10مشكل دوره ي نوجواني
در اين مقاله به ذكروتوضيح اجمالي 10مورد از مشكلات دوران نوجواني مي پردازيم.در مقاله ي بعد به بررسي 17راهكارعملي والدين براي مقابله با اين مشكلات خواهيم پرداخت.
مشكلات دوره نوجواني
1- كشمكش بين استقلال و وابستگي:
با توجه به اينكه اين دوره، حد فاصل دوران كودكي و بزرگسالي است، از دست دادن حمايت*هاي بي*قيد و شرط والدين براي كسب احساس استقلال از يك طرف و لذت مورد حمايت و پشتيباني آنها بودن و همانطور كودك ماندن و بدون زحمت و دردسر، هميشه مورد محبت قرار گرفتن از طرف ديگر، در نوجوان كشمكش دروني ايجاد مي*كند و جنگ رواني عميقي در ذهن او به وجود مي*آورد.
بعضاً خانواده و مدرسه و جامعه نيز از او توقعات متناقض دارند، گاهي او را به چشم يك كودك نگاه كرده و برخوردي تحقيرآميز دارند و گاهي هم توقعات از او بيش از حد توان اوست و به چشم بزرگسالان به او مي*نگرند كه اين خود به كشمكش*هاي دروني نوجوان دامن زده و او را با مشكل روبرو مي*سازد.
2- طغيان عليه مراجع قدرت:
نوجوان براي كسب استقلال عليه همه ي مراجع قدرت من جمله والدين و كادر مدرسه طغيان مي*كند.
گاهي اوقات رفتارهايي عليه آنها از خود نشان مي*دهد، درگيري*هايي ايجاد مي*نمايد و به اعمالي دست مي*زند كه روابط او را با آنها و ساير مراجع قدرت به شدت تيره مي*كند، مثلاً بگومگو مي*كند، بحث و مجادله ي طولاني انجام مي*دهد، بر خلاف خواسته ي والدين دير به خانه مي*آيد، از انجام تكاليف درسي خودداري مي*كند، سيگار مي*كشد و حتي ممكن است دست به اعمال بزهكارانه هم بزند.
اين مورد در خانواده*هاي با محدوديت زياد و يا مدارسي كه مقررات سخت و خشك را بدون نظرخواهي و مشورت با نوجوان اجرا مي*كنند از شدت بالاتري برخوردار است.
3- هويّت فردي :
يكي ديگر از مشكلات مهمي كه نوجوان با آن روبرو مي*شود مساله ي تشكيل «هويت فردي» اوست. بدان معني كه سوال*هاي متعددي درباره ي مفهوم زندگي، نقش او در اين زندگي، مفهوم مرگ و زندگي پس از مرگ و بطور كلي سوال*هايي نظير، من كيستم؟ و به كجا مي*روم؟ ذهن او را به خود مشغول مي*نمايد كه بايد به آنها پاسخ دهد.
احساس هويت شخصي در نوجوانان كم*كم براساس همانند سازي*هاي مختلف گذشته ي آنها تكوين مي*يابد. با ورود به دوره ي نوجواني ارزش*هاي گروه همسالان و همچنين ارزيابي*هاي معلمان و ساير بزرگسالان نيز مطرح است و هر اندازه ارزش*هايي كه از طرف دوستان و همسالان ابراز مي*شود با ارزش*هاي والدين و معلمان هم*خواني بيشتري داشته باشد به همان نسبت كار هويت*يابي نوجوان آسان*تر پيش مي*رود.
4- چگونگي ارضاء نيازهاي جديد (جنسي):
رشد و نمو غدد داخلي و ترشحات هورمون*هاي جنسي به نوجوان امكان برقراري روابط جنسي را مي*دهد و انگيزه و كشش جنسي نسبت به غير هم*جنس در او ايجاد مي*گردد و از طرفي نخستين برخورد نوجوان با جنس مخالف اغلب با ترس و پريشاني خاطر همراه است. جوان تازه بالغ جديد تمايلات قوي و نامعلومي را احساس مي*كند كه او را از جلدش خارج كرده و بسوي جنس مخالف مي*كشاند. جهش*هاي شديد محبت، عقب*نشيني*هاي توضيح ناپذير و حركات بدون دليلي كه او را آشفته مي*سازد.
