
از مسيح تا مسيحيان
مسيحيت، از ماجراي آفرينش خارق العاده عيسي(ع) گرفته تا مرگ او(درآموزه مسيحي) ونيز الهيات پيچيده اي كه در باب تثليث ايجاد شد، همه و همه از تاريخ اين آيين ، روندي تو در تو مي سازد.اين نوشته با اشاره اي اجمالي به گوشه اي از تاريخ مسيحيت ، به بخشي از موضوعات امروزين درباره مسيحيت نيز اشاره مي كند.
مسيحيت، از ماجراي آفرينش خارق العاده عيسي(ع) گرفته تا مرگ او(درآموزه مسيحي) ونيز الهيات پيچيده اي كه در باب تثليث ايجاد شد، همه و همه از تاريخ اين آيين ، روندي تو در تو مي سازد.
اين پيچيدگي گاه تا به حدي است كه اورا نه به عنوان يكي از رسولان الهي(آموزه قرآني)، بلكه به عنوان يك اسطوره به تصوير مي كشد. اين نوشته با اشاره اي اجمالي به گوشه اي از تاريخ مسيحيت ، به بخشي از موضوعات امروزين درباره مسيحيت نيز اشاره مي كند.
***
وقتي كه احمد ديدات، نويسنده و محقق مسلمان آفريقايي در سالن اجتماعات شهر سيدني داستان تولد حضرت عيسي (ع) را مطابق با آنچه كه در قرآن كريم آمده است گفت، به شدت مورد تشويق حاضران قرار گرفت.
او گفت كه در قرآن كريم سوره اي مستقل به نام مريم وجود دارد ، در حالي كه در انجيل، بيش از چند جمله كوتاه درباره مريم چيزي گفته نشده است. سپس اين سوال را مطرح كرد كه چرا به جاي اينكه در قرآن سوره اي به نام همسر يا دختر پيامبر اسلام باشد، سوره اي به نام مريم وجود دارد و چرا قرآن كريم تا بدين حد از حضرت موسي و عيسي سخن گفته است؟ سوال ديگر اينكه منابع اطلاعاتيِ شخصي امّي چگونه توانسته است از كتاب مقدس پيشي بگيرد؟ آيا تحقق چنين امري به غير از طريق وحي امكان داشته است؟
معجزاتي از قبيل «رطبِ رسيده» و «نهر روان» پس از تولد مسيح براي مريم، سخن گفتن عيسى در گهواره، آفريدن پرنده از گِل و مائده آسمانى براي حواريون, از جمله نكات قرآني است كه در اناجيل نيامده است.
انجيل
«انجيل» نزد مسيحيان به معناى بشارتِ رستگارى از طريق مرگ و رستاخيز عيسى است. اما كاربرد قرآنى اين كلمه، كاملاً متفاوت است. اين كلمه در قرآن تنها به صورت مفرد به كار رفته و دلالت دارد بر وحىهايى كه خداوند بر عيسى نازل كرده است و سپس بر كتابى كه حاوىِ آن وحىها بوده اطلاق شده است. طبق سخن قرآن كريم، خداوند انجيل را بر عيسى نازل كرد و آن را به او تعليم داد (3:48، 57:26، 5:110)؛ آن انجيل تورات را تأييد كرده، خود نيز مشتمل بر هدايت، نور و ذكر بوده است (5:46).
با اينكه تعاليم قرآن كريم با آموزه هاي انجيل هاي چهارگانه تفاوهاي اساسي دارد، ولي در بعضي از انديشه هاي اساسي مشتركند. به عنوان نمونه ترجيح آخرت بر دنياست كه به نظر نمي رسد در آيين يهود نيز چنين باشد. قرآن كريم مي فرمايد: «وما الحيوه الدنيا الا لعب و لهو و للدار الآخره خيرللذين يتقون». (انعام/ 32) . همين مضمون را در انجيل چنين مي يابيم:« ابتدا ملكوت خدا و عدالت او را بطلبيد كه اين همه به شما مزيد خواهد شد.» (انجيل متى 6/33) بنابراين، آرمان اساسى دين كه در مسيحيت عبارت است از زندگى كردن مطابقِ با مشيت الاهى و مرگِ همراه با عنايت و لطف الاهى (به معناى اعتقادى كلمه) بر مصالح دنيوى مقدم مي شود.
