L همراه با پيش*بينى*هاى آزموده شده L را، به نحوى موفقيت*آميز پيش*بينى كند.2. يا اين*كه بتوان َL را تأسيس كرد كه متناسب با داده*ها داراى سادگى نسبى باشد و E را و همه پيش بينى هاى آزمون شده L را پيش*بينى كند، لكن تخلفات تاكنون آزموده نشده L را پيش*بينى كند. تفاوت َL با L مى*تواند اين باشد كه بر طبق َL اشيا در شرايط خاصّى به نحو رانش گرانشى4 بر يكديگر اثر مى*گذراند و شرايطى كه E در آن رخ داده از آن موارد است. اگر َL يكى ار دو شرط مذكور را داشته باشد مى*توان آن را پذيرفت و بر پايه آن مى*توان گفت تحت شرايطى خاص انسان*ها در هوا معلق مى*مانند و لذا E مورد نقضى براى قانونى از طبيعت به حساب نمى*آيد.

لكن ممكن است هر گونه اصلاحى در قوانين مكانيك به منظور ايجاد قابليتِ پيش*بينىِ E در آن*ها، نه تنها موجب پيش*بيني*هاى بيش*ترى نسبت به پيش*بيني*هاى L نشود، بلكه باعث شود كه قوانين مذكور آن*قدر پيچيده و دست و پاگير شوند كه دليلى بر اين باور نداشته باشيم كه پيش*بينى*هاى آزموده نشده آن*ها موفقيت*آميز خواهند بود. در چنين شرايطى براى اين باور كه معلق ماندن آن قديس نقض قوانين طبيعت بوده است، واجد دلايلى كافى خواهيم بود. اگر قوانين طبيعت آمارى5 و نه از پيش تعيين يافته و محتوم6 باشند در همه شرايط نمى*توان به سادگى دانست چه چيزى نمونه نقضى براى آن*ها محسوب مى*شود. يك واقعه چه ميزان نامحتمل كه باشد نمونه نقضى براى قانونى آمارى محسوب مى*شود؟ لكن اين مسأله*اى عمومى در فلسفه علم است و مسائل خاصى را در باب معجزات طرح نمى*كند.

[donsaeid]

روشن است كه هرگونه ادعايى در مورد اين*كه چه چيز نقض قوانين طبيعت هست و چه چيز نيست اصلاح*پذير است. معرفتِ نوينِ علمى ممكن است ما را مجبور به تجديدنظر در هر يك از اين ادعاها كند. لكن همه دعاوىِ مربوط به شناخت حقايق اصلاح*پذيرند و ما بايد در مورد آن*ها بر اساس شواهد موجود نتايجى موقتى كسب كنيم. در مورد اين*كه قوانين طبيعت چيست تا حدّى دلايل كافى وجود دارد و بعضى از آن*ها بسيار مستحكم هستند و داده*هاى بسيارى را تبيين مى*كنند، به حدّى كه هرگونه اصلاح آن*ها به منظور تبيين آن مورد نقض غير عادى آن*قدر پيچيده و تبصره*اى خواهد بود كه كل ساختار علم را بر هم مى*زند. در چنين مواردى شواهد حكم مى*كنند كه اگر مورد نقض ادعا شده اتفاق افتاده است مصداقى از نقض قوانين طبيعت بوده است. اين باور موجهى است كه وقايع زير اگر رخ داده باشند نقض قوانين طبيعت*اند: معلق ماندن در فضا، زنده شدن انسانى كه قلب او به مدّت 24 ساعت كار نكرده و ديگر معيارها هم از مرگ او حكايت داشته است، شراب شدن آب بدون دخالت مواد شيميايى يا كاتاليزورها، و شفا يافتن ناگهانى فلج مادر زاد در يك لحظه.

