خسارت 120ميليارد دلاري شركت انگليسي «شل» به چاههاي سروش و نوروز كشور
مسؤول سابق گزارشات و امور رسانههاي مناطق نفتخيز جنوب طي نامه سرگشادهاي به احمدينژاد خاطرنشان كرد: ميادين نفتي «سروش» و «نوروز» در طول جنگ تحميلي دچار آسيبهاي جدي شدند و خاطره خاموش كردن چاههاي منفجر شده نوروز در زير دريا توسط كارشناسان داخلي به عنوان يكي از افتخارات كاركنان صنعت نفت جاودانه مانده است و حتي مقام معظم رهبري افراد دستاندر كار اين حماسه بزرگ را مورد عنايت و الطاف خود قراردادند.
وي ادامه داده است: پس از پايان جنگ تحميلي بازسازي موقت تاسيسات در دريا و خشكي انجام شد ولي برنامه توسعه ميدان به دليل عدم توجيه اقتصادي دنبال نشد. اينكار سرانجام با تصميم مسؤولان وزارت نفت در سال 78 به شركت انگليسي شل واگذار گرديد.
در اين نامه آمده است: پس از راه اندازي و مراسم افتتاحيه، توليد اين دو ميدان به دليل مشكلات متعدد فني متوقف گرديد ولي در حال حاضر اين توليد با وجود اين اشكالات و ريسكپذيري بالا ادامه دارد كه البته حدود 50 هزار بشكه نيز كمتر از برنامه پيشبيني شده است. براي تامين هزينههاي توليد اين دو ميدان شوراي محترم اقتصاد وقت مجوز يك ميليارد و 610 ميليون دلار را صادر كرد كه بر اساس اعلام مسؤولان، اين پروژه با هزينه يك ميليارد و 450 ميليون دلار به پايان رسيد كه با توجه به قيمت ارايه شده توسط مهندسي شركت فلات قاره، تنها از بابت قرار داد توسعه اين ميادين يك ميليارد دلار به كشور خسارت وارد شد كه اين رقم جداي از خسارت ميلياردي به نفت درجاي اين مخازن به دليل توليد غيرصيانتي است.
وي در ادامه آورده است: مقايسه رقم سرمايهگذاري اوليه براي طرح سروش و نوروز (هزينه خالص) با رقم بازپرداخت (هزينه با بهره و پاداش) حدوداً ضريب دو برابر را نشان ميدهد، به عبارتي ديگر براي 800 ميليون دلار هزينه سرمايهگذاري، بازپرداخت مربوطه حدود 5/1 ميليارد دلار ميباشد، يعني مجموع هزينههاي پرداختي به شكل غيرمتعارف به چيزي حدود 2 برابر هزينه خالص رسيده است.
در اين نامه آمده است: مكانيسم عمل در اين قرارداد به گونهاي است كه هر چه هزينه سرمايهگذاري بالاتر باشد، منافع طرف خارجي نيز افزايش مييابد و همين امر باعث شده كه شركت «شل» براي كاستن هزينهها تمايلي نداشته باشد و علت اين امر آن است كه متاسفانه طرح توسعه ميدان سروش و نوروز تنها در قالب يك بند از تبصره در لايحه بودجه سالانه گنجانده شد كه مجلس آنرا بررسي دقيق نكرد بلكه اخذ توجيه فني اقتصادي را به شوراي اقتصاد واگذار نمود كه در اين شورا نيز حتي يك نفر مهندس مخزن وجود ندارد و مسلماً در آنجا وزير نفت حرف اول را ميزند.
وي ادامه داده است: از آنجا كه ميدان سروش و نوروز ميداني مستقل بوده و مشترك نميباشند، لذا شتابزدگي در انعقاد قرارداد آنها توجيهپذير نيست و مسؤولان نفت با بزرگنمايي سرمايه مورد نياز، تمام هزينههاي توسعه اين دو مخزن را يكجا اعلام كردند در حاليكه اين سرمايه طي مدت پنج تا شش سال هزينه شده است.
همچنين در اين نامه تصريح شده است: قرارداد سروش و نوروز به گونهاي تنظيم شده كه هيچگونه ريسكي متوجه شركت شل نبوده و اين شركت تحت هر شرايطي سود، كارمزد، بهره سرمايه اوليه، اصل سرمايه و هزينههاي جاري زمان طرح را به طور كامل دريافت ميكند و حتي چنانچه قيمت نفت به پايينتر از 10 دلار هم ميرسيد هيچگونه نگراني براي اين شركت وجود نداشت.