نوجوان مي**خواهد اين همه انرژي را كه به وجود آمده و موجب هيجان او شده است را در جايي آزمايش نمايد، اما در عين حال نگران عواقب آن است. او بيداري و رشد تمايلات جنسي را دارد ولي هدف ندارد و چون غريزه ي جنسي كاملاً زيرزميني است، جهت*يابي آن با كور مالي انجام مي*شود و در افراد محجوب و كمرو نوعي اضطراب و گيجي ايجاد مي*كند. در جوامعي كه آموزش ارضاء صحيح غريزه ي جنسي و راه*هاي كنترل آن براي نوجوان آموزش داده نمي*شود، اين مشكل مضاعف است و در اين*جاست كه متاسفانه لغزش و سقوط در پرتگاه در كمين است.
5- عدم كنترل بر رفتار و هيجانات ناشي از تغييرات جسمي و رواني دوران بلوغ:
به دليل رشد سريع جسمي و تغييرات مشهود در اندام*هاي بدن نوجوان در دوران بلوغ بعضي از رفتارهاي هيجاني و عدم كنترل او طبيعي است. مثلاً جلو آمدن سرنوجوان به دليل احساس بلندتر شدن گردنش، بزرگ شدن بيني و يا عدم كنترل در دست*هايش براي جابجايي خصوصاً اشياء ظريف از طرفي و عدم آگاهي و آموزش صحيح او در مقابله با اين مسايل از طرف ديگر او را از نظر روحي تحت تاثير قرار داده به*طوري كه در خود احساس بي*كفايتي و حقارت مي*نمايد كه همين امر موجبات اضطراب را در وي فراهم مي*آورد.
6- ترس از آينده:
با پيدايش نيازهاي جديد در نوجوان و كشش به سوي ارضاي نيازهاي آني و مقطعي، آينده را در ذهن نوجوان مبهم و دور از دسترس تصوير مي*نمايد به طوري كه حتي چگونگي تامين اقتصادي و تشكيل خانواده براي خود در آينده و ازدواج و تحصيلات عالي را قله*هايي دور از دسترس مي*پندارد كه دستيابي به آنها براي او بسيار دشوار و در بسياري از موارد از محالات است كه البته نقائص تربيتي و آموزشي در درون خانواده، مدرسه و جامعه و محروميت*هاي شديد مالي خانواده به شدت و عمق اين مشكل نيز مي*افزايد.
يكي از مهمترين مشكلات نوجواني اين است كه فرد قبل از اينكه به بلوغ اقتصادي برسد به بلوغ جنسي رسيده است و از طرفي چون به دنبال استقلال و كسب هويت جديد براي خود نيز مي*باشد هميشه به فكر دستيابي زودتربه منافع اقتصادي است و در اين ارتباط مي*بينيم نوجواناني را كه مدرسه و تحصيل را رها كرده و به دنبال شغل و كسب درآمد مي*باشند و اين خصوصاً در جوامعي كه ارزش*هاي انساني و معنوي جاي خود را به ارزش*هاي مادي داده و شخصيت افراد برحسب درآمد و پول آنها مورد ارزيابي قرار مي*گيرد بسيار مشهودتر است و در اين ارتباط اوضاع و احوال*اقتصادي- اجتماعي و بي*ثباتي جامعه، جنگ، بيكاري، كمبود امكانات و فقر مالي خانواده از عوامل تشديد كننده ي مشكل محسوب مي*شوند.
8- تعارض بين خواسته*هاي والدين و گروه همسالان:
در اين دوران، نوجوان تحت تأثير گروه همسالان مي*باشد و والدين را مرتبط به نسل گذشته مي*داند كه نيازها و خواسته*هاي عصر حاضر او را درك نمي*كنند. لذا نوجوان خود را در اين ميان كاملاً گيج احساس مي*كند چون حاضر نيست كه محبت والدين را هم از دست بدهد. در چنين مواقعي نوجوانان بعضاً همانند هنرپيشه*ها نقش بازي مي*كنند تا از مقبوليت والدين و گروه همسالان، هر دو برخوردار شوند.
9- ترس و اضطراب:
ناتواني در سازگاري با موقعيت*هاي جديد موجب تشديد ترس و اضطراب در نوجوان مي*شود مانند: ترس از عدم موفقيت در امتحان يا مورد سرزنش قرار گرفتن در خانه و مدرسه، ترس از پذيرش مسئوليت و ارتباط با جنس مخالف يا مورد پذيرش دوستان واقع نشدن.
10- به هم ريختگي ارتباط با ديگران:
فشارهاي رواني، عاطفي و اجتماعي در اين دوران موجب مي*شود كه نوجوان با خودش، با خانواده*اش، با دوستانش و بطور كلي با همه رابطه*اش بهم مي*خورد و احساس كوچك شمردن خود و حقارت مي كند و حالت عصبي در او افزايش مي*يابد.