تا اين جا معلوم شد كه مى*توان شواهدى داشت كه واقعه E اگر رخ داده باشد مورد نقض تكرارناپذيرى براى L كه قانونى واقعى از طبيعت است، باشد. لكن در اين*جا استدلال هيوم به نحوى كه در ادامه خواهد آمد، طرح مى*شود. اگر شواهدى، كه بنابر فرض قانع*كننده*اند، دلالت كنند كه L قانونى واقعى از طبيعت است، بر عدم وقوع E [نيز] دلالت مى*كنند. ما شواهد خاص ديگرى داريم كه بر وقوع E دلالت مى*كنند. در چنين وضعيتى انسان عاقل، به بيان هيوم، «تجارب خلاف را مى*سنجد، و بررسى مى*كند كه كدام طرف را تجارب بيش*ترى تأييد مى*كنند.»7 از آن*جايى كه فرض هيوم آن است كه شواهد دالّ بر وقوع E از نوع نقل تاريخى است، نتيجه مى*گيرد كه «هيچ نقلى براى اثبات يك معجزه كافى نيست، مگر نقلى كه خطا بودن آن در مقايسه با حقيقتى كه در صدد اثبات آن است معجزه*اى بزرگ*تر باشد.»8 به اعتقاد او، در واقع هيچ يك از معجزات منقول واجد اين شرط نيستند، هر چند به نظر مى*رسد او در مواردى مى*پذيرد كه از لحاظ منطقى امكان آن منتفى نيست. معيار هيوم براى سنجش و ارزيابى شواهد عجيب است. فرض كنيد 200 نفر شهادت دهند كه شاهد حادثه E بوده*اند; حادثه*اى كه وقوع آن مورد نقض تكرارناپذيرى براى قانونى از طبيعت است. فرض كنيد همين تعداد شاهد اگر زمينه آن مهيا بود، تمايل داشتند كه عدم وقوع E را نشان دهند. آيا شهادت آن*ها در مجموع باور به وقوع E را موجّه نمى*سازد؟ جواب هيوم ـ آن*گونه كه از بحث او در مورد دو معجزه*اى كه در ظاهر داراى شواهد كافىِ مساوى هستند روشن مى*شود ـ منفى است. اما آيا اين صرفاً تعصب و فرار از مواجهه با واقعيت نيست؟ تقريباً محال است كه با رسم جدولى نشان دهيم كه چه تعداد و چه نوع شاهدهايى نياز است كه وقوع حادثه*اى را اثبات كند كه اگر رخ داده باشد مورد نقض تكرارناپذير قانونى از طبيعت خواهد بود. هر مورد ادعا شده*اى را بايد براساس خصوصيات آن بررسى كرد. اما قطعاً به نظر مى*رسد كه معيارهاى مربوط به شواهد نزد هيوم زياده خواهانه*اند. جاى سؤال است كه اگر هيوم خودش شاهد حادثه*اى از اين دست باشد چه خواهد گفت؟

اما علت پافشارى مؤكّد و افراطى هيوم بر شواهد مى*تواند نكته*اى فلسفى باشد كه هيوم آن را به روشنى بيان نكرده است. اين نكته را فلو در توجيه معيارهايى در مورد شواهد، بيان كرده است: «علت اين*كه در اين*جا گزاره عملى داراى نهايت تفوق برگزاره تاريخى دانسته شده است در ماهيت آن گزاره*ها و شواهد قابل عرضه براى تأييد آن*ها نهفته است. گزاره مشخصى از تاريخ، خاص و اغلب جزئى و مربوط به زمان گذشته خواهد بود.... البته دقيقاً به خاطر همين گذشته بودن و جزئى بودن است كه ديگر ممكن نيست كسى آن موضوع را مستقيماً تجربه كند... قانون طبيعت برخلاف گزاره مشخصى از تاريخ، قانونى كلى است. لذا از لحاظ نظرى هر كس در هر زمان مى*تواند آن را تجربه كند هر چند روشن است كه از لحاظ عملى هميشه چنين امكانى وجود ندارد.»9

با اين همه، تفاوتى كه فلو بيان كرد صحيح نيست. آزمايش*هاى مقطعى در موقعيت*هاى خاص صرفاً تأييدى جزئى براى ادعاى مربوط به صحت يك قانون عملى ادعا شده است كه تا تأييد قطعى فاصله بسيار دارد. هر كس مى*تواند صحت يك قانون علمى ادعا شده را آزمايش كند، اما نتيجه مثبت يك آزمايش تنها تأييد محدودى براى آن ادعا به حساب مى*آيد. دقيقاً همين مطلب در مورد حقايق تاريخى ادعا شده نيز صدق مى*كند; هركسى مى*تواند شواهد را بررسى كند، لكن هر مدرك خاصى تنها تأييدى محدود براى ادعاى صحت آن قضيه تاريخى است. لكن در نمونه تاريخى نيز نظير گزاره*هاى علمى، محدوديتى در تعداد شواهد وجود ندارد. آزمون صدق گزاره*هاى تاريخى را نظير گزاره*هاى علمى مى*توان به طور مستمر ادامه داد. مى*توان هميشه در جستوجوى داده*هاى بيش*ترى بود كه تنها به عنوان آثار حادثه*اى خاص در زمان گذشته، قابل تبيين*اند، يا داده*هايى كه با وقوع آن حادثه ناسازگارند، درست همان*طور كه هميشه مى*توان به دنبال داده*هاى بيش*ترى بود كه صدق يك قانون فيزيكى را تأييد يا ردّ مى*كنند. بنابراين، صدق قضاياى تاريخى را نيز «هر كس در هر زمان مى*تواند آزمايش كند.»