در اين نامه خاطرنشان شده است: هماكنون گروههاي بازرسي و نظارت فلات قاره معتقدند كه «شل» به عنوان پيمانكار اين پروژه نتوانسته است به تعهد خود در اين پروژه براي توليد و فرآورش نفتخام عمل كند. عدم كارايي سيستم فرآورش و نمكزدايي، افزايش غيرمجاز ميزان نمك همراه نفت توليدي، معيوب و فرسوده بودن بسياري از ابزارها و تجهيزات مستقر در سكو، خرابي توربينها، نشتي دستگاههاي تبادل حرارتي از جمله اين اشكالات هستند كه وجود اين اشكالات براي ادامه توليد مسئلهساز است.
وي در ادامه آورده است: «شل» براي دستيابي به سرمايه، سود و پاداش خود اقدام به توليد حداكثري از ميدان كرد به گونهاي كه در دو ميدان به جاي 190 هزار بشكه، اين ميزان را به 215 هزار بشكه افزايش داد كه متاسفانه اين حركت به شدت به مخزن آسيب جدي وارد كرده است ولي متاسفانه 8 سال تمام براي ضعيف و عقب افتاده نشاندادن دانش و تجارب كارشناسان داخلي تبليغ شد، درحالي كه ايران از تجربه يك صدساله در امر اكتشاف، استخراج، توليد و پالايش برخورداراست.
در اين نامه تصريح شده است: به اعتقاد متخصصان مخازن در پروژه سروش و نوروز هيچگونه برنامه صيانتي كه متضمن برداشت حداكثري از ميدان باشد پيشبيني نشده است و شركت «شل» بدون مطالعه لازم نسبت به تزريق آب در مخازن اقدام كرده است اين اقدام باعث شده بعضي از چاههاي سروش و نوروز در همين مدت كوتاه دچار صدمه و كاهش توليد شوند كه در نتيجه موجب هرزروي سرمايههاي ملي و خسارت هنگفت گرديد كه كارشناسان رقم خسارت توليد غير بهينه را تا 120 ميليارد دلار را نيز ذكر كردند.
وي ادامه داده است: متاسفانه شركت «شل» هيچگونه تكنولوژي جديدي را براي سروش و نوروز بكار نگرفته است در حالي كه توجيه وزارت نفت براي اينگونه قراردادها به كارگيري تكنولوژي روز دنيا بود. براساس استانداردهاي كنترل كيفيت نفت خام، حداكثر ميزان مجاز نمك براي نفت سروش و نوروز نبايد بيشتر از 43 گرم در متر مكعب باشد و حداكثر ميزان آب در نفت صادراتي نيز برحسب درصد حجمي (متر مكعب آب در يكصد متر مكعب نفت) 1/ است. در اين مدت وضعيت نفت توليدي سروش و نوروز به حدي آب و نمك داشت كه تمام سيستمهاي نصب شده را از كار انداخت به گونهاي كه مسؤولان شركت نفت فلات قاره «شل»را وادار كردند بسياري از تجهيزات، ابزار دقيق و چندين كيلومتر از خطوط لوله ارتباطي بين سكوها را تعويض كرده است.
در اين نامه خاطرنشان شده است: رئيس شركت نفت شل با فرافكني «وجود پيمانكاران جوان و كمتجربه» را يكي از دلايل اصلي در پديد آمدن برخي از اشكالات پروژه دانسته، در حالي كه خود شركت شل مديريت پروژه را برعهده داشته است. البته مسؤولان نفت نيز بايد توضيح دهند كدام مرجع در وزارت نفت مسؤول تشخيص درجه تخصصي دستاندركاران پروژه را به عهده داشته است؟
از همان ابتداي بحث برداشت از ميادين سروش و نوروز كارشناسان دلسوز كشور به ويژه در مهندسي شركت فلات قاره به مسؤولان امر متذكر شدند كه برنامه توليد 100 هزار بشكه از ميدان نفتي سروش و 95 هزار بشكه از نوروز عملي نيست ولي متاسفانه به اين هشدارها توجهي نشد و امروز شاهد خسارت ناشي از اعتماد نابجا به كمپانيهاي خارجي و بياعتمادي به كارشناسان داخلي هستيم.