فارقليط مسيحي
مطابق انجيل، محمّد (ص) به عنوان فارقليطِ موعود، مؤمنان را به تمام حقيقت رهنمون ساخت. از آن جا كه او قادر به خواندن و نوشتن نبود، پس « از پيش خود چيزي نگفت» (مقايسه كنيد: يوحنا، 16:13)، بلكه وقتى وحى بر او نازل مىشد تنها آنچه را مىشنيد بيان مىكرد. البته در عهد جديد دو نوع الهيات وجود دارد كه بر طبق يكى از آنها مسيح پيامبرى از پيامبران خداست و طبق ديگرى مسيح خداى متجسد است.
طبق الهيات نخست، آمدن پيامبرى ديگر، بعد از حضرت عيسى(ع) مشكلى ايجاد نمىكند، اما بر طبق الهيات دوم دوره نبوت، با آمدن مسيح به پايان رسيده است و بعد از آمدن خود خدا معنا ندارد كه پيامبر ديگرى بيايد. مشكل در اين جاست كه در همان سدههاى نخست مسيحى و قبل از اسلام، الهيات نوع دوم غلبه قطعى و نهايى يافته، اكثريت قريب به اتفاق مسيحيان اين الهيات را پذيرفتند. بنابراين آنان به لحاظ الهياتى نمىتوانستهاند منتظر پيامبر ديگرى بوده باشند. از سوي ديگر، آنان با مشكل ديگرى نيز روبهرو هستند و آن اينكه وعده حضرت موسى در سفر تثنيه در نزد آنان مسلم بوده است و تعابير «پيامبرى مانند موسى» با اين الهيات همخوان نيست.
پس اگر بخواهند مصداق اين پيامبر را كسى غير از مسيح بدانند، بايد دست از الهيات خود بردارند و اگر بخواهند الهيات رايج را نگاه دارند با اين مشكل روبهرو مىشوند كه بر طبق وعده حضرت موسى(ع) پيامبرى مانند موسى مىآيد. حال آن كه الهيات آنان حضرت مسيح را نه با حضرت موسى و نه با هيچ پيامبر ديگرى قابل مقايسه نمىداند.
دشمنان مسيح
مسيح از همان آغاز قيام خود اعلام كرد كه «گمان مبريد كه من آمده ام تا تورات يا صحف انبيا را باطل سازم، بلكه تا تمام كنم.»(انجيل متي, 17:5), با وجود اين، بزرگان يهود و كاهنان، معجزات و دلايل او را نپذيرفتند و به شدت با او مخالفت كردند.
در انتهاي هر يك از انجيل هاي چهارگانه، شرح مفصلي از اذيت و آزارهايي كه عالمان و قوم يهود به حضرت عيسي روا داشتند آمده است. يهوديان، عيساي ناصري را دستگير كرده و به دست پيلاطس، نماينده قيصر سپردند. پيلاطس اقرار كرد كه در سخنان عيسي هيچ عيبي مشاهده نمي كند ولي به اصرار آن جماعت، او را تازيانه زد. لشكريان، تاجي از خار بافته بر سرش گذاشتند.
جامه ارغواني بدو پوشانند و گفتند:« سلام اي پادشاه يهود!» (انجيل يوحنا، 19:2) پس از عروج حضرت عيسي (ع)، شكنجه و آزار پيروان آن حضرت ادامه يافت تا اينكه در قرن چهارم، امپراطور قسطنطنيه ولتي دستور داد تا آزار و اذيت مسيحيان را متوقف كنند. زندگي مسيحيان با اين فرمان به حالت عادي برگشت و توانستند اجتماعات ديني خود را برگزار كنند. در اين فرمان، مسيحيت به عنوان يك دين رسمي پذيرفته شد و تحت حمايت كامل قانوني قرار گرفت. از اين زمان به بعد اين يهوديان بودند كه با گسترش مسيحيت، تحت فشار و آزار و اذيت قرار گرفتند.
محتواي انجيل هاي چهارگانه، بسيار كمتر از آن بود كه بتواند احكام و شريعتي را در برابر شريعت مفصل تورات تاسيس كند؛ بنابراين مسيحيان خواه نا خواه از احكام تورات پيروي نمودند و البته تحت تأثير تعاليم پولس، در آن تغييراتي به وجود آوردند.
همين نكته، دليل بقاي كليساي اورشليم شد. نياز مسيحيت به احكام و مباني تورات، زمينه مساعدي را براي نفوذ بيشتر انديشه هاي يهود در مسيحيت ايجاد مي كرد و حتي انديشه هايي كه حضرت عيسي براي مبارزه با آن ها قيام كرده بود به تدريج تغيير كرد. اما تا قرن پانزدهم و شانزدهم، ثمره روشن و ملموسي براي يهوديت سنتي به همراه نداشت.