گويا هيوم چنين پنداشته كه تنها مدرك در مورد وقوع حادثه E گواهى كتبى يا شفاهى كسانى است كه در زمان وقوع آن مى*توانسته*اند شاهد آن باشند. و از آن*جايى كه تعداد اين*گونه مدارك محدود است، پس شواهد وقوع يا عدم وقوع حادثه E محدود است. حال آن*كه اين صرفاً گواهى نيست كه ذيربط و دخيل است; ما به مداركى در مورد صفات و صلاحيت شاهدهاى اوليه نياز داريم. در ضمن شواهد نيز منحصر در گواهى نيستند. آثار وقايعى كه در زمان حادثه مورد ادعا رخ داده*اند نيز همگى ذيربط هستند. امروزه بسيار بيش*تر از روزگار هيوم مى*توان با مطالعه آثار فيزيكى حوادث حدس زد كه چه حادثه*اى روى داده است. هيوم هرگز با شرلاك هلمز ملاقات نكرده بود، اما مى*توانست از شيوه قرار گرفتن اسباب منزل حدس بزند در اتاق او چه روى داده است يا مى*توانست از لجن چكمه*هاى يك شاهد حدس بزند او ديروز كجا بوده است.

[donsaeid]

از آن*جايى كه آثار وقايعى كه در زمان وقوع حادثه E رخ داده*اند به نحوى هميشه با ما هستند، هميشه مى*توانيم آن*ها را به طور مكرر و حتى با دقت بيش*ترى آزمايش كنيم. به علاوه، بايد بررسى كنيم كه آيا حادثه E اگر واقعاً رخ داده باشد، در واقع علت آثار موجود است و آيا عامل ديگرى مى*تواند موجب همين آثار شود. بررسى اين موضوعات مستلزم بررسى آن است كه كدام يك از قوانين نقش دارند (به غير از قانون L كه ادعا شده E نقض آن است) و اين مستلزم آزمايش*هاى نامحدودى است. لذا هيچ محدوديتى براى شواهد جديدى كه مى*توان داشت وجود ندارد. شواهد وقوع حادثه E مى*توانند به اندازه شواهد دالّ بر اين*كه L قانونى از طبيعت است افزايش يابند. انسان عاقل در چنين شرايطى قطعاً خواهد گفت كه او دلايل كافى بر اين باور دارد كه E رخ داده است، لكن همچنين بر اين باور كه L قانونى واقعى از طبيعت است ولذا بر اين باور كه E نقض آن قانون بوده است. بنابراين، مى*توان به دلايل كافى باور داشت كه قانونى از طبيعت نقض شده است. اما براى اين*كه نقض قانون طبيعت، معجزه باشد، بايد فعلِ خدا باشد، يعنى موجودى عقلانى و قادر مطلق كه شىء مادى نيست. چه چيز مى*تواند دليل اين مطلب باشد؟

تبيين يك حادثه به عنوان فعلِ موجودى عقلانى كه واجد گرايش*ها و مقاصد خاصى است، با تبيينِ آن بر اساس قوانين علمى كه مبتنى بر علل از پيش تعيين شده هستند، كاملا تفاوت دارد. معيارهاى عادى جهت انتساب حادثه*اى به موجودى عقلانى به نام A كه داراى جسم است اين است كه: 1. ما يا ديگران مشاهده كنيم كه A عامل تحقق آن حادثه است 2. يا اين*كه آن حادثه از آن نوع حوادثى باشد كه نوعاً A عامل آن است و تنها A و نه عامل ديگرى، از آن عواملى كه ما مى*شناسيم، در موقعيتى بوده كه بتواند عامل آن باشد. كاربرد معيار دوم منحصر به مواردى است كه ما از قبل به وجود A علم داريم. در بررسى شواهد اين*كه نقض قانونى از طبيعت به واسطه حادثه E فعل خداست، من ميان دو وضعيت تفاوت قايل مى*شوم; يا ما علاوه بر ادله وقوع نقض*هايى براى قوانين طبيعت ادلّه كافى بر وجود خدا داريم يا نداريم.