وي متذكر شده است: در حال حاضر مشكل اين است كه استراتژي تدوين شده براي توليد نفت از ميدان سروش و نوروز براساس توان توليد اين مخازن نيست و بر اساس آزمايشات انجام شده براي رسيدن به توليد مطلوب و افزايش ضريب استحصال نفت بايد گاز به ميدان تزريق شود. عدم رعايت اين مهم موجب شد در اين فاصله كوتاه همراه نفت توليدي آب زيادي بالا بيايد به گونهاي كه امروز مجبور هستيم براي جداسازي آن از نفت چندين برابر هزينه كنيم.
همچنين آمده است: شركت شل براي توسعه ميدان «سروش» تعداد زيادي چاه توليدي براي دستيابي به روزانه 100 هزار شبكه در نظر گرفت در حالي كه از اين ميدان با هفت حلقه چاه در حدود 45 هزار بشكه در روز به راحتي قابل توليد بود.
مسوولان فني شركت فلات قاره ايران قبل از قرارداد اعلام كردند كه توليد روزانه 100هزار بشكه نفت بدون انعقاد قرارداد و يا تزريق آب با هزينهاي حدود 210 ميليون دلار به مدت چهارسال امكانپذير ميباشد و در اين مدت پس از اطلاع از عكسالعمل ميدان، ضرورت يا عدم ضرورت تزريق آب نيز مشخص خواهد شد.
در ادامه آمده است: متاسفانه با وجود اينكه مسوولان فني فلات قاره رسماً آمادگي خود را براي توسعه و توليد از اين ميادين اعلام داشتند ولي مسؤولان وزارت نفت اين شركت را نيز همانند مناطق نفتخيز جنوب و شركت اكتشاف از ورود به صحنه رقابت در جريان مناقصات كنار گذاشت و شل را بر آنها ترجيح دادند. اين در حالي است كه بر اساس قانون ملزم به استفاده حداكثر از توان فني مهندسي كشور بودند.
در اين نامه به ميدان نوروز نيز اشاره شده و يادآور شده است: اشكالات فاحشي در برنامه توسعه(MDF) شركت شل وجود داشت كه توسط مهندسي فلات قاره به طور تفصيل منعكس شده بود ولي متاسفانه شل به آنها توجهي نكرد.نقاط ضعف برنامه «شل» شامل مواردي همچون: پيشبيني غلط توليد آب از مخزن، عدم استفاده از چاهها و تاسيسات موجود ميدان، حفر چاههاي زائد، مشكلات فرآورشي و غيره را شامل ميشد.
وي يادآور شده است: بخش مهندسي شركت فلات قاره با ارسال نامهاي اعلام كرد كل سرمايهگذاري لازم براي توسعه اين دو ميدان حتي در صورت واگذاري به يك شركت خارجي، كمتر از450 ميليون دلار است ولي متاسفانه رقم رسمي اين قرارداد مبلغ يك ميليارد و 400 ميليون دلار و حتي بيشتر نيز اعلام شده است. بديهي است با اين هزينه سنگين چنانچه قيمت نفت به حد فعلي نميرسيد امكان پرداخت اصل سرمايه، سود و پاداش اين پروژه نيز با مشكل مواجه ميشد.
وي متذكر شده است: در مورد ميدان نفتي نوروز از منظر كارشناسان مخازن، تزريق آب به مخزن حداكثر ميتواند حدود 15 درصد نفت را جابهجا كند، ولي با تزريق گاز بيش از 50 درصد نفت اين مخزن جابهجا خواهد شد. متاسفانه بازهم شركت «شل» بدون توجه به اين موارد توجه خود را به تزريق آب معطوف كرده كه اين امر عمر مخازن را كاهش ميدهد.
وي در پاياننامه خود از رئيسجمهوري تقاضا نموده است: به منظور بررسي دقيقتر اين موضوع ملي و به حداقل رساندن خسارات مالي به اين ميادين يك تيم كارشناسي متشكل از مهندسان مخازن به ويژه ازشركت دولتي مناطق نفتخيز جنوب و خود شركت فلات قاره را مامور رسيده به اين امر نماييد


Comment