مسيحيت، از ماجراي آفرينش خارق العاده عيسي(ع) گرفته تا مرگ او(درآموزه مسيحي) ونيز الهيات پيچيده اي كه در باب تثليث ايجاد شد، همه و همه از تاريخ اين آيين ، روندي تو در تو مي سازد.اين نوشته با اشاره اي اجمالي به گوشه اي از تاريخ مسيحيت ، به بخشي از موضوعات امروزين درباره مسيحيت نيز اشاره مي كند.
مسيحيت، از ماجراي آفرينش خارق العاده عيسي(ع) گرفته تا مرگ او(درآموزه مسيحي) ونيز الهيات پيچيده اي كه در باب تثليث ايجاد شد، همه و همه از تاريخ اين آيين ، روندي تو در تو مي سازد.
اين پيچيدگي گاه تا به حدي است كه اورا نه به عنوان يكي از رسولان الهي(آموزه قرآني)، بلكه به عنوان يك اسطوره به تصوير مي كشد. اين نوشته با اشاره اي اجمالي به گوشه اي از تاريخ مسيحيت ، به بخشي از موضوعات امروزين درباره مسيحيت نيز اشاره مي كند.
***
وقتي كه احمد ديدات، نويسنده و محقق مسلمان آفريقايي در سالن اجتماعات شهر سيدني داستان تولد حضرت عيسي (ع) را مطابق با آنچه كه در قرآن كريم آمده است گفت، به شدت مورد تشويق حاضران قرار گرفت.
او گفت كه در قرآن كريم سوره اي مستقل به نام مريم وجود دارد ، در حالي كه در انجيل، بيش از چند جمله كوتاه درباره مريم چيزي گفته نشده است. سپس اين سوال را مطرح كرد كه چرا به جاي اينكه در قرآن سوره اي به نام همسر يا دختر پيامبر اسلام باشد، سوره اي به نام مريم وجود دارد و چرا قرآن كريم تا بدين حد از حضرت موسي و عيسي سخن گفته است؟ سوال ديگر اينكه منابع اطلاعاتيِ شخصي امّي چگونه توانسته است از كتاب مقدس پيشي بگيرد؟ آيا تحقق چنين امري به غير از طريق وحي امكان داشته است؟
معجزاتي از قبيل «رطبِ رسيده» و «نهر روان» پس از تولد مسيح براي مريم، سخن گفتن عيسى در گهواره، آفريدن پرنده از گِل و مائده آسمانى براي حواريون, از جمله نكات قرآني است كه در اناجيل نيامده است.
انجيل
«انجيل» نزد مسيحيان به معناى بشارتِ رستگارى از طريق مرگ و رستاخيز عيسى است. اما كاربرد قرآنى اين كلمه، كاملاً متفاوت است. اين كلمه در قرآن تنها به صورت مفرد به كار رفته و دلالت دارد بر وحىهايى كه خداوند بر عيسى نازل كرده است و سپس بر كتابى كه حاوىِ آن وحىها بوده اطلاق شده است. طبق سخن قرآن كريم، خداوند انجيل را بر عيسى نازل كرد و آن را به او تعليم داد (3:48، 57:26، 5:110)؛ آن انجيل تورات را تأييد كرده، خود نيز مشتمل بر هدايت، نور و ذكر بوده است (5:46).
با اينكه تعاليم قرآن كريم با آموزه هاي انجيل هاي چهارگانه تفاوهاي اساسي دارد، ولي در بعضي از انديشه هاي اساسي مشتركند. به عنوان نمونه ترجيح آخرت بر دنياست كه به نظر نمي رسد در آيين يهود نيز چنين باشد. قرآن كريم مي فرمايد: «وما الحيوه الدنيا الا لعب و لهو و للدار الآخره خيرللذين يتقون». (انعام/ 32) . همين مضمون را در انجيل چنين مي يابيم:« ابتدا ملكوت خدا و عدالت او را بطلبيد كه اين همه به شما مزيد خواهد شد.» (انجيل متى 6/33) بنابراين، آرمان اساسى دين كه در مسيحيت عبارت است از زندگى كردن مطابقِ با مشيت الاهى و مرگِ همراه با عنايت و لطف الاهى (به معناى اعتقادى كلمه) بر مصالح دنيوى مقدم مي شود.