ابتدا وضعيت دوم را بررسى مى*كنيم. فرض كنيد هيچ دليل قانع*كننده ديگرى دالّ بر وجود خدا نداشته باشيم، مگر واقعه E كه بر اساس شواهد، مورد نقض تكرارناپذيرى براى قانونى واقعى از طبيعت است. اين امكان وجود ندارد كه با مشاهده جسم خدا كه E را ايجاد مى*كند E را فعل خدا بدانيم، خدا كه جسم ندارد. اما فرض كنيد E به شيوه و در شرايط C متحقق شده كه كاملا شبيه شرايطى است كه در آن شرايط افعال انسان*ها متحقق مى*شوند و ديگر موارد نقض نيز در چنين شرايطى متحقق مى*شوند. در اين صورت اين ادعايى موجّه خواهد بود كه واقعه E و ديگر موارد نقض نظير افعال انسانى توسط فاعلى ايجاد شده است، با اين تفاوت كه آن فاعل بر خلاف انسان*ها داراى جسم مادى نبوده است. صحت اين استنباط به اين دليل است كه اگر معلول*ها با يكديگر شباهت كاملى داشته باشند هميشه مجازيم تفاوتى اندك در علل را مسلّم بدانيم تا بتوانيم تفاوت*هاى اندك در معلول*ها را تبيين كنيم.

لذا [به عنوان مثال] اگر نور را به خاطر ديگر صفات قابل مشاهده*اى كه دارد موجى دانستيم كه در يك رساناى [سيال] ايجاد مى*شود10 آن*گاه ديگر اين*كه آن رسانا، اگر وجود داشته باشد، نظير ديگر مواد مانع حركت اشياى مادى از درون خود نمى*شود، واقعيتى نيست كه به تنهايى (يعنى اگر تفاوت ديگرى وجود نداشته باشد) دليل آن باشد كه نور را به موج داخل يك رسانا تعريف نكنيم، بلكه تنها دليل آن است كه آن رسانايى كه نور درون آن حركت مى*كند اين مميزه را دارد كه مانع گذر اشياى مادى نمى*شود. بنابراين، اگر به واسطه شباهت بسيار شديد ميان شيوه*ها و شرايط وقوع E (و ديگر نقض*هاى قوانين طبيعت) و شيوه*ها و شرايطى كه افعال انسانى در آن واقع مى*شوند، ما فاعلى مشابه را فرض كرديم; يعنى فاعلى عقلانى. در آن صورت، اين*كه پاره*اى تفاوت*ها وجود دارد (اين*كه نمى*توانيم آن فاعل را مورد اشاره قرار دهيم و جسم آن را نشان دهيم) واقعيتى نيست كه به معناى ابطال تبيين ما باشد، بلكه تنها به اين معنا است كه آن فاعل بر خلاف فاعل*هاى انسانى فاقد جسم است. البته اين شيوه تنها زمانى قابل توجيه است كه صرف نظر از آن اختلاف، شباهت*هاى مذكور قوى باشند. در مورد نور، دانشمندان قرن 19 در نهايت به اين نتيجه رسيدند كه شباهت*هاى نور آن*قدر قوى نيستند كه بر تفاوت*ها فايق آيند و توجيه*گر فرض رسانايى واجد صفتى اختصاصى باشند.

