**Hoze Rohaniyat**
حوزه و روحانیت
مقدمه:
بجا دیدیم بجای مقدمه این جزوه، بخشی از پیام ماندگار حضرت امام خمینی «ره» در اواخر سال 67 به روحانیون که به «منشور روحانیت» شهرت یافت را بیاوریم. امیدواریم روشنگر خط اصیل روحانیت علوی گردد:
« ما بايد بدون توجه به غرب حيله گر و شرق متجاوز و فارغ از ديپلماسي حاكم بر جهان درصدد تحقق فقه عملي اسلام برآييم و الا مادامي كه فقه در كتاب ها و سينه علما مستور بماند، ضرري متوجه جهانخواران نيست و روحانيت تا در همه مسايل و مشكلات حضور فعال نداشته باشد، نمي تواند درك كند كه اجتهاد مصطلح براي اداره جامعه كافي نيست.
حوزه ها و روحانيت بايد نبض تفكر و نياز آينده جامعه را هميشه در دست خود داشته باشند و همواره چند قدم جلوتر از حوادث، مهياي عكس العمل مناسب باشند. چه بسا شيوه هاي رايج اداره امور مردم در سال هاي آينده تغيير كند و جوامع بشري براي حل مشكلات خود به مسايل جديد اسلام نياز پيدا كند.
علماي بزرگوار اسلام از هم اكنون بايد براي اين موضوع فكري كنند نكته آخري كه توجه به آن لازم است اين كه روحانيون و علما و طلاب بايد كارهاي قضايي و اجرايي را براي خود يك امر مقدس و يك ارزش الهي بدانند و براي خود شخصيت و امتيازي قايل بشوند كه در حوزه ننشسته اند بلكه براي اجراي حكم خدا راحتي حوزه را رها كرده و مشغول به كارهاي حكومت اسلامي شده اند.
اگر طلبه اي منصب امامت جمعه و ارشاد مردم يا قضاوت در امور مسلمين را خالي ببيند و قدرت اداره هم در او باشد و فقط به بهانه درس و بحث مسووليت نپذيرد و يا دلش را فقط به هواي اجتهاد و درس خوش كند، در پيشگاه خداوند بزرگ يقينا مواخذه مي شود و هرگز عذر او موجه نيست، ما اگر امروز به نظام خدمت نكنيم و استقبال بي سابقه مردم از روحانيت را ناديده بگيريم، هرگز فرصت و شرايط بهتر از اين را نخواهيم داشت.
اميدوارم از نصايح و تذكرات مشفقانه اين پدر پير و اين خدمتگزار حقير خود دلگير نشده باشيد و در مظان استجابت دعا با انفاس قدسيه و با دل هاي منور خود برايم دعا و طلب مغفرت نماييد من هم از ياد و دعاي خير براي روحانيت اصيل و حوزه هاي علمي غفلت نمي كنم.
خداوندا توان علما و روحانيت را در خدمت به دين خود افزون نما خداوندا حوزه هاي علميه، اين سنگرهاي پاسداري از فقاهت و اسلام ناب را تا ابد پابرجا بدار خداوندا شهداي روحانيت و حوزه ها را از نعم بيكران و رزق حضور خويش بهره مند فرما »
بجا دیدیم بجای مقدمه این جزوه، بخشی از پیام ماندگار حضرت امام خمینی «ره» در اواخر سال 67 به روحانیون که به «منشور روحانیت» شهرت یافت را بیاوریم. امیدواریم روشنگر خط اصیل روحانیت علوی گردد:
« ما بايد بدون توجه به غرب حيله گر و شرق متجاوز و فارغ از ديپلماسي حاكم بر جهان درصدد تحقق فقه عملي اسلام برآييم و الا مادامي كه فقه در كتاب ها و سينه علما مستور بماند، ضرري متوجه جهانخواران نيست و روحانيت تا در همه مسايل و مشكلات حضور فعال نداشته باشد، نمي تواند درك كند كه اجتهاد مصطلح براي اداره جامعه كافي نيست.
حوزه ها و روحانيت بايد نبض تفكر و نياز آينده جامعه را هميشه در دست خود داشته باشند و همواره چند قدم جلوتر از حوادث، مهياي عكس العمل مناسب باشند. چه بسا شيوه هاي رايج اداره امور مردم در سال هاي آينده تغيير كند و جوامع بشري براي حل مشكلات خود به مسايل جديد اسلام نياز پيدا كند.