فارقليط مسيحي
مطابق انجيل، محمّد (ص) به عنوان فارقليطِ موعود، مؤمنان را به تمام حقيقت رهنمون ساخت. از آن جا كه او قادر به خواندن و نوشتن نبود، پس « از پيش خود چيزي نگفت» (مقايسه كنيد: يوحنا، 16:13)، بلكه وقتى وحى بر او نازل مىشد تنها آنچه را مىشنيد بيان مىكرد. البته در عهد جديد دو نوع الهيات وجود دارد كه بر طبق يكى از آنها مسيح پيامبرى از پيامبران خداست و طبق ديگرى مسيح خداى متجسد است.
طبق الهيات نخست، آمدن پيامبرى ديگر، بعد از حضرت عيسى(ع) مشكلى ايجاد نمىكند، اما بر طبق الهيات دوم دوره نبوت، با آمدن مسيح به پايان رسيده است و بعد از آمدن خود خدا معنا ندارد كه پيامبر ديگرى بيايد. مشكل در اين جاست كه در همان سدههاى نخست مسيحى و قبل از اسلام، الهيات نوع دوم غلبه قطعى و نهايى يافته، اكثريت قريب به اتفاق مسيحيان اين الهيات را پذيرفتند. بنابراين آنان به لحاظ الهياتى نمىتوانستهاند منتظر پيامبر ديگرى بوده باشند. از سوي ديگر، آنان با مشكل ديگرى نيز روبهرو هستند و آن اينكه وعده حضرت موسى در سفر تثنيه در نزد آنان مسلم بوده است و تعابير «پيامبرى مانند موسى» با اين الهيات همخوان نيست.
پس اگر بخواهند مصداق اين پيامبر را كسى غير از مسيح بدانند، بايد دست از الهيات خود بردارند و اگر بخواهند الهيات رايج را نگاه دارند با اين مشكل روبهرو مىشوند كه بر طبق وعده حضرت موسى(ع) پيامبرى مانند موسى مىآيد. حال آن كه الهيات آنان حضرت مسيح را نه با حضرت موسى و نه با هيچ پيامبر ديگرى قابل مقايسه نمىداند.
دشمنان مسيح
مسيح از همان آغاز قيام خود اعلام كرد كه «گمان مبريد كه من آمده ام تا تورات يا صحف انبيا را باطل سازم، بلكه تا تمام كنم.»(انجيل متي, 17:5), با وجود اين، بزرگان يهود و كاهنان، معجزات و دلايل او را نپذيرفتند و به شدت با او مخالفت كردند.
در انتهاي هر يك از انجيل هاي چهارگانه، شرح مفصلي از اذيت و آزارهايي كه عالمان و قوم يهود به حضرت عيسي روا داشتند آمده است. يهوديان، عيساي ناصري را دستگير كرده و به دست پيلاطس، نماينده قيصر سپردند. پيلاطس اقرار كرد كه در سخنان عيسي هيچ عيبي مشاهده نمي كند ولي به اصرار آن جماعت، او را تازيانه زد. لشكريان، تاجي از خار بافته بر سرش گذاشتند.
جامه ارغواني بدو پوشانند و گفتند:« سلام اي پادشاه يهود!» (انجيل يوحنا، 19:2) پس از عروج حضرت عيسي (ع)، شكنجه و آزار پيروان آن حضرت ادامه يافت تا اينكه در قرن چهارم، امپراطور قسطنطنيه ولتي دستور داد تا آزار و اذيت مسيحيان را متوقف كنند. زندگي مسيحيان با اين فرمان به حالت عادي برگشت و توانستند اجتماعات ديني خود را برگزار كنند. در اين فرمان، مسيحيت به عنوان يك دين رسمي پذيرفته شد و تحت حمايت كامل قانوني قرار گرفت. از اين زمان به بعد اين يهوديان بودند كه با گسترش مسيحيت، تحت فشار و آزار و اذيت قرار گرفتند.
محتواي انجيل هاي چهارگانه، بسيار كمتر از آن بود كه بتواند احكام و شريعتي را در برابر شريعت مفصل تورات تاسيس كند؛ بنابراين مسيحيان خواه نا خواه از احكام تورات پيروي نمودند و البته تحت تأثير تعاليم پولس، در آن تغييراتي به وجود آوردند.
همين نكته، دليل بقاي كليساي اورشليم شد. نياز مسيحيت به احكام و مباني تورات، زمينه مساعدي را براي نفوذ بيشتر انديشه هاي يهود در مسيحيت ايجاد مي كرد و حتي انديشه هايي كه حضرت عيسي براي مبارزه با آن ها قيام كرده بود به تدريج تغيير كرد. اما تا قرن پانزدهم و شانزدهم، ثمره روشن و ملموسي براي يهوديت سنتي به همراه نداشت.


Comment