حال چه شباهت*هايى در شرايط و شيوه*هاى C مى تواند ميان تحقق E (و ديگر نقض*هاى قوانين طبيعت) و افعال انسانى وجود داشته باشد تا توجيه*گر فرض علل مشابه باشد؟ فرض كنيد استجابت دعا عامل وقوع E باشد. لذا E مثلا انفجارى در اتاق من باشد كه به هيچ وجه با قوانين طبيعت قابل تبيين نيست و در همان زمان وقوع اين حادثه، در اتاق*مجاور عده*اى با لباس هندى دم گرفته*اند كه «اى خداى سيك*ها اتاق سويين*برن را منفجر كن.» همچنين فرض كنيد هنگام وقوع E ندايى، كه منبع آن جسمانى نيست، شنيده شده كه مشتمل بر دلايل قانع*كننده*اى دالّ بر استجابت دعاست. زمان وقوع انفجار در اتاق من، صدايى كه منبع آن انسان، حيوان يا دستگاه ساخت بشر نيست، شنيده مى*شود كه مى*گويد: «دعايتان مستجاب است. سويين*برن مستحق درس عبرتى است.» آيا اين همه دليل قانع*كننده*اى بر اين فرض نيست كه فاعلى عاقل كه از اجسام مادى نيست E را و ديگر نقض*ها را ايجاد مى*كند، عاملى كه آن*قدر قدرت دارد كه تغييراتى آنى با مداخله در خصايص اشياء ايجاد كند; يعنى خدا؟ روشن است كه اگر نقض*هاى قوانين طبيعت و افعال انسانى الگوها و شرايطى بسيار شبيه يكديگر داشته باشند، دلايل مذكور قانع*كننده خواهد بود. به علاوه، اگر دعايى كه به واسطه معجزات مستجاب نمى*شوند طلب نوع خاصى از وقايع باشند (مثلا خلاصى از درد يا مجازات افراد شرور) و دعايى كه به واسطه معجزات مستجاب نمى*شوند طلب وقايعى متفاوت باشند، آن*گاه همين مى*تواند بيانگر برخى از صفات خدا باشد. البته معمولا ادلّه مؤمنان بر وقوع معجزات به آن قوتى كه من نشان دادم نيستند. وقوع نقض*ها بيش*تر به عنوان پيامد دعاهايى تلقّى مى*شوند كه وقوع آن نقض*ها را طلب كرده*اند، و به ندرت به گونه*اى ديگر تفسير مى*شوند، امّا نداهايى كه دليل استجابت دعايى باشد در واقع بسيار نادر است. در مواردى كه چنين نداهايى شنيده نمى*شوند، ولى وقوع نقض E و دعاى براى وقوع آن هر دو كاملا تأييد شده*اند، زمانى مى*توانيم نتيجه بگيريم كه خدايى وجود دارد كه E فعل اوست كه شباهت مذكور به اندازه كافى قوى باشد. اين*كه چه موقع شباهت به اندازه كافى زياد است كه استنباط مبتنى بر آن را توجيه كند، سؤال مشكلى است. لكن در اين*جا من صرفاً به اين نكته پرداخته*ام كه اگر شباهت به قدر كافى قوى باشد آن*گاه استنباط مذكور موجّه خواهد بود.

اكنون فرض كنيد شواهدى دالّ بر وجود خدا داشته باشيم. آن*گاه اگر E در شرايط C ، كه قبلا توصيف شد، واقع شود، اين*كه E فعل خدا باشد دلايل قانع*كننده*ترى دارد و وقوع E تأييد بيش*ترى براى شواهد وجود خدا خواهد بود. امّا اگر دليل قبلى بر وجود خدا داشته باشيم، وقوع E در شرايطى متفاوت از C، يعنى متفاوت از شرايطى كه معمولا فاعل*هاى انسانى در آن شرايط باعث وقوع افعالى مى*شوند، باز مى*تواند بعضاً به نحو موجّهى فعل خدا تلقّى شود. اگر E از حوادثى باشد كه تنها علت قابل تصور براى آن خدايى است كه بر وجود او دليل داريم به شرطى كه همان صفاتى را كه لازمه ديگر ادله وجود خداست داشته باشد، آن*گاه اين باور موجّهى خواهد بود كه وقوع E را به او نسبت دهيم، در غير اين صورت E بدون تبيين باقى مى*ماند. اگر مؤمنى مسيحى كه نابيناست بر خلاف قوانين طبيعت شفا يابد، هرچند كه او يا ديگر مسيحيان براى شفا يافتن او دعا نكرده باشند، انتساب شفاى او به خداى مسيحيان اگر ادلّه*اى ديگر بر وجود آن خدا دلالت كند، معقول خواهد بود. بر پايه دلايلى كه گذشت، به اين نتيجه مى*رسيم كه اين باور مى*تواند موجّه باشد كه عامل نقض قانونى از طبيعت خدا بوده و لذا آن نقض يك معجزه است.

[mike435]

you dont need natural evidance for supernatural occourances

if you cant fined natural evidance it doesnt mean a supernatiral thing didnt hapen

if with your ears you cant hear mozarts furelise it doesnt meant he didnt play it it just means you medium was not the correct one

[donsaeid]

but what about natural lows and scientifical facts that we dont know anything about?

Maybe For everything that happens there is a logical explanetion

[Khorsheed]

but what about natural lows and scientifical facts that we dont know anything about?

Maybe For everything that happens there is a logical explanetion

not everything has a logical explanations. . .

[donsaeid]

maybe it has!!! and we dont have knowlege of it yet!?!

[Khorsheed]

maybe .. . we might never know !

[mike435]

look some scientist who have researched torah have said that more than 50 percent of the things in their can be proven thorgh scientificial evidance that it happend

i think the other percent is the miricals that cant be explaind

also maybe when you die you know all when you go were ever it is you go

[jose_mourinho]

NOT AT ALL.