علماي بزرگوار اسلام از هم اكنون بايد براي اين موضوع فكري كنند نكته آخري كه توجه به آن لازم است اين كه روحانيون و علما و طلاب بايد كارهاي قضايي و اجرايي را براي خود يك امر مقدس و يك ارزش الهي بدانند و براي خود شخصيت و امتيازي قايل بشوند كه در حوزه ننشسته اند بلكه براي اجراي حكم خدا راحتي حوزه را رها كرده و مشغول به كارهاي حكومت اسلامي شده اند.
اگر طلبه اي منصب امامت جمعه و ارشاد مردم يا قضاوت در امور مسلمين را خالي ببيند و قدرت اداره هم در او باشد و فقط به بهانه درس و بحث مسووليت نپذيرد و يا دلش را فقط به هواي اجتهاد و درس خوش كند، در پيشگاه خداوند بزرگ يقينا مواخذه مي شود و هرگز عذر او موجه نيست، ما اگر امروز به نظام خدمت نكنيم و استقبال بي سابقه مردم از روحانيت را ناديده بگيريم، هرگز فرصت و شرايط بهتر از اين را نخواهيم داشت.
اميدوارم از نصايح و تذكرات مشفقانه اين پدر پير و اين خدمتگزار حقير خود دلگير نشده باشيد و در مظان استجابت دعا با انفاس قدسيه و با دل هاي منور خود برايم دعا و طلب مغفرت نماييد من هم از ياد و دعاي خير براي روحانيت اصيل و حوزه هاي علمي غفلت نمي كنم.
خداوندا توان علما و روحانيت را در خدمت به دين خود افزون نما خداوندا حوزه هاي علميه، اين سنگرهاي پاسداري از فقاهت و اسلام ناب را تا ابد پابرجا بدار خداوندا شهداي روحانيت و حوزه ها را از نعم بيكران و رزق حضور خويش بهره مند فرما »
این آبروی هزار ساله...
اين آبروى هزار ساله، عبارت از آن چيزى است كه در طول قرنهاى متمادى، از علم وتقواى علماى بزرگ به دست آمده است. يعنى در اين مجموعه، علامهى حلّى وعلامهى مجلسى وشهيدين و شيخ طوسى و سيّد مرتضى وشيخ انصارى وعلماى بزرگ نجف وبزرگان قم -مرحوم حاج شيخ ومرحوم آقاى بروجردى و ديگران- نقش دارند. به عبارت ديگر، هزاران انسان برگزيده، عمرها را به طهارت و تقوا گذراندند و مجموعههاى علمىِ سطح بالا به وجود آوردند و آثار علمى ارايه دادند، تا به تدريج و به صورت بنيادين، يك جامعه و يك ملت را به روحانيت معتقد كردند.
اين آبروى هزار ساله، عبارت از آن چيزى است كه در طول قرنهاى متمادى، از علم وتقواى علماى بزرگ به دست آمده است. يعنى در اين مجموعه، علامهى حلّى وعلامهى مجلسى وشهيدين و شيخ طوسى و سيّد مرتضى وشيخ انصارى وعلماى بزرگ نجف وبزرگان قم -مرحوم حاج شيخ ومرحوم آقاى بروجردى و ديگران- نقش دارند. به عبارت ديگر، هزاران انسان برگزيده، عمرها را به طهارت و تقوا گذراندند و مجموعههاى علمىِ سطح بالا به وجود آوردند و آثار علمى ارايه دادند، تا به تدريج و به صورت بنيادين، يك جامعه و يك ملت را به روحانيت معتقد كردند.
روحانیتی مردمی
اتصال به تودهى مردم، نقاط مثبت روحانيت ماست. مردمى بودن و درد آنها را احساس كردن و براى آنها دل سوزاندن و كار كردن وبه دشمنانشان نزديك نشدن، خصوصيتى است كه هيچ فرقهاى از فِرَق روحانى در عالم، آن را نداشته است و الان هم ندارد. اگر اين خصوصيت نبود، اطمينان مردم به روحانيت جلب نمىشد كه به خيابانها بيايند وآنطور جان خود را در راه آرمانهاى اين انقلاب، در معرض خطر قرار بدهند.