در اين مقاله به ذكروتوضيح اجمالي 10مورد از مشكلات دوران نوجواني مي پردازيم.در مقاله ي بعد به بررسي 17راهكارعملي والدين براي مقابله با اين مشكلات خواهيم پرداخت.
مشكلات دوره نوجواني
1- كشمكش بين استقلال و وابستگي:
با توجه به اينكه اين دوره، حد فاصل دوران كودكي و بزرگسالي است، از دست دادن حمايت*هاي بي*قيد و شرط والدين براي كسب احساس استقلال از يك طرف و لذت مورد حمايت و پشتيباني آنها بودن و همانطور كودك ماندن و بدون زحمت و دردسر، هميشه مورد محبت قرار گرفتن از طرف ديگر، در نوجوان كشمكش دروني ايجاد مي*كند و جنگ رواني عميقي در ذهن او به وجود مي*آورد.
بعضاً خانواده و مدرسه و جامعه نيز از او توقعات متناقض دارند، گاهي او را به چشم يك كودك نگاه كرده و برخوردي تحقيرآميز دارند و گاهي هم توقعات از او بيش از حد توان اوست و به چشم بزرگسالان به او مي*نگرند كه اين خود به كشمكش*هاي دروني نوجوان دامن زده و او را با مشكل روبرو مي*سازد.
2- طغيان عليه مراجع قدرت:
نوجوان براي كسب استقلال عليه همه ي مراجع قدرت من جمله والدين و كادر مدرسه طغيان مي*كند.
گاهي اوقات رفتارهايي عليه آنها از خود نشان مي*دهد، درگيري*هايي ايجاد مي*نمايد و به اعمالي دست مي*زند كه روابط او را با آنها و ساير مراجع قدرت به شدت تيره مي*كند، مثلاً بگومگو مي*كند، بحث و مجادله ي طولاني انجام مي*دهد، بر خلاف خواسته ي والدين دير به خانه مي*آيد، از انجام تكاليف درسي خودداري مي*كند، سيگار مي*كشد و حتي ممكن است دست به اعمال بزهكارانه هم بزند.
اين مورد در خانواده*هاي با محدوديت زياد و يا مدارسي كه مقررات سخت و خشك را بدون نظرخواهي و مشورت با نوجوان اجرا مي*كنند از شدت بالاتري برخوردار است.
3- هويّت فردي :
يكي ديگر از مشكلات مهمي كه نوجوان با آن روبرو مي*شود مساله ي تشكيل «هويت فردي» اوست. بدان معني كه سوال*هاي متعددي درباره ي مفهوم زندگي، نقش او در اين زندگي، مفهوم مرگ و زندگي پس از مرگ و بطور كلي سوال*هايي نظير، من كيستم؟ و به كجا مي*روم؟ ذهن او را به خود مشغول مي*نمايد كه بايد به آنها پاسخ دهد.
احساس هويت شخصي در نوجوانان كم*كم براساس همانند سازي*هاي مختلف گذشته ي آنها تكوين مي*يابد. با ورود به دوره ي نوجواني ارزش*هاي گروه همسالان و همچنين ارزيابي*هاي معلمان و ساير بزرگسالان نيز مطرح است و هر اندازه ارزش*هايي كه از طرف دوستان و همسالان ابراز مي*شود با ارزش*هاي والدين و معلمان هم*خواني بيشتري داشته باشد به همان نسبت كار هويت*يابي نوجوان آسان*تر پيش مي*رود.
4- چگونگي ارضاء نيازهاي جديد (جنسي):
رشد و نمو غدد داخلي و ترشحات هورمون*هاي جنسي به نوجوان امكان برقراري روابط جنسي را مي*دهد و انگيزه و كشش جنسي نسبت به غير هم*جنس در او ايجاد مي*گردد و از طرفي نخستين برخورد نوجوان با جنس مخالف اغلب با ترس و پريشاني خاطر همراه است. جوان تازه بالغ جديد تمايلات قوي و نامعلومي را احساس مي*كند كه او را از جلدش خارج كرده و بسوي جنس مخالف مي*كشاند. جهش*هاي شديد محبت، عقب*نشيني*هاي توضيح ناپذير و حركات بدون دليلي كه او را آشفته مي*سازد.
نوجوان مي**خواهد اين همه انرژي را كه به وجود آمده و موجب هيجان او شده است را در جايي آزمايش نمايد، اما در عين حال نگران عواقب آن است. او بيداري و رشد تمايلات جنسي را دارد ولي هدف ندارد و چون غريزه ي جنسي كاملاً زيرزميني است، جهت*يابي آن با كور مالي انجام مي*شود و در افراد محجوب و كمرو نوعي اضطراب و گيجي ايجاد مي*كند. در جوامعي كه آموزش ارضاء صحيح غريزه ي جنسي و راه*هاي كنترل آن براي نوجوان آموزش داده نمي*شود، اين مشكل مضاعف است و در اين*جاست كه متاسفانه لغزش و سقوط در پرتگاه در كمين است.
5- عدم كنترل بر رفتار و هيجانات ناشي از تغييرات جسمي و رواني دوران بلوغ:
به دليل رشد سريع جسمي و تغييرات مشهود در اندام*هاي بدن نوجوان در دوران بلوغ بعضي از رفتارهاي هيجاني و عدم كنترل او طبيعي است. مثلاً جلو آمدن سرنوجوان به دليل احساس بلندتر شدن گردنش، بزرگ شدن بيني و يا عدم كنترل در دست*هايش براي جابجايي خصوصاً اشياء ظريف از طرفي و عدم آگاهي و آموزش صحيح او در مقابله با اين مسايل از طرف ديگر او را از نظر روحي تحت تاثير قرار داده به*طوري كه در خود احساس بي*كفايتي و حقارت مي*نمايد كه همين امر موجبات اضطراب را در وي فراهم مي*آورد.
6- ترس از آينده:
با پيدايش نيازهاي جديد در نوجوان و كشش به سوي ارضاي نيازهاي آني و مقطعي، آينده را در ذهن نوجوان مبهم و دور از دسترس تصوير مي*نمايد به طوري كه حتي چگونگي تامين اقتصادي و تشكيل خانواده براي خود در آينده و ازدواج و تحصيلات عالي را قله*هايي دور از دسترس مي*پندارد كه دستيابي به آنها براي او بسيار دشوار و در بسياري از موارد از محالات است كه البته نقائص تربيتي و آموزشي در درون خانواده، مدرسه و جامعه و محروميت*هاي شديد مالي خانواده به شدت و عمق اين مشكل نيز مي*افزايد.
يكي از مهمترين مشكلات نوجواني اين است كه فرد قبل از اينكه به بلوغ اقتصادي برسد به بلوغ جنسي رسيده است و از طرفي چون به دنبال استقلال و كسب هويت جديد براي خود نيز مي*باشد هميشه به فكر دستيابي زودتربه منافع اقتصادي است و در اين ارتباط مي*بينيم نوجواناني را كه مدرسه و تحصيل را رها كرده و به دنبال شغل و كسب درآمد مي*باشند و اين خصوصاً در جوامعي كه ارزش*هاي انساني و معنوي جاي خود را به ارزش*هاي مادي داده و شخصيت افراد برحسب درآمد و پول آنها مورد ارزيابي قرار مي*گيرد بسيار مشهودتر است و در اين ارتباط اوضاع و احوال*اقتصادي- اجتماعي و بي*ثباتي جامعه، جنگ، بيكاري، كمبود امكانات و فقر مالي خانواده از عوامل تشديد كننده ي مشكل محسوب مي*شوند.
8- تعارض بين خواسته*هاي والدين و گروه همسالان:
در اين دوران، نوجوان تحت تأثير گروه همسالان مي*باشد و والدين را مرتبط به نسل گذشته مي*داند كه نيازها و خواسته*هاي عصر حاضر او را درك نمي*كنند. لذا نوجوان خود را در اين ميان كاملاً گيج احساس مي*كند چون حاضر نيست كه محبت والدين را هم از دست بدهد. در چنين مواقعي نوجوانان بعضاً همانند هنرپيشه*ها نقش بازي مي*كنند تا از مقبوليت والدين و گروه همسالان، هر دو برخوردار شوند.
9- ترس و اضطراب:
ناتواني در سازگاري با موقعيت*هاي جديد موجب تشديد ترس و اضطراب در نوجوان مي*شود مانند: ترس از عدم موفقيت در امتحان يا مورد سرزنش قرار گرفتن در خانه و مدرسه، ترس از پذيرش مسئوليت و ارتباط با جنس مخالف يا مورد پذيرش دوستان واقع نشدن.
10- به هم ريختگي ارتباط با ديگران:
فشارهاي رواني، عاطفي و اجتماعي در اين دوران موجب مي*شود كه نوجوان با خودش، با خانواده*اش، با دوستانش و بطور كلي با همه رابطه*اش بهم مي*خورد و احساس كوچك شمردن خود و حقارت مي كند و حالت عصبي در او افزايش مي*يابد.

Comment