اتصال به تودهى مردم، نقاط مثبت روحانيت ماست. مردمى بودن و درد آنها را احساس كردن و براى آنها دل سوزاندن و كار كردن وبه دشمنانشان نزديك نشدن، خصوصيتى است كه هيچ فرقهاى از فِرَق روحانى در عالم، آن را نداشته است و الان هم ندارد. اگر اين خصوصيت نبود، اطمينان مردم به روحانيت جلب نمىشد كه به خيابانها بيايند وآنطور جان خود را در راه آرمانهاى اين انقلاب، در معرض خطر قرار بدهند.
ننگ درس خواندن برای مقام!
ما در حوزهى علميه فرا گرفته بوديم و در كتابهاى آداب المتعلمين هم نوشتهاند كه وقتى انسان درس مىخواند، بايد براى مقام نخواند. براى يك طلبه، اين ننگ است كه براى رسيدن به مقام مادّى درس بخواند؛ امّا در اوسط و محافل ديگر و در مجامع معمولى، دنبال مقام و پول رفتن، هيچ عيبى نيست؛ يك ارزش هم محسوب مىشود.
ما در حوزهى علميه فرا گرفته بوديم و در كتابهاى آداب المتعلمين هم نوشتهاند كه وقتى انسان درس مىخواند، بايد براى مقام نخواند. براى يك طلبه، اين ننگ است كه براى رسيدن به مقام مادّى درس بخواند؛ امّا در اوسط و محافل ديگر و در مجامع معمولى، دنبال مقام و پول رفتن، هيچ عيبى نيست؛ يك ارزش هم محسوب مىشود.
علمای معروف به مخالف زورگویان
علماى ما، هميشه براى مردم كار وتلاش مىكردند، زحمت مىكشيدند، فقرا را پاسدارى مىكردند وبه آنها رسيدگى مىنمودند.... نمىخواهيم بگوييم كه اين، از آن عامهايى است كه تخصيص نخورده و استثنا ندارد.... دأب اصلى، اين بوده كه به فقرا و طبقات ضعيف كمك كنند وبراى حفاظت از اين طبقه، در مقابل زورگو و خان و سلطان بايستند. علماى ما، اصلاً به اين معنا معروف بودهاند.
علماى ما، هميشه براى مردم كار وتلاش مىكردند، زحمت مىكشيدند، فقرا را پاسدارى مىكردند وبه آنها رسيدگى مىنمودند.... نمىخواهيم بگوييم كه اين، از آن عامهايى است كه تخصيص نخورده و استثنا ندارد.... دأب اصلى، اين بوده كه به فقرا و طبقات ضعيف كمك كنند وبراى حفاظت از اين طبقه، در مقابل زورگو و خان و سلطان بايستند. علماى ما، اصلاً به اين معنا معروف بودهاند.
این مسولیت ما را سنگین کرده است
امروز، اگر شما بخواهيد وجودتان در عالم روحانيت مفيد باشد و سرمايهى لازم را در مشتتان داشته باشيد، ميدان براى خرج آن، ديگر مسجد خودتان، مجلس روضهى بيست نفر، سى نفر، صد نفر و حوزهى محدود به يك شهر ويك روستا نيست. اگر بخواهيد و آن متاع را داشته باشيد، مىتوانيد آن را به همه جا برسانيد، اين، مسؤوليت ما را سنگين مىكند.
امروز، اگر شما بخواهيد وجودتان در عالم روحانيت مفيد باشد و سرمايهى لازم را در مشتتان داشته باشيد، ميدان براى خرج آن، ديگر مسجد خودتان، مجلس روضهى بيست نفر، سى نفر، صد نفر و حوزهى محدود به يك شهر ويك روستا نيست. اگر بخواهيد و آن متاع را داشته باشيد، مىتوانيد آن را به همه جا برسانيد، اين، مسؤوليت ما را سنگين مىكند.
خط را خیلی راحت گم می کردند
پانزدهى خرداد كه گذشت، يك مرحله از مبارزه سپرى شد، اما مرحلهى سختتر مبارزه شروع گرديد؛ آن مرحلهاى كه خيلىها راحت، خط را گم مىكردند و از مبارزه منصرف مىشدند....مردمى وجود داشتند كه براى تحمل بار سنگين يك انقلاب، محتاج آن بودند كه زنگار انديشههاى تحميلشدهى تحريفى غلط، از ذهنهاى آنان پاك بشود. مردمى وجود داشتند كه ساليان دراز -شايد در طول قرنها- به آنها تلقين شده بود كه با قدرتها نبايد جنگيد ونمىشود جنگيد. مردمى بودند كه فكر نمىكردند غير از نماز و نماز مستحبى و انفاق مال جزيى به فقرا، عبادتى وجود داشته باشد كه لازم باشد انسان برايش سرمايهگذارى كند. مردمى بودند كه جهاد و امر به معروف ونهى از منكر را قبول نداشتند! نسل اين روزگار ما، بايد اين مطلب را بداند كه در اين مملكت، روزگارى بر اين مردم گذشت كه امر به معروف ونهى از منكر، جزو امور به حساب نمىآمد. قبول نداشتند كه بايد نهى از منكر بشود ودر مقابل فساد وظلم وطغيان، مقاومت كرد!
پانزدهى خرداد كه گذشت، يك مرحله از مبارزه سپرى شد، اما مرحلهى سختتر مبارزه شروع گرديد؛ آن مرحلهاى كه خيلىها راحت، خط را گم مىكردند و از مبارزه منصرف مىشدند....مردمى وجود داشتند كه براى تحمل بار سنگين يك انقلاب، محتاج آن بودند كه زنگار انديشههاى تحميلشدهى تحريفى غلط، از ذهنهاى آنان پاك بشود. مردمى وجود داشتند كه ساليان دراز -شايد در طول قرنها- به آنها تلقين شده بود كه با قدرتها نبايد جنگيد ونمىشود جنگيد. مردمى بودند كه فكر نمىكردند غير از نماز و نماز مستحبى و انفاق مال جزيى به فقرا، عبادتى وجود داشته باشد كه لازم باشد انسان برايش سرمايهگذارى كند. مردمى بودند كه جهاد و امر به معروف ونهى از منكر را قبول نداشتند! نسل اين روزگار ما، بايد اين مطلب را بداند كه در اين مملكت، روزگارى بر اين مردم گذشت كه امر به معروف ونهى از منكر، جزو امور به حساب نمىآمد. قبول نداشتند كه بايد نهى از منكر بشود ودر مقابل فساد وظلم وطغيان، مقاومت كرد!
برخی علما به مبارزه اعتقاد نداشتند!
البته بايد مطلبى را اعتراف كنيم. اگر اعتراف نكنيم، ديگران از حقايق تلخى كه وجود داشته، سوء استفاده خواهند كرد. همهى علما وروحانيون نبودند كه به مبارزه معتقد باشند. همه فكر نمىكردند كه براى آماده كردن مردم، به يك جهاد فكرى واخلاقىِ درازمدت وعميق، احتياج است. همه قبول نداشتند كه ما غير از دشمنيها وخصومتهاى كوچك وحقيرى كه در ميان خودمان هست،... دشمن بزرگى به نام دستگاه حاكم جبار وجود دارد كه به خاطر مبارزهى با او، بايد از مبارزههاى كوچك دست برداشت. همه قبول نداشتند كه طلبهى جوان حق دارد در كنار درس ومطالعه ومباحثه، گاهى هم مظالم وفجايعى را كه در جامعهى ما مىگذرد، بر زبان جارى كند. وخلاصه، همه قبول نداشتند كه يك انسان موظف است، در اين دوران اختناق، با دستگاه حكام جبار طاغوتى -كه فسادشان بر همه واضح بود- مبارزه كند.
البته بايد مطلبى را اعتراف كنيم. اگر اعتراف نكنيم، ديگران از حقايق تلخى كه وجود داشته، سوء استفاده خواهند كرد. همهى علما وروحانيون نبودند كه به مبارزه معتقد باشند. همه فكر نمىكردند كه براى آماده كردن مردم، به يك جهاد فكرى واخلاقىِ درازمدت وعميق، احتياج است. همه قبول نداشتند كه ما غير از دشمنيها وخصومتهاى كوچك وحقيرى كه در ميان خودمان هست،... دشمن بزرگى به نام دستگاه حاكم جبار وجود دارد كه به خاطر مبارزهى با او، بايد از مبارزههاى كوچك دست برداشت. همه قبول نداشتند كه طلبهى جوان حق دارد در كنار درس ومطالعه ومباحثه، گاهى هم مظالم وفجايعى را كه در جامعهى ما مىگذرد، بر زبان جارى كند. وخلاصه، همه قبول نداشتند كه يك انسان موظف است، در اين دوران اختناق، با دستگاه حكام جبار طاغوتى -كه فسادشان بر همه واضح بود- مبارزه كند.
Comment